Garant

Discussies over de intentie van een literaire tekst en de bedoelingen van de auteur horen in de afgelopen decennia internationaal tot de meest gevoerde in de literatuurwetenschap – en tot de meest polariserende.

Dit boek behandelt in de eerste plaats de conceptuele vraag met betrekking tot het leesgedrag: Welke rol spelen concepten van auteursintentie en intentie bij de interpretatie van teksten? De auteur reconstrueert de voor het hedendaagse debat relevante concepten en normen met betrekking tot de (auteurs)intentie bij de interpretatie van literaire teksten. Vanuit dat historische perspectief gaat de aandacht vooral naar die momenten waarop een conceptuele verschuiving plaats heeft. Op die manier worden de historische wortels en de normativiteit van de vandaag concurrerende concepten blootgelegd.

GPRC – Guaranteed Peer Reviewed Content

Ralf Grüttemeier is hoogleraar Nederlandse letterkunde aan de Carl von Ossietzky Universität Oldenburg, Duitsland.


"Auteursintentie. Een beknopte geschiedenis biedt een nuttige en uitdagende inleiding in het denken over intentionaliteit en auteursintenties in de literatuurstudie. Grüttemeier laat zien welke posities men kan innemen op dit gebied, zonder zich uitdrukkelijk uit te spreken vóór of tegen een van deze posities."
Mark Van Zoggel, Vrije Universiteit Brussel / Huygens ING Den Haag, Spiegel der Letteren 54(2) 267-279

Uit onderzoek blijkt dat ongeveer elf procent van alle medische patiënten in een algemeen ziekenhuis een depressie ontwikkelt. Professionele hulpverleners herkennen slechts de helft van die depressieve patiënten. Verpleegkundigen kunnen voor die patiënten een belangrijke rol spelen. Met de patiënt communiceren is daarbij cruciaal. Maar professionele zorgverleners voelen zich vaak onvoldoende getraind om deze taak op zich te nemen.

Deze praktische handleiding is bedoeld voor docenten en trainers die met (student)- verpleegkundigen aan de slag willen rond dit thema. Ze bevat naast praktische voorbeelden ook een dvd met videofragmenten. De oefeningen worden aangevuld met praktische tips. Na de training zullen professionele hulpverleners de symptomen van depressie beter herkennen. Ze zullen ook gemakkelijker met depressieve patiënten durven communiceren. Een eenvoudig gesprek wordt zo onderdeel van de goede zorg voor een depressieve patiënt.

De training werd ontwikkeld en geëvalueerd tijdens een projectmatige wetenschappelijke samenwerking tussen de Katholieke Hogeschool Limburg in Hasselt, LUCAS – Centrum voor zorgonderzoek en consultancy, verbonden aan de K.U.Leuven en het CGG Suïcidepreventiewerking Limburg. LUCAS heeft een specifieke onderzoekslijn gericht naar depressie en suïcide en is verbonden met het ‘European Alliance Against Depression’- netwerk.

Carolien Schalenbourg is psychiatrisch verpleegkundige en onderzoeksmedewerker bij KHLim Quadri, een onderzoekscentrum van de Katholieke Hogeschool Limburg in Hasselt en diensthoofd in het Psychiatrisch Ziekenhuis Sancta Maria in Melveren. Iris De Coster is senior onderzoeker, vormingsdeskundige bij LUCAS en docent patiëntenbegeleiding en -communicatie aan de Hogeschool-Universiteit Brussel. Prof. dr. Chantal Van Audenhove is directeur van LUCAS en buitengewoon hoogleraar aan de Faculteit Geneeskunde van de K.U.Leuven. Deze uitgave is een initiatief van KHLim-Quadri in Hasselt.


Quadri Committed Research:

Nr. 1: De psychiatrische verpleegkundige: vakkundig in balans

Nr. 2: Depressieve patiënten in het algemeen ziekenhuis

Nr. 3: Leerzorgcentrum. Ontwikkeling, implementatie en evaluatie van een opleidingsconcept voor verpleegkundigen

Nr. 4: Ethisch leiderschap in de zorg. Verkenning vanuit de zorgethiek

Het werk van de Nederlandse filosoof Spinoza staat weer volop in de belangstelling. Niet alleen zijn politieke geschriften, maar ook zijn levenswerk, Ethica, drijft mee op de golf aan hernieuwde belangstelling. Dat is niet verwonderlijk. Het werk vormt immers de grondslag voor een goed begrip van Spinoza’s ander werk. Ethica zelf begrijpen is echter geen sinecure. In die wetenschap schreef de auteur met dit boek een commentaar op Spinoza’s hoofdwerk, die de lezer een houvast biedt om Spinoza’s ethische denken te begrijpen.

Naast een commentaar biedt het boek onvermijdelijk ook een interpretatie. De auteur houdt daarbij rekening met het onderzoek van De Dijn en Bartuschat en gaat met hen en met Spinoza uitgebreid in discussie.

Herman Berger is emeritus-hoogleraar systematische wijsbegeerte aan de Theologische Faculteit Tilburg en aan de Faculteit Wijsbegeerte van de Universiteit van Tilburg.

In de media:
Recensie in Civis Mundi - Tijdschrift voor Politieke Filosofie en Cultuur

Reeks Omtrent Filosofie:

1. De ethica van Spinoza
2. Afrika en China in dialoog
3. Kracht van wet. Het mystieke fundament van het gezag
4. Een goddelijk humanisme. Sartres minachting voor de menselijke werkelijkheid
5. Hegels godsdienstfilosofie en de monotheïstische religies. Een actuele confrontatie
6. Filosofie van het verstaan. Een dialoog

Met de invoering van de bachelor-masterstructuur heeft het praktijkgericht onderzoek aan Nederlandse hogescholen een grote vlucht genomen. Een belangrijke reden daarvoor is dat aan onderzoek door professionals zelf belangrijke effecten worden toegedicht. Praktijkgericht onderzoek kan bijdragen aan verbeteringen in de klas, onderdeel zijn van een grotere veranderingsstrategie in de school, statusverhogend werken voor het beroep, de kennisbasis van het onderwijs versterken, de effectiviteit van nieuw beleid vergroten en een motor zijn voor professionele ontwikkeling (Sachs, 1999; Pine, 2009). In 2010 studeerden er weer zo’n 1500 Master SEN-studenten (Special Educational Needs) af aan het Opleidingscentrum Speciale Onderwijszorg van Fontys Hogescholen. Tien Meesterstukken (onderzoeksverslagen) werden genomineerd voor de Onderzoeksprijs. Deze tien publiceren in dit boek elk een beeldend verslag van hun onderzoekswerk. De jury heeft in een eigen onderzoek getracht een beeld te vormen over de relatie tussen het doen van onderzoek en de professionele ontwikkeling van studenten tijdens hun opleiding. Het is juist die professionele ontwikkeling die een duurzame bijdrage aan beter onderwijs en voortdurende onderwijsontwikkeling kan leveren. Goed onderwijs kan altijd beter. Het is een levenslange speurtocht, die je niet uitsluitend intuïtief doet, maar planmatig, reflectief en in overleg met collega’s.

Kete Kervezee (voorzitter PO-raad) over de Master SEN:
“Deze kwaliteitsimpuls is nodig voor alle geledingen binnen het onderwijs: de leraar, de schoolleider en het schoolbestuur. Resultaatgericht werken lukt alleen met professionals, die voldoende basisscholing hebben en bereid zijn om dagelijks bij te leren van collega’s en van specialisten.”

Het werk van docenten (en begeleiders, coördinatoren, schoolleiders) bestaat voor een groot deel uit het beoordelen van steeds wisselende situaties en het beslissen hoe in die situaties vervolgens te handelen. Via actieonderzoek kunnen docenten het beoordelen en handelen professionaliseren. Daarmee sluit actieonderzoek aan bij de ontwikkeling naar praktijkgeoriënteerde scholing van (aanstaande) docenten. De vraag is hoe docenten actieonderzoek leren uitvoeren en hoe ze daarbij begeleid kunnen worden. Deze vragen staan centraal in de studie van Petra Ponte.

Zij bespreekt uitgebreid de literatuur over actieonderzoek in relatie tot literatuur over de ontwikkeling van professionele kennis. Nederlandse en buitenlandse ervaringen illustreren de theorie. Via een casestudie in zes scholen voor voortgezet onderwijs laat zij vervolgens zien dat zowel het leren uitvoeren als het leren begeleiden van actieonderzoek complex maar succesvol kan zijn. De complexiteit zit niet zozeer in de procedurele uitvoering van actieonderzoek op zich, maar in het gegeven dat docenten langzamerhand verschillende handelingen tegelijkertijd eigen moeten maken, handelingen waar zij niet aan gewend zijn. Bovendien maken zij een aantal ontwikkelingen door in hun professionele oriëntaties. Begeleiders zijn succesvoller naarmate zij docenten al doende, ter plekke en bij herhaling steun bieden.

Met haar publicatie maakt Petra Ponte een internationale trend toegankelijk voor de Nederlandse situatie. Hiermee levert zij een belangrijke bijdrage aan de professionalisering van zowel het beroep van docenten als het beroep van opleiders en begeleiders.

“Het onbewuste is gestructureerd als taal”, aldus een fameuze frase van Jacques Lacan. Geen wonder dat het spreken een voorname rol speelt binnen de psychoanalyse. Maar de analyticus is minstens zo geïnteresseerd in wat tussen de regels niet gezegd wordt en waar de tekst hapert. Het primaat ligt bij de betekenaar, bij het ‘zeggen op zich’, en niet bij de betekenis. Om die reden heeft de psychoanalyse een sterk gevoel voor taal ontwikkeld – voor woordspelingen, voor ritme, voor stijl, kortom, voor het literair boetseren van taal. Deze essaybundel gaat in op alle aspecten van de psychoanalyse die te maken hebben met taal en geeft een overzicht van de meest recente inzichten in dit domein.

Peter Verstraten is universitair docent Intermediale Literatuurwetenschap in Leiden. Marc De Kesel is lector Filosofie aan de Arteveldehogeschool te Gent en senior onderzoeker aan de Radboud Universiteit te Nijmegen. Sjef Houppermans is universitair hoofddocent moderne Franse Letterkunde aan de Universiteit Leiden.

"Alle bijdragen zijn zeer de moeite waard gelezen te worden en zet de lezer aan het denken"
MGv (jrg. 68, nr. 4, blz. 190)


Reeks: Psychoanalyse en Cultuur
Nr. 1: Spreken, zwijgen, ... schrijven. Psychoanalyse en taal
P. Verstraten, M. De Kesel & S. Houppermans (Red.)

Nr. 2: Het nieuwe onbehagen in de cultuur
M. Kinet, M. De Kesel & S. Houppermans (Red.)

Nr. 3: De bedrieger bedrogen
S. Houppermans, M. Kinet & M. De Kesel(Red.)

Nr. 4: For your pleasure? Psychoanalyse over esthetisch genot.
Mark Kinet, Marc De Kesel & Sjef Houppermans (Red.)



Voor de publicaties sinds 1990 zie www.stichtingpsychoanalyseencultuur.eu

Dit boek richt zich tot iedereen die actieve burgers van de 21ste eeuw wil klaarstomen. Het bespreekt Filosofisch Onderzoek, een krachtige leermethode die het zelfvertrouwen en de spreekvaardigheid van kinderen gevoelig kan verbeteren, met ook een positief effect op andere schoolactiviteiten en op interacties in de buitenwereld. De lezer krijgt een overzicht van de oprichting van een ‘Community of Philosophical Inquiry’ (CoPI) in de kleuterklas, de lagere en de middelbare school, het buurthuis en daarbuiten. Ook worden heel wat tips en praktische ideeën aangereikt voor het welslagen van zo’n CoPI. Aan de hand van voorbeelden - gaande van vijfjarigen over ondermaats presterende tieners tot zelfs bejaarden - wordt aangetoond hoe deelnemers aan CoPI-sessies beter leren redeneren, kritisch en creatief leren denken en intellectuele eerlijkheid en moed leren tonen. Met hoofdstukken over de theorie en de ontwikkeling van Filosofisch Onderzoek, de oprichting van een onderzoeksgroep en het gebruik van een CoPI bij verschillende leeftijdsgroepen is dit boek essentiële lectuur voor lesgevers, professionals en maatschappelijk werkers.

Catherine C. McCall is verbonden aan de universiteit van Strathclyde in Schotland en is voorzitter van Stichting SOPHIA, de Europese stichting ter bevordering van het filosoferen met kinderen, en een lid van het Raadgevend Comité voor ICPIC - International Council for Philosophical Inquiry with Children.

De retoriek van waanzin is een literatuurwetenschappelijke studie over waanzinnige vertellersfiguren in moderne literatuur. Zogenaamd gestoorde vertellers herinneren ons door hun wartaal en waanvoorstellingen aan de creatieve kracht van taal en verbeelding. Daarbij maken ze de kracht van literatuur tastbaar. Tegelijk komen de fictionele krankzinnigen in aanvaring met maatschappelijke normen en de uitdragers ervan. Ze confronteren ons dan ook met de conventionele grond van onze interpretaties. Moeten we waanzinnige vertellers als onbetrouwbare figuren beschouwen, of reiken ze ons nieuwe inzichten aan?

In dit boek onderzoekt Lars Bernaerts die problematiek door een analyse van waanzinnige vertellers en hun retoriek. Hij gaat in op de beelden van waanzin die in literatuur vaak gebruikt worden en ontwerpt een kader om de taal van de ik-vertellers nauwkeurig te analyseren. Dat model bestaat uit verteltheorie, theorieën van narratieve onbetrouwbaarheid en de theorie van taalhandelingen. Met voorbeelden uit de Nederlandse literatuur en uit de westerse literaire canon wordt een en ander aanschouwelijk gemaakt. Ten slotte presenteert deze studie een zorgvuldige en vernieuwende lectuur van drie romans: Waarom ik niet krankzinnig ben van Maurits Dekker, De man die zijn haar kort liet knippen van Johan Daisne en De verwondering van Hugo Claus.

GPRC – Guaranteed Peer Reviewed Content

Lars Bernaerts doceert literatuurwetenschap aan de Vrije Universiteit Brussel en is als onderzoeker verbonden aan de Vakgroep Letterkunde van de Universiteit Gent . Hij publiceert over verteltheorie, over waanzin in literatuur en over modern proza uit Nederland en Vlaanderen.


In de media:
"De retoriek van waanzin is een boek dat - zoals het een boek over taalhandelingen past - ondanks grote complexiteit en techniciteit van het thema zijn lezer niet uit het oog verliest. Door de precieze formuleringen en opbouw, de zorgvuldige omgang met bronnen (parafrases en vertalingen), de geslaagde verbinding van theoretische beschouwingen en concrete illustraties van het potentieel van deze beschouwingen heeft het zijn ambitieuze opzet waargemaakt: een combinatie van narratologie en taalhandelingsanalyse die nieuwe mogelijkheden biedt voor verder onderzoek."
Internationale Neerlandistiek, jrg. 50, nr. 2


"Het aangeboden inzicht getuigt van een literatuurwetenschappelijke grondigheid en expertise die de representatie van waanzin, in haar narratieve functie, tot in de kleinste hoekjes verkent en volledig tot haar recht laten komen."
Arnout De Cleene, FWO Vlaanderen, KU Leuven, Spiegel der Letteren 54(3), 386-388

Reeks Academisch Literair

1. Een hoopje vuil in de feestzaal. Facetten van het proza van Willem Elsschot
   K. Rymenants
2. Gedeelde kennis. Literatuur en wetenschap in Nederland van Darwin tot Einstein (1860-1920)
   M. Kemperink
3. De retoriek van waanzin. Taalhandelingen, onbetrouwbaarheid, delirium en de waanzinnige ik-verteller
   L. Bernaerts
4. Geestelijke lenigheid. De relatie tussen literatuur en natuurwetenschap in het werk van Frederik van Eeden en Felix Ortt, 1880-1930
   L. Vermeer
5. Het discours van de kritiek
   P. Verstraeten
6. Celan auseinandergeschrieben
   C. De Strycker
7. Lezer, er zijn ook Belgen
   F. Van Renssen
8. Overleven in verhalen: van ooggetuigen naar 'jonge wilden'. Joodse schrijvers over de Shoah
   E. Ibsch

Dit boek is geschreven voor iedereen die belang hecht aan de kracht van communiceren en die deze kracht in eigen beheer wil hebben.

Communicatie is een bepalende factor in ons leven. Omdat mensen onderling afhankelijk van elkaar zijn, dienen we effectief te communiceren, zodat wij krijgen wat we nodig hebben en de ander ook krijgt wat die nodig heeft. Hierdoor behouden we onze authenticiteit.

Vrijwel alle problemen en conflicten tussen mensen zijn terug te voeren tot ineffectieve communicatie. Hoe meer sturing we kunnen geven aan onze communicatie hoe meer wij in staat zijn onze relaties te beheren. Relatiebeheer in het werk, in het gezin en de familie, met vrienden en kennissen, in vrije tijd en ook, en daar begint het, met ons zelf.

De communicatie zit vol voetangels en klemmen. Zo verwarren we bijvoorbeeld regelmatig onze interpretatie met feiten of denken we dat ons oordeel de waarheid is en gaan daarmee voorbij aan onze eigen verantwoordelijkheid voor het communicatieproces. Het communicatieproces is complex, mede door de rijkdom van denken, voelen, willen, verlangen, dromen en wensen. Die complexiteit vraagt om transparantie.

Alhoewel communiceren ons natuurlijk vermogen is, blijkt telkens weer dat we handvatten nodig hebben. Bewustzijn van hoe we communiceren en hoe we handvatten kunnen gebruiken geeft ons kracht en draagt bij aan ons welbevinden.

Handvatten zijn o.a. de modellen van luisteren, feedback en Geweldloze Communicatie. Praktisch, direct toepasbaar en aansluitend op onze natuurlijke vermogens. Door het inzetten van wezenlijke nieuwsgierigheid, door gevoelens en behoeften te gebruiken zonder ‘soft’ te worden en door vorm te geven aan wat we willen, zijn we in staat contacten te leggen en te onderhouden die effectief, bevredigend en inspirerend zijn.

Inga Teekens is communicatiedeskundige en auteur. Zij introduceerde het model van Geweldloze Communicatie in het Nederlands taalgebied en richtte Authenta op, Centrum voor Authentieke en Geweldloze Communicatie, gevestigd in Den Haag. Teekens ontwikkelt communicatiemiddelen, coacht mensen, bemiddelt in conflicten, begeleidt cultuurveranderingstrajecten, leidt mensen op en geeft trainingen.

In 2009 hebben de scholen voor voortgezet montessori-onderwijs een richtinggevend document vastgesteld waarin het docentschap aan een montessorischool voor voortgezet onderwijs werd beschreven. Dit document was het vervolg op een eerder stuk waarin zes karakteristieken voor voortgezet montessori-onderwijs waren beschreven en op de nota van de Nederlandse Montessori Vereniging ‘Het Montessorionderwijs in de 21e eeuw’.

Het document over het docentschap onderscheidt een vijftal rubrieken waarbinnen het werk van de montessorileraar zich afspeelt. Per rubriek worden verschillende aspecten beschreven en nader uitgewerkt. Voor deze uitgave zijn tien docenten en schoolleiders geinterviewd. Citaten uit deze interviews zijn aan het document toegevoegd om zo een levendig beeld te schetsen van de onderwijspraktijk.

Michael Rubinstein was docent aan een school voor voortgezet montessori- onderwijs en werkt nu als zelfstandig onderwijsadviseur. Hij is mededirecteur van het Montessori Kenniscentrum.