This book wishes to contribute to the development of Interprofessional Education (IPE) in health and social care programmes in higher education institutions where IPE is not yet deployed, and in institutions where IPE is present but where it is not underpinned by mechanisms of quality assurance (QA). It has been produced within a project of EIPEN, the European Interprofessional Education Network, with financial support from the European Erasmus Lifelong Learning programme. The author depicts relevant policy issues and QA mechanisms, but also existing initiatives, tools and resources. He points out possible pitfalls and informs the reader about directions to be taken for effective quality assurance in IPE.

Andre Vyt is lecturer at Arteveldehogeschool University College, and teaches also in the Faculty of Medicine and Health Sciences at Ghent University (Belgium). Since several years he coordinates a learning trajectory on interprofessional collaboration in health care, with staff members from different institutions. The author also has built up expertise in quality management in education and health care.

“Leerlingen zijn niet gemotiveerd om te leren” is een veelgehoorde verzuchting. Maar wat is dat – een gemotiveerde leerling? Welke kenmerken schrijven we toe aan motivatie? Wat is nodig om je gemotiveerd te voelen? Stel je deze vragen aan leerlingen en leerkrachten, dan omschrijven zij motivatie dikwijls in termen van ‘lekker bezig zijn’, ‘ingespannen werken’ of ‘iets doen om een bepaald doel te bereiken’.

Een leraar vertelde ons: “Mijn leerlingen zijn vaak niet gemotiveerd. Ik krijg er geen vat op.” Is motivatie inderdaad zo’n black box? Allerminst, zoals blijkt uit dit vierde deel in de NIVOZ-reeks. In de afgelopen decennia is veel onderzoek verricht, dat ons helpt motivatie en demotivatie bij kinderen te verklaren. Maar ook de leerlingen zelf kunnen ons veel vertellen over wat het onderwijs hen moet bieden om motivatie vast te kunnen houden en uit te bouwen. De gemotiveerde leerling verbindt wetenschappelijke beschouwingen met ervaringen in de klas.

Volg NIVOZ op een reis langs internationaal onderzoek, Nederlandse schoolvoorbeelden en onderwijs op het witte doek. Dit is een boek over intrinsieke motivatie, over flow en over de natuurlijke behoefte van ieder mens om te leren.

Prof. dr. Luc Stevens (1941) is emeritus hoogleraar Orthopedagogiek aan de Universiteit Utrecht en directeur van het NIVOZ. Hij spant zich in voor nieuwe onderwijspraktijk met als kenmerken openheid, kans, dialoog en verbinding. Sinds 2008 is Stevens hoogleraar aan de Open Universiteit. Zijn leerstoel richt zich op het professionaliseren van werkplekleren van docenten met de nadruk op het versterken van pedagogische competenties. Hij benadert het hart van het onderwijs, de leraar-leerlinginteractie, onder andere via de succesvolle NIVOZ-programma’s Pedagogisch leiderschap en Pedagogische tact.

Drs. Geert Bors (1973) werkt als freelance redacteur voor het NIVOZ. Hij deed onderwijservaring op bij middelbare scholen, in het ouderenonderwijs en als juniordocent op UCL in Londen, maar journalistiek bleek een grotere liefde. Geert begon als radiomaker en redacteur van het Nijmeegse universiteitsblad VOX, voor hij koos voor een freelancecarrière in Australië en Denemarken, waar hij schreef voor uiteenlopende media als Zin, Kijk, De Standaard en The Age (AU). Met regelmaat publiceert Geert bij diverse uitgeverijen, o.a. als ghostwriter van Atilla’s Dutch Dream (Nieuw Amsterdam).


NIVOZ-Thema's:

Nr. 1: Leraar wie ben je?

Nr. 2: Kennis maken met scholen

Nr. 3: Behoud van talent

Nr. 4: De gemotiveerde leerling

Nr. 5: Zin in onderwijs

In dit boek wordt een geannoteerde en becommentarieerde Nederlandse vertaling gepresenteerd van het traktaat Ars medica (Téchnê iatrikê) van Galênós van Pérgamon (129-216 n. Chr.). Weinig artsen hebben een zó verstrekkende invloed gehad als deze beroemde Hellenistische arts. Zijn gedachtegoed heeft vanaf het jaar 300 na Chr. de geneeskunde in de Byzantijnse wereld overheerst. Het heeft insgelijks, middels multipele vertalingen van zijn traktaten, op de wereld van de Islam, en vanaf de twaalfde tot de zeventiende eeuw evenzeer op de West-Europese geneeskunde een persoonlijke en zelfs zeer nadrukkelijke stempel gedrukt. Zijn latere volgelingen hebben, vermits ze bij herhaling alleen maar Galênós’ conclusies hebben doorgegeven en het door hem voorgelegd empirisch bewijsmateriaal en de hierbij gehanteerde procedures onbesproken hebben gelaten, (wellicht ongewild) een bijdrage geleverd tot het totstandkomen van een beeld van Galênós als “dogmatisch en autoritair theoreticus”, die een verlammende rem op de ontwikkeling van het medisch denken zou hebben gezet tot aan het begin van de Renaissance. Recent hebben tal van geleerden, vooral sinds het herontdekken van heel wat van zijn werken in Arabische vertaling, een bijdrage geleverd tot zijn (volstrekt legitieme) rehabilitatie als arts, filosoof, grammaticus én ethicus.
De Ars medica is een van de belangrijkste werken die Galênós uit zijn schrijfhout heeft laten komen. Dit traktaat is op late leeftijd tot stand gekomen, vermoedelijk na 193, en verschaft een opsomming van de meest essentiële elementen uit zijn ziekteleer. Het heeft, gezien de talrijke verwijzingen naar andere galenische geschriften, zowel het karakter van een “introductie” (eisagôgê) tot zijn volumineus oeuvre als van een beknopte inhoud (súnopsis) van zijn talrijke bevindingen inzake de humane pathologie. De Ars medica werd door medische studenten gebruikt vanaf de vierde eeuw en maakte in de twaalfde eeuw deel uit van de Articella, het complex samenraapsel van medische teksten die in de Middeleeuwen en Renaissance de eigenlijke basis hebben gevormd van het universitair medisch curriculum.

Jan Godderis is gewoon hoogleraar aan de Faculteit der Geneeskunde van de K.U.Leuven. Hij doceert er de vakken psychiatrie, geschiedenis van de geneeskunde en cultuurgeschiedenis van de seksualiteit.

Wat betekent ethiek in het zorgen voor anderen? Vanuit een kader dat een lans breekt voor een kritische filosofische benadering, biedt dit boek relevante antwoorden op terechte vragen uit het verzorgende werkveld. Specifiek gaat het daarbij in op een brandend actuele kwestie, namelijk de ethische begeleiding bij de levensbeëindiging. De auteur onderzoekt welke ethische en juridische implicaties indirecte, passieve en ongevraagde levensverkorting, alsook euthanasie en palliatieve sedatie, met zich meebrengen. Dit geldt zowel voor meerder- en minderjarigen als voor mensen in een persisterende vegetatieve toestand.

Dit betekent dat hedendaagse ethische thema’s, zoals het afbreken van kunstmatige vocht- en voedseltoediening, het nemen van een besluit om niet te reanimeren, pijnbestrijding en dergelijke uitvoerig aan bod komen. Op die manier wil dit boek een sterke en geëngageerde stem laten klinken in een debat dat de samenleving onverminderd blijft beroeren.

Henk Vandaele, filosoof en psychiatrisch verpleegkundige, doceert ethiek aan het CVO/VSPW – Centrum voor Volwassenenonderwijs/Vormingsleergang voor Sociaal en Pedagogisch Werk in Kortrijk en aan het Centrum voor Kritische Filosofie van de Universiteit Gent.

In de media:
Een boek dat (...) een stevige basis vormt tot kritische reflectie en aan te raden is voor iedereen die direct betrokken is bij ethische besluitvorming!
Boekenkatern Netwerk Palliatieve Zorg Gent-Eeklo, december 2012, blz. 14

In dit boek stelt Ann Van Sevenant een elementaire filosofie voor. Deze filosofie weerspiegelt de twee-eenheid van theorie en praktijk. De lezer vindt hier zowel een filosofische uiteenzetting over aanvaarding als een beschrijving van het aanvaardingsproces. In het levenswerk gaat het niet alleen om het vormen van een mening, om het spreken over levensvragen, maar ook om het aanpakken van situaties en om het samen leren omgaan met wat zich als nieuw aandient. Naast de levenskunst bestaat er inderdaad ook zoiets als het levenswerk.

Elk van de hoofdstukken wordt onderverdeeld in een theoretisch en een praktisch deel. In het theoretische denkkader krijgt de lezer een overzicht van de filosofen die het thema van de aanvaarding direct of indirect hebben behandeld. De praktische benaderingswijze richt zich tot wie op zoek is naar een concrete filosofie van de aanvaarding, met bijzondere aandacht voor het onaanvaardbare.

Ann Van Sevenant, doctor in de wijsbegeerte, is voormalig docent filosofie aan de Hogeschool Antwerpen en auteur van een twaalftal boeken over hedendaagse filosofie.

Het hoeft geen betoog dat het middelbaar onderwijs binnen onze samenleving een centrale plaats inneemt. Het vormt een fundamentele pijler van onze opvoeding, het legt de basis voor wat we later gaan studeren, hoe we in de maatschappij gaan functioneren, welke plaats we innemen. Iedereen onderkent het belang ervan en ons onderwijssysteem kan globaal ook rekenen op een algemene appreciatie. Toch is slechts een beperkt aantal historiografische publicaties hieraan gewijd en de aandacht voor de dagelijkse schoolpraktijk ontbreekt haast volledig.

Dit boek wil die leemte opvullen door te focussen op een specifiek opvoedingsproject in het Limburgs katholiek en rijksonderwijs in de periode van 1878 tot 1970. Dit project had een indringende impact op de mensen die er deel van uitmaakten; in de eerste plaats de leerlingen zelf, maar ook hun ouders, de schooldirecties, de leerkrachten en het dienstpersoneel. Het boek onderzoekt aan de hand van praktijkvoorbeelden de manier waarop gezocht werd naar een nieuwe invulling van wat goed onderwijs betekende. Daarmee wordt niet enkel een beeld van het toenmalige onderwijs geschetst, ook de bredere impact ervan op de samenleving komt aan bod, omdat de maatschappelijke context als het ware een spiegelbeeld vormde van de manier waarop het onderwijs zich in die periode ontwikkelde.

Paul Janssenswillen promoveerde in de moderne geschiedenis aan de KU Leuven. Hij doceert geschiedenis aan de Lerarenopleiding van de Katholieke Hogeschool Kempen in Geel en aan de Universiteit Antwerpen.

Het Japanse schrift bestaat eigenlijk uit drie verschillende soorten schriften: hiragana, katakana, (lettergrepenschriften) en kanji (Chinese karakters).

Die allemaal te leren lijkt misschien een hele klus, maar dankzij de unieke methode uit dit boek kan je op minder dan drie uur tijd en op een aangename en systematische manier een lettergrepenschrift leren lezen en schrijven. De ene helft van het boek behandelt hiragana, de andere helft katakana. Japanse lettergrepen worden geassocieerd met een Nederlands sleutelwoord via een soms prettig gestoord verhaaltje. Hierbij maak je gebruik van je verbeeldingskracht, meer bepaald je verbeeldingsgeheugen.

Deze zelfstudiemethode is opgedeeld in zes lessen. Door de instructies onderaan elke bladzijde te volgen, wordt de lezer kriskras door het boek geloodst en leert hij de kana op de meest snelle en efficiënte manier lezen en schrijven. Ook voor lezers die het Japanse schrift reeds tot op zekere hoogte beheersen, is dit boek interessant als opfrissing. Van elke kana worden zes verschillende typogrammen aangeboden én het originele Chinese karakter waarvan de kana is afgeleid.

James W. Heisig doceert godsdienstfilosofie aan de Nanzan University for Religion and Culture in Nagoya, Japan.
Sarah Van Camp is japanoloog en antropoloog. Ze heeft jaren gewerkt als docent Japans in verschillende taalinstituten en is momenteel werkzaam als vertaler en consultant Japanse zakencultuur in bedrijven.

Je bent nooit uitgeleerd: Dat geldt ook voor (student-)leraren. Om goed te onderwijzen is het noodzakelijk geregeld de eigen lespraktijk aan een onderzoek te ontwerpen. Maar hoe doe je dat dan?

In dit boek worden tien zulke onderzoeken voorgesteld. De auteurs bevragen een bepaalde afgebakende activiteit uit hun onderwijspraktijk: Wat werkt er wel? Wat werkt er niet? Wat kan er beter? Wat moet er niet of geheel anders gebeuren? De onderzoeken zijn gericht op het verbeteren van de eigen werkpraktijk in de klas, de remedial teaching, op afdelingsniveau en op schoolniveau. Het geheel is geïllustreerd met cartoons. Een inspirerende bundel voor wakkere onderwijsmensen.

Met inleidende teksten van Sharon Dijksma, staatssecreataris, en René Verhulst, voorzitter van de WEC-raad.

Andy van de Berg en de coauteurs volgden de opleiding M SEN – Master Special Educational Needs bij Fontys-OSO – Opleidingscentrum Speciale Onderwijszorg in Tilburg.

Het boek is ontstaan uit een project dat begeleid werd door Anita Blonk, Rob Boerman en Karel Smeets.

De psychoanalyse is een westerse uitvinding. Haar kijk op onbewuste psychische processen is ingebed in de cultuur die haar heeft voortgebracht. Ook in de actuele diversiteit van haar therapeutische toepassingsvormen kan ze haar cultuurbepaaldheid niet loochenen. Anderzijds leven we in een klimaat van transculturalisme, dat van ons verwacht dat we met cultureel-anderen in interactie gaan en daarbij de cultuurverschillen overstijgen zonder hun bestaan te negeren. Is er in dit transculturalisme plaats voor de psychoanalyse? Is een transculturele psychoanalyse mogelijk? Kan de psychoanalyse juist dankzij het transculturalisme haar aanspraken op universaliteit verzilveren of dwingt het transculturalisme haar er integendeel toe deze aanspraken in bescheidenheid op te bergen? In ieder geval gaat de psychoanalyse de uitdaging aan.
In deze publicatie getuigen psychoanalytici en psychoanalytisch psychotherapeuten uit Nederland en Vlaanderen van de wijze waarop zij in contact proberen te komen met het psychisch lijden van cultureel-anderen. Met vele klinische voorbeelden uit de praktijk onderzoeken zij welke processen de aandacht opeisen als patiënt en therapeut een verschillende culturele achtergrond hebben. Zij laten zien hoe de psychoanalyse probeert verder te kijken dan haar westerse neus lang is.

Met bijdragen van Wouter Gomperts, Mohsen Edrisi, Mark Kinet, Jaap Ubbels, Jaak Le Roy, Eduarda Vendysova Bakalarova, Patrick Meurs, Fatma Sevinç & Annelies Verheugt-Pleiter, Renaat Devisch, Ans van Blokland & Nynke Colijn en Michel Thys.

Michel Thys is klinisch psycholoog, psychoanalyticus en psychoanalytisch psychotherapeut en doctor in de filosofie. Hij is lid van de Belgische School voor Psychoanalyse en van de Vlaamse Vereniging voor Psychoanalytische Therapie. Hij is verbonden aan het Centrum voor Geestelijke Gezondheidszorg Andante in Antwerpen en heeft een privépraktijk. Hij is hoofdredacteur van het Tijdschrift voor Psychoanalyse.
Wouter Gomperts is klinisch psycholoog, psychoanalyticus, psychoanalytisch psychotherapeut en doctor in de psychologie. Hij is lid en opleider van de Nederlandse Vereniging voor Psychoanalyse en lid van de Nederlandse Vereniging voor Psychoanalytische Psychotherapie. Hij is werkzaam bij het Nederlands Psychoanalytisch Instituut en bij de Programmagroep Klinische Psychologie van de Universiteit van Amsterdam.

Zie ook www.psychoanalytischactueel.eu.

Kinderen hebben vaak moeite met aandachtig werken aan een opdracht. Analoog aan de veelgebruikte zelfinstructiemethode met de beertjes van Meichenbaum leert Timbo kinderen stap voor stap hoe ze op een eenvoudige en doeltreffende manier een opdracht tot een goed einde kunnen brengen. Zo leren ze probleemoplossend denken.

De Timbomethode voegt een eerste fundamentele stap toe, namelijk ‘Eerst aandachtig lezen en goed luisteren’. Met ‘Het verhaal van Timbo’, het Timbolied, lessen en werkbladen wordt op een speelse manier met de kinderen gewerkt rond het efficiënt aanpakken van een opdracht.

De Timbomethode bestaat uit een basis- en een werkboek. In dit basisboek vindt u de werkwijze, uitgewerkte oefenlessen, het verhaal van Timbo en het Timbolied met te downloaden audiobestand.

Dennis Sysmans werkte als leerkracht en zorgcoördinator in het basisonderwijs. Momenteel is hij consulent projectcoaching voor Inwerking te Antwerpen.

Dit boek gaat over kennis en haar dynamiek, over verantwoording en rationaliteit. De auteur trekt van leer tegen irrationalisten, maar ook tegen het traditioneel rationalisme. Hij argumenteert dat de gangbare opvattingen over kennis fout zitten en niet toelaten de huidige toestand van onze kennis te begrijpen.
Maar hij breekt niet alleen af. Integendeel, hij bouwt vooral een visie op waarin kennis, betekenis, aanvaarding en communicatie een duidelijke plaats krijgen. Daarbij verdedigt hij een relatieve rationaliteitsopvatting, die niet de onbereikbare eisen van het traditionele rationalisme stelt, maar toch een vorm van rationaliteit is: een die voor mensen past. Het gaat daarbij om de verbetering van onze opvattingen vanuit deze opvattingen zelf, een radicaal contextuele aanpak, en een kennissysteem dat gestructureerd maar niet monolitisch is.
De argumenten voor de verdedigde stellingen komen vooral uit de hedendaagse wetenschapsfilosofie en de recente ontwikkelingen in de filosofie van de wiskunde en in de logica.

Diderik Batens is gewoon hoogleraar en directeur van het Centrum voor Logica en Wetenschapsfilosofie van de Universiteit Gent, momenteel een van de grootste en meest dynamische dergelijke centra in de wereld. Zijn recent onderzoek gaat hoofdzakelijk over adaptieve logica’s, dynamische bewijzen, en hun toepassingen, vooral op de wetenschapsfilosofie. Hij is internationaal erg actief als auteur en als uitgever en als organisator van wetenschappelijke bijeenkomsten. Bij Garant publiceerde hij eerder: ‘Logicaboek. Praktijk en theorie van het redeneren’.

De huidige tijd dwingt ons voortdurend keuzes te maken. Maar waarop baseer je die dan? Op de verwachtingen van anderen, op een testuitslag, op een boek over zelfsturing? Of kunnen we ze baseren op een persoonlijke leidraad, op een eigen essentie? En hoe komen we dan te weten wat essentieel voor ons is? Dit boek leert dat we daar achter kunnen komen door ons te verdiepen in ons eigen, wijze levensverhaal. Keuzes die gebaseerd zijn op het eigen levensverhaal, zijn authentiek en duurzaam - ze zijn de verwerkelijking van onze essentie. Eenieder die met mensen werkt, stuit vroeg of laat op de biografie, op het levensverhaal als een onuitputtelijke bron van zelfontdekking. Elke coach of loopbaanadviseur maakt meer of minder gebruik van biografische gegevens. In dit boek zet de auteur een stap voorwaarts op de weg naar een systematische en methodische onderbouwing van de biografische aanpak. Zij wil daarmee het individueel loopbaan- en coachingtraject verdiepen, inzicht geven in de wijze waarop een bewustwordingsproces gestimuleerd kan worden en een systematische en praktische handreiking bieden bij het doorlopen van de verschillende fasen van het loopbaantraject.
Het boek inspireert allen die de loopbaan van mensen in de eerste plaats beschouwen als een wezenlijke ontwikkelingskans, niet alleen voor het individu maar ook voor de samenleving als geheel.

Na een loopbaan in het P&O-werkveld vestigde Eva de Waard - van Maanen zich als zelfstandig loopbaanadviseur. Zij is oprichter van het CMI - Career Management Instituut, dat verantwoordelijk is voor de certificering van de loopbaanadvisering in Nederland.