Professionele identiteit is een belangrijk begrip voor leraren. Dit boek helpt de (aanstaande) leraar in zijn zoektocht naar zijn professionele identiteit. Hij start met zijn eigen belangwekkende ervaringen in de klas, leert daar op samenhangende wijze over te vertellen en vervolgens over die ervaringen na te denken, er commentaar op te leveren en tenslotte verslag uit te brengen van zijn zoektocht. Vertellen, ontwerpen, plannen en structureren blijken essentiële denkactiviteiten in de ontwikkeling van de professionele identiteit. Die identiteit manifesteert zich in de verhalen en heet daarom narratieve professionele identiteit. Het boek bevat een groot aantal voorbeelden en citaten uit reële verhalen en verslagen van (aanstaande) leraren.
In eerste instantie is het boek bestemd voor studenten van pabo’s, maar het kan ook van dienst zijn bij andere lerarenopleidingen, nascholingscursussen of masteropleidingen, in Nederland en in Vlaanderen.
Leraren kunnen nooit ophouden met na te denken over hun professionele identiteit, de identiteit die ze delen met heel veel andere leraren. Tegelijkertijd is iedere leraar uniek. Zijn persoonlijke identiteit kleurt zijn professionele identiteit. Iedere leraar is een leraar als elke andere, maar elke leraar is ook een leraar als geen ander!

De auteurs zijn werkzaam aan of anderszins betrokken bij Katholieke Pabo Zwolle en hebben ruime ervaring als lerarenopleider.

Het stadschap is een belangrijk archiefstuk. De kronkels en vormen van straten en pleinen zijn getuigen en dikwijls even zo vele littekens van de geschiedenis van de stad. Gebouwen zijn getuigen van hun tijd, ook al is hun functie in de loop der tijden veranderd, ook al zijn zij inmiddels vele keren verbouwd en is de leesbaarheid van hun verhaal soms vervaagd.
Het boek buigt zich over de archeologie van de toekomst of de recente metamorfosen van de stad, nieuwe architectuur, nieuwe gezichten, merkwaardige ingrepen, zowel positieve als van een kritische noot te voorziene ‘ongelukjes’. Het gaat vooral over tastbare realisaties, met tussendoor ook al eens een (kwaad) woord over plannen en speculaties. Deze publicatie vormt een rijk geïllustreerde bijdrage met commentaren en bespiegelingen bij het veranderende stadschap, het stedelijke landschap, zoals het zich vandaag aan onze blik voordoet. Meteen laat ze zien hoe Brussel ook anders had gekund of nog kan.

Marcel Rijdams, architect-stedenbouwkundige, is stadsactivist en geëngageerd burger in Brussel.

Overgewicht neemt in Europa in hoog tempo toe. Gewaarschuwd wordt voor Amerikaanse toestanden: obesitas als volksziekte nummer 1. Niet alleen onder volwassenen, maar ook onder jeugd is het probleem groeiend. De gevolgen van overgewicht zijn ernstig voor hun gezondheid, voor hun sociale en psychische functioneren, nu en in de toekomst. Hoe obesitas op een succesvolle manier aan te pakken? Gezonde voeding thuis, op school en in de sportkantine, actief bewegen in de buurt en op school, ouders van informatie en tips voorzien, stimuleren van een gezonde en actieve leefstijl. En dan liefst op een positieve manier, want een opgeheven vinger en moraliserende toon - vertellen hoe het ‘moet’ - werken averechts.
Dit boek beschrijft op een toegankelijke manier hoe een multidisciplinair team van een Amsterdamse kinderpolikliniek een Zweedse behandelmethode vertaalde naar de Nederlandse situatie. Kern van de behandeling bestaat uit motiveren en coachen van kinderen en hun ouders om hun leefstijl stapsgewijs, in eigen tempo, passend bij hun leefsituatie te veranderen. Geen dwingende gedragsvoorschriften, maar positief stimuleren van het gezin om haalbare doelen te stellen en hen daarin ondersteunen.
Daarnaast komt in het boek een sociaal en cultureel diverse groep tieners en ouders aan het woord. Hoe ervaren ze de begeleiding? Lukt het om de adviezen en tips toe te passen, hun leefstijl te veranderen? Wat helpt en stimuleert om vol te houden? De beschreven ervaringen kunnen een brede groep behandelaars - diëtisten, artsen, gezinscoaches, verpleegkundigen, sportbegeleiders - informeren en inspireren om niet alleen oog te hebben voor de medische en lichamelijke kant. Er is veel meer nodig dan wegen, meten en dieetlijstjes opstellen. Van belang is aan te sluiten bij de gezinssituatie en leefomgeving van tieners en ouders, te kijken en te luisteren naar wat zij nodig hebben, en begeleiding op maat aan te bieden. Niet elke tiener is immers hetzelfde.

Pauline Naber is als lector Leefwerelden van Jeugd verbonden aan Hogeschool Inholland, Emran Riffi Acharki is werkzaam als docent bij Hogeschool van Amsterdam.

De geschiedenis van de Joden in Middelburg en de rest van Zeeland is een fascinerend onderwerp, waarin actuele thema’s als godsdienstvrijheid, tolerantie, integratie en discriminatie een belangrijke rol spelen. Middelburg is trots op zijn vrijheidsgezindheid en inderdaad, toen Portugese Joden zich aan het begin van de zeventiende eeuw in Middelburg vestigden, konden zij in de Zeeuwse hoofdstad veilig terugkeren naar de godsdienst die zij onder de druk van de Spaanse Inquisitie hadden moeten opgeven. Ondanks de oppositie van de Middelburgse kerkenraad werd aan de godsdienstvrijheid voor Joden niet getornd, ook al werden zij in andere opzichten gediscrimineerd. Toen de Joden gelijkberechtigd werden aan het einde van de achttiende eeuw, begon hun integratie in de Nederlandse maatschappij. In dit boek wordt in detail getoond hoe succesvol die was tot het fatale jaar 1942, toen de Zeeuwse Joden werden gedeporteerd naar Amsterdam op weg naar de vernietiging. Dit leek het einde te betekenen van het Joodse leven in Zeeland, maar het is anders gegaan, zoals in dit boek wordt uiteengezet. De synagoge van Middelburg, die tijdens de oorlog in een puinhoop was veranderd, werd in volle glorie hersteld, terwijl ook de Joodse gemeente van Zeeland is herleefd. Als teken hiervan weerklinkt in de fraaie Middelburgse synagoge elke sjabbat en elke feestdag weer de stem van de voorzanger. De boeiende geschiedenis van de Joden in Zeeland wordt in dit rijk geïllustreerde boek levendig beschreven door een keur van deskundigen, waardoor een veelzijdig beeld ontstaat van de plaats die deze bevolkingsgroep binnen Zeeland heeft ingenomen en nog steeds inneemt door de eeuwen heen.

KLAAS A.D. SMELIK doceerde Hebreeuws, Hebreeuwse Bijbel, Jodendom, Oude Geschiedenis en Oudoosterse religies in Amsterdam, Utrecht, Den Haag, Brussel, Leuven en Gent. Sinds 2006 is hij directeur van het Etty Hillesum Onderzoekscentrum in Middelburg. Hij heeft een veertigtal boeken op zijn naam staan.

ARJAN VAN DIXHOORN is sinds 2013 namens het Familiefonds Hurgronje bijzonder hoogleraar in de Geschiedenis van Zeeland in de Wereld aan het University College Roosevelt (Universiteit Utrecht) in Middelburg. Van 2005 tot en met 2014 was hij postdoctoraal onderzoeker aan de universiteiten van Antwerpen en Gent.

Het gezin in Vlaanderen 2.0 onderzoekt hoe gezinnen de laatste vijftig jaar evolueerden, en wat dit betekent voor het gezinsbeleid in Vlaanderen. Wat is een gezin? Vijftig jaar geleden was die vraag vrij eenvoudig te beantwoorden. Ondertussen maakte onze maatschappij een enorme evolutie door. Mannen en vrouwen volgen niet meer de voorgeschreven paden en ook gezinnen zijn diverser dan ooit. Nieuw samengestelde gezinnen, eenoudergezinnen, feitelijke gezinnen, gezinnen met een migratieachtergrond, … het concept ‘gezin’ is volop in beweging. Hoe kan het gezinsbeleid inspelen op die voortdurende evolutie? Is er nood aan een nieuwe definitie van gezin?

Het kenniscentrum Hoger Instituut voor Gezinswetenschappen van de Odisee Hogeschool legde de vragen voor aan academici, hulpverleners en middenveldorganisaties. Het resultaat is een veelkleurig portret vol uitdagingen. En kansen, want in al hun diversiteit zijn gezinnen in deze rusteloze tijden meer dan ooit haarden van verbondenheid. Verschillende auteurs pleiten ervoor om gezinsvriendelijke maatregelen los te koppelen van een bepaalde gezinsvorm. Misschien zijn mensen- en kinderrechten een beter uitgangspunt voor de bescherming van alle gezinnen van vandaag?

Voeding staat onder vuur. Iedereen weet wel wat gezonde voeding is, maar we passen het op grote schaal niet toe. We blijken massaal een westers voedingspatroon toe te passen, dat in verband staat met de ontwikkeling van een aantal chronische ziekten. Hoe is het zo ver kunnen komen? Het boek gaat terug naar het begin van de twintigste eeuw en bekijkt de toepassing van voeding tot in het heden. Op deze wijze wordt duidelijk hoe het huidige westerse voedingspatroon is ontstaan. Het gevolg is een jungle van voeding, kennis en dogma’s waar we vandaag mee te maken hebben. Tevens wordt de complexiteit van de voedingswetenschappen toegelicht evenals de relatie van het westerse voedingspatroon met tal van chronische ziekten. In detail gaat de auteur in op het genoemde westerse voedingspatroon en op de verschillen met het gezonde voedingspatroon dat vaak beschermend werkt. Om de transitie naar een dergelijk gezond voedingspatroon succesvol te maken is de rol van de consument erg belangrijk. Enkel met een mentaliteitswijziging zal dit mogelijk zijn. Om het gezonde voedingspatroon gemakkelijk toepasbaar te maken wordt ‘de bewuste Bourgondiër’ in het leven geroepen. Want voeding is vooral genieten, maar bewust. Deze indringende publicatie is niet alleen bestemd voor professionals, maar evenzeer voor consumenten en patiënten en voor ouders en grootouders die een verschil willen maken voor hun eigen gezondheid, maar ook die van hun kinderen en kleinkinderen. Kortom, voor iedereen die de dagelijks noodzakelijke voeding als een te respecteren levenszaak beschouwt en een gezond voedingspatroon wil aanleren.

Infofilm

Erica Rutten studeerde voeding- en dieetleer aan de KU Leuven en werd vervolgens doctor in de voedingswetenschappen aan de Universiteit Maastricht. Ze schreef en werkte mee aan tal van internationale onderzoeken en wetenschappelijke artikelen. Met het concept ‘De stem van de Bewuste Bourgondiër’ wil ze haar kennis delen met particulieren, bedrijven, organisaties en professionals. Daarnaast heeft ze een netwerk van Bewuste Partners die haar concept ondersteunen. Ze is lid van de Nederlandse Academie voor Voedingswetenschappen en van de Belgian Nutrition Society.

In dit boek wordt de werking van sociale media en OTA’s – online travel agents uiteengezet en geïllustreerd met voorbeelden uit de hotelsector. Daarnaast worden de resultaten weergegeven van het projectmatig wetenschappelijk onderzoek HoVla, waarbij de focus lag op online reputatiemanagement en de impact van sociale media en OTA’s op de hotelprestaties in de vijf Vlaamse Kunststeden.

Dit onderzoek kaderde binnen de opleiding bachelor hotelmanagement van de Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen. De publicatie is een nuttige handleiding voor hotelhouders, marketingmedewerkers, promotoren, studenten en geïnteresseerde hotelgebruikers.

Christian Holthof is licentiaat toegepaste economische wetenschappen, master in toerisme en Master of Business Administration (GGS). Hij nam meerdere malen deel aan het Professional Development Program van de Cornell University (School of Hotel Administration, Ithaca, USA). Hij doceert economische wetenschappen aan de opleiding bachelor hotelmanagement van de Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen.
Sophie van Tilburg is master in de communicatiewetenschappen. Zij is als onderzoekster verbonden aan de opleiding bachelor hotelmanagement van de Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen.

Vier auteurs buigen zich over de vraag hoe het verder moet met de euthanasie bij psychisch lijden. Ze doen het uit medische, filosofische en gelovige hoek en proberen vanuit deze invalshoeken de vraag te beantwoorden wat mensen met psychisch lijden brengt om de euthanasievraag te stellen. Dat het om een complex gegeven gaat, is duidelijk. Dat het dikwijls om een pijnlijke, uitzichtloze situatie gaat, is eveneens een feit. Maar is het toepassen van euthanasie het ultieme antwoord op de noodkreet die deze mensen uiten? Of zijn er alternatieven waarbij men wel degelijk de vraag ernstig neemt zonder het leven weg te nemen? Want euthanasie blijft toch steeds het meest radicale en onomkeerbare wat men kan doen bij een mens: zijn leven zelf afnemen.

Het essay kwam er vanuit een bekommernis bij de auteurs, die zien dat er steeds meer en vlugger gegrepen wordt naar euthanasie als antwoord, waarbij ze zich de vraag stelden of een handeling, die voorheen een strafbare act was maar nu onder bepaalde voorwaarden werd gelegaliseerd, verder zal evolueren als een van de mogelijke behandelingen bij psychisch lijden. Ook hier luidt de vraag in welke mate de absolute zelfbeschikking en de absolute vrijheid het aan het winnen zijn op de absolute beschermwaardigheid van de mens, van ieder mens, ook van de mens die psychisch zwaar lijdt. We zitten hier duidelijk op een hellend vlak, en blijkbaar is dat nu aan het overslaan.

Br. dr. René Stockman, momenteel generale overste van de Broeders van Liefde, is doctor in de maatschappelijke gezondheidszorg.
Dr. Marc Calmeyn, psychiater en psychoanalyticus, werkt in het Psychiatrisch Ziekenhuis Onze-Lieve-Vrouw in Sint- Michiels Brugge en heeft een privépraktijk in Loppem, genaamd ‘Lelieveld’.
Dr. Marc Eneman is psychiater en bovendien geneesheerdirecteur van het Universitair Psychiatrisch Centrum Sint- Kamillus in Bierbeek.
Prof. dr. Herman De Dijn is filosoof en emeritus hoogleraar aan het Hoger Instituut van Wijsbegeerte. Voorheen was hij vicerector van de Katholieke Universiteit Leuven.

Vanuit een ernstige bekommernis omtrent de nadelige gevolgen van de kloof tussen theorie en praktijk, tussen onderwijs en werkveld, en op basis van good practices, is het leerzorgcentrum ontwikkeld als geïntegreerd concept voor zorginnovatie en onderwijsinnovatie. Met een doorgedreven samenwerking tussen docenten en studenten enerzijds en zorgverleners en managers van zorgvoorzieningen anderzijds, wordt een omgeving gecreëerd waar duurzaam leren voor studenten en zorgverleners mogelijk wordt.

De implementatie van een leerzorgcentrum heeft zijn kostprijs. Zowel voor de zorgvoorziening als voor de opleiding betekent dit dat geïnvesteerd wordt in extra inzet van personeel. Zo is de lector verpleegkunde parttime verbonden aan de zorgeenheid als leerzorgspecialist; dit is een personeelsinzet boven de reguliere bezetting. Deze extra investering is te verantwoorden gezien de winst die op de diverse terreinen wordt gemaakt: zowel voor de stage van de student als voor de kwaliteit van zorg op de zorgeenheid. Ook op vlak van recruitment voor de zorgvoorziening en voor de clinical credibility van de betrokken lectoren valt er winst te boeken. Een belangrijke hefboom voor verdere implementatie is het kunnen aantonen van de return on investment. Deze ROI wordt beschreven in dit boek.

Frieda Corstjens is bachelor in de verpleegkunde met een aanvullende masteropleiding in de verpleegkunde. Zij is lector verpleegkunde aan de hogeschool UC Leuven-Limburg en coördinator van de leerzorgcentra.
Jo Gommers, bachelor ziekenhuis- en psychiatrisch verpleegkundige, met een aanvullende master in de medisch-sociale wetenschappen, is algemeen directeur van Groep LITP – Limburgs Initiatief voor Therapie en integrale Personenzorg, een netwerk van ambulante diensten in de geestelijke gezondheidszorg. Hij is tevens lector en projectmedewerker aan de hogeschool UC Leuven-Limburg.
Jolien Oomsels is bachelor in de verpleegkunde met een aanvullende masteropleiding in de verpleegkunde. Zij is verpleegkundige op de Afdeling Pneumologie van het Ziekenhuis Oost-Limburg in Genk.

Een goede band of de gepaste golflengte tussen arts en patiënt leveren aantoonbaar gezondheidseffecten op. Maar wat als de ontmoeting moeilijk loopt? Wat als de patiënt ondanks een goed contact het voorschrift niet volgt of negatieve gevoelens aanhouden adviezen, pogingen tot opbeuring of medicijnen ten spijt? Dan kan het misschien helpen zich af te vragen of de verstandhouding wordt verstoord door zogenaamde overdracht vanuit de patiënt.
Bij overdracht heeft de patiënt een vertekend beeld van de hulpverlener ten gevolge van gevoelens of gevoeligheden uit het verleden die buiten ons bewustzijn hun stempel drukken. Het kan om iets eenvoudigs gaan zoals een arts of andere hulpverlener die ervaren wordt als een bezorgde moeder, of complexer wanneer wordt overgedragen dat alle moederlijke vrouwen gevaarlijk zijn en de patiënt zich niet meer openstelt. Dergelijke ‘overdracht’ is altijd onbewust; we weten het niet maar voelen het zo aan en handelen ernaar. Als de patiënt vanuit deze overdracht in relatie treedt, wordt onbewust druk op de arts of andere hulpverlener uitgeoefend om zich conform deze overdracht te gedragen.
Naast een gezondheidsvraag speelt in het consult met andere woorden een onbewuste, belemmerende dynamiek. De auteurs, vrijwel allemaal werkzaam als psychoanalyticus, laten aan de hand van herkenbare praktijkvoorbeelden zien hoe die onbewuste dynamiek werkt. Bijvoorbeeld als iets niet helemaal pluis lijkt, bij niet-objectiveerbare lichamelijke klachten of in het omgaan met de dood.
Overdracht maar ook (tegen)overdracht vanuit de hulpverlener komen uitgebreid aan bod. Ook wordt de stand van zaken rond wetenschappelijk onderzoek inzake effectiviteit van psychoanalytische behandelingen besproken. In de laatste drie hoofdstukken worden handvatten aangereikt om de onbewuste dynamiek in de praktijk te herkennen en te hanteren.

Met bijdragen van Ad Bolhuis, Quin van Dam, Petra Elders, Cileke Exler, Sylvia Janson, Kees Kooiman, Famke Kwee, Frans Schalkwijk en Marie-José Vertriest.

Is de droom een wetenschappelijk, een therapeutisch, of een esthetisch gegeven? Zijn dromen duidbaar? Wat is de betekenis van een droom? Bestaat er één vastliggende betekenis? Houdt de freudiaanse droomduiding nog stand? Of bestaan er andere manieren om met dromen te werken? Heeft het zin om dromen te bespreken in een groep? Kan een dromengroep nuttig zijn? Zijn nachtmerries pathologisch of gewoon fantasie? Welke plaats hebben dromen in literatuur en film? Waarom zijn mensen geïnteresseerd in dromen? Hoe werken psychoanalytici met dromen?

Er is veel veranderd in het denken over en werken met dromen. De droom is een volwaardige psychische act, drager van betekenis en duidbaar. De droom is een subjectieve aangelegenheid. Er bestaat meer dan één betekenis van een droom. En er zijn vele toegangswegen om de betekenis van een droom te ontsluieren. Meer dan vroeger is het te beschouwen als een belangrijke verworvenheid dat iemand droomt, zijn droom durft te bespreken en toelaat dat een ander (een analyticus, een therapeut, een lid van een dromengroep) meedenkt of zijn droom verder droomt. Soms komt het tot een gezamenlijk spelen, wat dan leidt tot een co-constructie van betekenis en diepe emotionele inzichten. Ook voor psychotherapeuten en psychoanalytici kan het uitwisselen en bespreken van dromen een bijzondere bijdrage leveren aan het eigen werk. Met behulp van vele droomvoorbeelden wordt dit geïllustreerd.

Marc Hebbrecht, psychiater, psychotherapeut en psychoanalyticus, is opleidingspsychoanalyticus bij de Belgische Vereniging voor Psychoanalyse en full member van de International Psychoanalytical Association. Hij is betrokken bij opleidingen in psychoanalyse, psychoanalytische psychotherapie en integratieve psychotherapie.
Minke de Jong, andragoge, psychoanalytica en psychoanalytisch psychotherapeut in ruste.
Annelies van Hees was hoofddocent Scandinavische Letterkunde in Amsterdam.
Rolien van Mechelen, klinisch psycholoog en psychoanalytica, is opleider en supervisor bij de Nederlandse Psychoanalytische Vereniging en full member van de International Psychoanalytical Association.