Deze publicatie gaat over tien jaar JeugdzorgPlus: 2008-2017. Over jongeren met zeer complexe gedragsproblemen die zich aan hulp onttrekken of daaraan onttrokken worden. En over de manier waarop zij het beste geholpen kunnen worden. De jongeren om wie het gaat, zijn vaak geen ‘lieverdjes’; ze worstelen met veel negatieve invloeden uit hun omgeving. Daarom kunnen vrijheidsbeperkende maatregelen nodig zijn als onderdeel van de behandeling, maar alleen als er gevaar is en er geen alternatieven zijn.
JeugdzorgPlus staat niet op zichzelf. Effectieve zorg gaat namelijk niet alleen over residentiële behandeling, maar ook over de periode daarvoor en daarna. Besluiten over deze jongeren en over JeugdzorgPlus mogen niet lichtzinnig worden genomen. Hulp aan hen is topsport. Kennis over deze jongeren is daarom belangrijk voor iedereen die met hen te maken heeft: van jeugd-/wijkteams, jeugdbeschermers en pedagogisch medewerkers tot studenten, gemeentelijk beslissers en kinderrechters.
Vanuit persoonlijke betrokkenheid en ervaring met deze jongeren is de oproep van de auteurs: deel kennis met elkaar en maak er samen meer van.

De auteurs zijn allen betrokken bij JeugdzorgPlus.

Dit boek behandelt de verschillende aspecten die belangrijk zijnbij het samenwerken over beroepsgrenzen heen, waarbij de deskundighedenvan verschillende gezondheidswerkers gecombineerdworden voor een betere gezondheidszorg. Na een bespreking vande specifieke competenties en bevoegdheden van hulp- en zorgverlenersbeschrijft de auteur de interdisciplinaire competenties dienodig zijn en de instrumenten die ingezet kunnen worden om debepaling, planning en opvolging van interventies meer gecoördineerden in onderlinge afstemming te laten gebeuren. Ten slottebrengt hij methoden en instrumenten aan om de kwaliteit van interdisciplinairsamenwerken te meten.

Anno 2017 bestaat het Brugse buurtwerk net geen dertig jaar.Dit boek is het resultaat van een inspirerend visietraject waarin werdteruggeblikt op de historische wortels van het buurtwerk, kritischwerd gereflecteerd over hedendaagse uitdagingen en complexiteiten,en stevige toekomstscenario’s werden verbeeld.
De bijdragen werden geschreven door een divers collectief van auteurs,die ook betrokken waren in het visietraject.

Activerende werkvormen verrijken en versterken je les. De leerlingen werkensamen, met een heldere focus en met veel plezier. Jij als docent observeert,begeleidt en geniet. Maar, het voorbereiden van werkvormen kan veel tijdkosten. En vind maar eens een goede werkvorm, eentje die je bij natuurkunde,scheikunde, wiskunde of informatica kunt gebruiken. De 27 werkvormen indit boek vergen allemaal tussen de 5 en 30 minuten voorbereiding. Je kunt deopgaven uit het lesmateriaal gebruiken om de werkvormen inhoud te geven.De aanpak en voorbeelden in dit boek helpen bètadocenten op de middelbareschool hun leerlingen te activeren en te motiveren. Ook docenten van anderevakken, evenals basisschoolleraren, vinden er inspiratie. De concrete aanwijzingenmaken de activerende werkvormen tot een gegarandeerd succes.

De reden waarom mensen ergens in hun geschiedenis in de problemenzijn gekomen ligt in een disfunctioneren. Dit zegt evenveel over eenmaatschappij of omgeving waarin we leven. Is er wel genoeg ruimteen tijd voor het anders ervaren van en omgaan met gebeurtenissenen omstandigheden? Achter een ogenschijnlijk onvermogen endisfunctioneren schuilt vaak een zeer hoge kwaliteit van ervaren,beleven en denken.
De hoofdstukken in dit boek volgen de stadia waar mensen in terechtkunnen komen als er iets met ze aan de hand is, iets wat later eenautismespectrumstoornis blijkt te heten. Het begint eigenlijk metopmerken en ontdekken, hetzij bij henzelf, hetzij via uitwisseling metanderen, dat ze anders zijn dan anderen en bij de confrontatie metallerlei moeilijkheden en onmogelijkheden, bij het zoeken van hulp enhet ondergaan van een diagnose. Na die diagnose volgt vaak een procesmet een mengeling van ervaringen: blij met een verklaring voor het‘anders-zijn’, tot het besef komt dat die diagnose je een ander pad doetinslaan in je leven, met allerlei daarbij horende beperkingen en reactiesuit de omgeving.
Moet de omschreven diagnose zomaar helemaal worden geaccepteerd?Kan een mens wel over zichzelf denken? Is er een soort waarheid overwat hij wel en niet aankan? Wat biedt de toekomst na de diagnose?

Wanneer je een muziekleraar vraagt of hij zichzelf als ‘onderzoeker’ ziet, is het antwoord wellicht negatief. Het begrip ‘onderzoek’ wordt doorgaans geassocieerd met wetenschap en met de academische wereld, niet met de onderwijspraktijk. Bovendien hebben leraren het al druk genoeg.
De laatste jaren is er steeds meer belangstelling voor de ‘leraar als onderzoeker’. Het gaat dan onder meer over het toepassen van resultaten van (wetenschappelijk) onderzoek, het reflecteren en ter discussie stellen van het eigen functioneren, het zicht krijgen op en bevragen van de eigen beroepsopvattingen, maar ook het uitvoeren van eigen praktijkonderzoek.
Het uitgangspunt van dit boek is dat praktijkonderzoek niet vrijblijvend is, maar aan de kern van een (volwaardig) professioneel leraarschap raakt. Het reflecteren over de onderwijspraktijk en het opzetten van eigen onderzoek zou vanzelfsprekend moeten zijn voor een ‘volbloed’ muziekleraar. Het boek is een ‘ticket to ride’, een ‘kaartje’ voor een verkennende rit in het boeiende domein van praktijkonderzoek in muziekeducatie, maar het kan ook een ‘gids’ zijn die de lezer onder de arm kan houden bij het uitvoeren van eigen onderzoek. Het wil een open en uitnodigende inspiratiegids of handreiking zijn voor de leraar (in opleiding).

Adri de Vugt studeerde Schoolmuziek, Pedagogiek en Onderwijskunde. Hij werkt aan het Koninklijk Conservatorium in Den Haag als docent onderwijs- en muziekpedagogiek.
Tine Castelein studeerde Muziekpedagogie. Ze is doctoraatsassistent aan LUCA School of Arts campus Lemmens in Leuven en leraar in het deeltijds kunstonderwijs.
Thomas De Baets studeerde Muziekpedagogie. Hij is doctor in de Kunsten en doceert aan LUCA School of Arts campus Lemmens in Leuven, waar hij verantwoordelijk is voor de educatieve muziekopleidingen.

Veel is er de laatste jaren te doen rond de heraanleg van de leien en de vernieuwing van het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten van Antwerpen. In dit kader wordt in een eerste artikel aandacht geschonken aan de opgravingen van belangrijke onderdelen van de zestiende-eeuwse citadel, die gedurende eeuwen het stadsbeeld van het zuiden van de stad domineerde. In een tweede bijdrage wordt een vergeten bron voor de geschiedenis van Antwerpen voor de schijnwerpers geworpen:
een manuscript dat nooit eerder gepubliceerd iconografisch materiaal bevat.
Een mooi overzicht van de spectaculaire ontwikkeling van de Antwerpse pers gedurende de negentiende eeuw wordt in een volgende bijdrage beschreven.
In een vierde artikel wordt uitvoerig toegelicht dat Antwerpen naar het einde van de negentiende eeuw de belangrijkste haven was in Europa wat de invoer van graan en de handel ervan betreft.
Een laatste bijdrage in het jaarboek beschrijft nauwkeurig hoe de Antwerp Waterworks Cy Ltd, een Engelse maatschappij die als eerste voor de waterbevoorrading van de stad Antwerpen en de haven zorgde, tijdens de moeilijke jaren van de Eerste Wereldoorlog haar taak opnam.
Kronieken over de werking van het Genootschap voor Antwerpse Geschiedenis, van de Antwerpse erfgoedbibliotheken, het onroerend erfgoed van de stad Antwerpen en de talrijke Antwerpse musea ronden het jaarboek af.

De structuren van de orthopedagogische zorg en ondersteuning voor kinderen en jongeren in kwetsbare leefsituaties in Vlaanderen zijn ingrijpend veranderd. Niet alleen hertekende de Integrale Jeugdhulp de toegang tot en organisatie van het hulpverleningslandschap voor minderjarigen, ook de afzonderlijke sectoren ondergingen een aantal grondige wijzigingen. De sector Jongerenwelzijn, die tussenkomt in situaties van verontrusting, evolueerde naar een meer vraaggerichte en modulair georganiseerde jeugdhulp.
Het M-decreet zorgde voor een ommekeer in het onderwijs aan kinderen en jongeren met specifieke leerbehoeften, waardoor redelijke aanpassingen en inclusie voortaan de norm zijn. De begeleiding en ondersteuning van personen met een beperking vertrekt sinds kort vanuit de inschaling van zorgen ondersteuningsbehoeften en persoonsvolgende financiering. Binnen de geestelijke gezondheidszorg werden de Vlaamse bevoegdheden aanzienlijk uitgebreid en staan de-institutionalisering en vermaatschappelijking van de zorg centraal. De erkenning van het statuut van ‘klinisch orthopedagoog’ als gezondheidsberoep opent tenslotte heel wat perspectieven voor (toekomstige) orthopedagogen en een meer kwaliteitsvolle geestelijke gezondheidszorg. Deze en andere evoluties binnen het orthopedagogische werkveld worden in dit boek belicht, aan de hand van een overzicht van de historiek, huidige zorgorganisatie en op til zijnde veranderingen in vier sectoren: jongerenwelzijn, onderwijs voor leerlingen met specifieke leerbehoeften, zorg en ondersteuning voor personen met een beperking en de geestelijke gezondheidszorg. Hierbij worden de belangrijkste gemeenschappelijke tendensen en sectoroverschrijdende evoluties beschreven, zoals de Integrale Jeugdhulp en erkenning van de ‘klinisch orthopedagoog’, die het uitzicht van het orthopedagogisch werkveld in de toekomst zullen bepalen.

Wouter Vanderplasschen is hoofddocent Orthopedagogiek aan de Universiteit Gent (UGent). Stijn Vandevelde en Sarah De Pauw zijn als docent verbonden aan dezelfde vakgroep, waar Lore Van Damme als postdoctoraal onderzoeker werkt. Claudia Claes is gastprofessor bij de vakgroep Orthopedagogiek van de UGent en decaan van de Faculteit Mens en Welzijn van de Hogeschool Gent (HoGent).