Op 1 januari 2002 is na drie overgangsjaren de definitieve Regeling ten behoeve van het LWOO ingevoerd. Die gaat ervan uit dat de opgestelde toelaatbaarheidcriteria en procedures ertoe leiden dat de oorspronkelijke zorgleerlingen van het i-VBO, SVO-LOM en SVO-MLK daadwerkelijk een indicatie voor LWOO en Praktijkonderwijs krijgen. Maar zijn LWOO-leerlingen wel als een homogene groep te beschouwen? Kunnen LWOO-leerlingen zonder meer binnen de basisberoepsgerichte leerweg geplaatst en opgevangen worden of wat is de moeilijkheidsgraad van de leerlingen in relatie met de cognitieve en didactische leerlingkenmerken van de LWOO-leerlingen?
De studie die aan het boek ten grondslag ligt, leidt ook tot inzichten die het mogelijk maken de gesignaleerde problemen aan te pakken. Hiertoe worden oplossingsrichtingen aangeduid en wordt een andere kijk op LWOO geboden, door basale onderwijsleerarrangementen als uitgangspunt te nemen.
Het boek biedt docenten, zorgcoördinatoren, teamleiders, orthopedagogen, leerlingbegeleiders, functionarissen in samenwerkingsverbanden voortgezet onderwijs en anderen die met en ten behoeve van ‘zorgleerlingen’ in het voortgezet onderwijs werken inzicht in de problematiek van het nieuwe VMBO. Tevens legt het voor deze ‘zorgleerlingen’ een basis voor verbetering van de integrale leerlingenzorg door de afstemmingsopgave van kenmerken van de onderwijsleersituaties op leerlingkenmerken als uitgangspunt te nemen waardoor ook deze leerlingen met de juiste vorm van LeerWegOndersteunend Onderwijs het VMBO succesvol moeten kunnen afronden.

Deze bijlagenbundel bevat relevante formulieren en overzichten. Verder zijn tabellen opgenomen die een beeld geven van de kenmerken van zorgleerlingen in het VMBO.

Zie ook: Kenmerken van zorgleerlingen in het VMBO. Bezinning op het leerwegondersteunend onderwijs


Drs. Gerard N. Melis is verbonden aan DOBA, Onderwijsadviseurs in Eindhoven. DOBA is onderdeel van Fontys Hogescholen.

Mensen in het onderwijs zijn wijze mensen. Wil onderwijs effectief zijn, dan zijn niet enkel de didactische maar ook de communicatieve vaardigheden van belang. Dit boek geeft een overzicht van de verschillende aspecten van communicatie in het onderwijs en reikt manieren aan om deze communicatie te evalueren en te verbeteren. Niet alleen mondelinge, maar ook schriftelijke communicatie. Niet alleen verbale, maar ook non-verbale communicatie. Niet alleen communicatie tussen leerkracht en leerling of tussen lesgever en student, maar ook tussen collega’s, tussen leraars en ouders en tussen lesgevers en directies of externe instanties. Bepaalde hoofdstukken belichten ook theoretische aspecten van communicatie, maar vooral praktische aspecten komen aan bod. Elk hoofdstuk sluit af met toepassingsopdrachten, zodat het boek ook geschikt is voor de lerarenopleiding en het vormingswerk.

Andre Vyt is psycholoog en docent aan de Arteveldehogeschool (waar hij instaat voor Onderwijsonderzoek & Onderwijsontwikkeling). Hij geeft ook colleges aan de Universiteit Gent en heeft tevens een jarenlange ervaring in het volwassenenonderwijs. Naast het vakdomein gedragsontwikkeling is hij ook actief op het vlak van kwaliteitszorg in het onderwijs.

De handleiding en de twee werkboeken zijn geschreven voor begeleiders die met kinderen aan de slag willen gaan rondom zelfbeeld en/of echtscheiding. De werkboeken werden ontwikkeld vanuit de nood aan concrete middelen om tijdens een individuele begeleiding te werken rond deze thema''s. Vanuit de praktijkervaringen in het dagcentrum kon er op een adequate manier worden ingegaan op vragen die kinderen hebben tijdens hun ontwikkeling over deze onderwerpen. De werkboeken werden dus gaandeweg uitgeprobeerd en waar nodig aangepast.
De opbouw van de werkboeken bestaat uit middelen die ingaan op bepaalde thema''s die belangrijk zijn binnen de voornoemde probleemterreinen. In de werkboeken worden ideeën gegeven die gebruikt kunnen worden zoals beschreven staat. Maar bij ieder kind zullen er andere middelen nodig zijn om de werkboeken werkbaar te maken. Het is dus een knip- en plakboek waar er vanuit de begeleider zelf ook nieuwe ideeën zullen en kunnen komen. De handleiding biedt aan begeleiders een achtergrond bij de werkboeken en geeft een aantal alternatieve middelen als blijkt dat het vooropgestelde niet voldoende werkt.

Het gebruik van de werkboeken:
De twee werkboeken zijn op een gelijkvormige manier uitgewerkt. Vandaar dat ook het gebruik ervan éénvormig is. De werkboeken bestaan uit losse bladen die per hoofdstuk aan het kind worden gegeven en in een mapje gestoken. Aan het einde van de begeleiding wordt het boekje meegegeven indien het kind dit wenst. Er wordt voor ieder werkboekje een volgorde van hoofdstukken voorzien waarbij we ervan uit gaan te starten met de meest veilige subthema''s. Maar het spreekt voor zich dat in iedere specifieke situatie de volgorde van de hoofdstukjes kan worden aangepast.

Voor wie is het bestemd?
We gaan ervan uit dat de werkboeken gebruikt worden bij kinderen waar vanuit een grondige analyse gebleken is dat er nood is om rond één of meerdere thema''s individueel te werken.
Kinderen met een zwak zelfbeeld en een beperkt ik -besef komen in aanmerking voor het werken met het boek "een blik op mezelf".
Kinderen verweven in een echtscheidingsproblematiek hebben er vaak nood aan om hun gedachten en gevoelens over dit thema op een rijtje te kunnen zetten, hiervoor kan het Werkboek .''tussen samen en apart" een hulpmiddel zijn.
Zoals hierboven beschreven, werden de werkboeken vanuit een dagcentrumwerking binnen de bijzondere jeugdbijstand ontwikkeld. Dit betekent niet dat de werkboeken zich beperken tot het doelpubliek van een dagcentrum binnen deze sector. Andere hulpverleningsvormen die werken met kinderen waarbij zelfbeeld, weerbaarheid en echtscheiding veel voorkomende problemen zijn, kunnen even goed gebruik maken van de werkboeken.

Leeftijd:
Daar deze werkboeken ontwikkeld werden vanuit de praktijkervaringen van dagcentrum de Schans richten de werkboeken zich naar kinderen tussen 6 en 12 jaar. Kinderen die ouder zijn dan 12 jaar maar zich, wat ontwikkelingsniveau betreft, binnen voornoemde leeftijdscategorie bevinden, kunnen ook gebruik maken van deze werkboeken.

De twee werkboeken: een kort overzicht

WERKBOEK "EEN BLIK OP MEZELF":

In dit boekje is de opbouw van de hoofdstukjes belangrijk. Vanuit onze ervaringen komen we tot de conclusie dat er best gestart wordt met de minst bedreigende hoofdstukjes. Dit om het kind allereerst vertrouwd te maken met het middel en eventueel met de begeleider. De hoofdstukjes die dieper ingaan op de persoonlijkheid en de gevoelswereld van het kind kunnen dan later aan bod komen.

Er werd een opdeling in hoofdstukjes meegegeven die voorgaande redenering volgt, maar het spreekt voor zich dat iedere individuele situatie een persoonlijke indeling vergt.

De onderwerpen zijn zo gekozen dat verschillende deeldomeinen van de leefwereld van het kind aan bod kunnen komen. We gaan specifiek in op een aantalomgevingsaspecten:

Deze werkboeken zijn het resultaat van vele jaren werk. Ze hebben vorm gekregen doorheen het experimenteren en werken met verschillende werkmiddelen, door verschillende begeleiders en met verschillende kinderen. In die zin hebben alle vroegere en huidige dagcentrumwerkers een positieve bijdrage geleverd aan deze concretisatie.

De werkboeken zijn concreet uitgewerkt door de teamleden die op dit moment werkzaam zijn in de Schans. Zij hebben alle informatie verzameld en verwerkt en geconcretiseerd tot dit resultaat. Dit was geen sinecure en een werk van lange adem. Nieuwe ideeën en ervaringen dienden te worden opgenomen naast de vroegere werkmiddelen.

Volgende medewerkers hebben deze werkboeken uitgewerkt.

Eric Janssen:
Eric Janssen is afgestudeerd als maatschappelijk assistent in 1986 en medeoprichter van de dagcentra de Schans en de Schommel in Turnhout sinds 1989. Hij is tewerkgesteld als verantwoordelijke van beide dagcentra. In het dagcentrum staat hij onder meer in voor de formele ouderwerking (waarin oudercursussen over opvoedingsterreinen worden aangeboden), supervisie en ondersteuning in begeleidingen. Hij volgde verschillende modules van de voortgezette opleiding maatschappelijk assistent, korte specifieke vorming i.v.m. hulpverlening aan kinderen en ouders, en een specifieke vorming rond leiding geven.

Kuypers Martine:
Martine Kuypers studeerde in 1996 af als maatschappelijk assistent. Vanaf 1996 is ze werkzaam in de Schans. Binnen de werking is ze actief binnen de groepsbegeleiding, gezinsbegeleiding en individuele begeleiding. Ze is verantwoordelijk voor de kinderparticipatie binnen de werking en had een belangrijk aandeel in de concrete uitwerking van de middelen in de werkboeken. Ze volgde specifieke vorming rond contextuele hulpverlening, ouderschap na echtscheiding, kinderontwikkeling en psychopathologie.

Schenck Lieve:
Lieve Schenck is van opleiding psychologe en sinds 1994 werkzaam in de Schans. Ze is als begeleidster actief in de verschillende pijlers: groepsbegeleiding, gezinsbegeleiding en individuele begeleiding. Ze is binnen de werking van het dagcentrum verantwoordelijk voor de individuele begeleiding en zoekt regelmatig nieuwe werkmiddelen en materialen. Ze volgde bijscholing rond autisme, ADHD, kinderontwikkeling en psychopathologie. Zij geeft tevens assertiviteitstraining aan jongeren vanuit CAW de Kempen.

Tinne Van der Veken:
Tinne Van der Veken is afgestudeerd als maatschappelijk assistent. Ze werkt vanaf 1996 in de Schans. Sinds 2002 is ze ook werkzaam in de Schommel. Ze is verantwoordelijk voor het gezinskamp van beide dagcentra en de pijlers groepsbegeleiding en studiebegeleiding in de Schans. Ze is ook actief in de werkgroep rond videohometraining. Zowel gezinsbegeleiding en individuele begeleiding behoren tot haar takenpakket. Ze volgde bijscholing rond contextuele hulpverlening.

Nancy Anthonissens:<
Nancy Anthonissens is afgestudeerd als gegradueerde in de orthopedagogie en psychotherapeute vanuit gestalt en psychosynthese. Ze is vanaf 1997 tewerkgesteld in de Schans. In het dagcentrum is zij verantwoordelijk voor de vorming en intervisie van het team. Ze volgde bijscholing rond contextuele hulpverlening, samengestelde gezinnen, kinderontwikkeling en psychopathologie.

Uit Turkije komen heel wat berichten over tal van problemen. De strijd tegen de Koerden, de opkomst van de fundamentalisten, de hoge werkloosheid en inflatie, er lijkt wel geen einde aan te komen. De vraag die op de lippen van velen brandt, is of het land aan de Bosporus wel klaar is om lid te worden van de Europese Unie. Gaan we al die problemen niet importeren? Hoe kleurt 11 september af op onze relatie met een kandidaat-lidstaat waarvan het merendeel van de bevolking zich tot de islam bekent? De auteurs, academici en journalisten uit België, Nederland, Duitsland en Turkije, formuleren een antwoord op de vele prangende vragen. De meest uiteenlopende aspecten van Turkije komen hierbij aan bod: het nationaliteitenvraagstuk, de rol van de godsdienst, van het leger, van organisaties voor de mensenrechten, de buitenlandse politiek en het economisch beleid. En wat stelt de ‘Turkestrojka’ voor? Het gesprek over Turkije kan in elk geval niet worden gereduceerd tot de Koerdische kwestie.

Dirk Rochtus en Gerrit De Vylder doceren aan de Lessius Hogeschool in Antwerpen. Veli Yüksel is journalist bij de VRT.