Leren is een belangrijke menselijke levensbehoefte. Ieder mens wil in zijn leven kunnen leren. Maar dit leren is niet alleen te beschouwen als een cognitief proces waarbij het hoofd is ingeschakeld. Men kan ook met het hele lichaam leren. Hierbij worden andere niveaus van het menselijk bestaan betrokken, diepere lagen die minder voor de hand liggen.

Kinderen met een meervoud aan beperkingen ervaren belemmeringen om zichzelf en de eigen, meegebrachte mogelijkheden zonder meer zichtbaar te maken voor hun omgeving.

Dit boek is een leidraad voor de begeleiding en ondersteuning van deze kinderen in een kinderdagcentrum. Het leerprogramma wordt groepsgewijs aangeboden en voor ieder kind individueel uitgewerkt. Ondanks de diversiteit en de uiteenlopende vragen die deze kinderen stellen, is het uitgangspunt dat zij de wil hebben zich te ontwikkelen. Dat betekent dat zij zich met hun lichaam willen verbinden, met de wereld en met de mensen om hen heen en hierop invloed willen uitoefenen.

‘(...) het is geweldig dat het Astrid van Zon gelukt is dit therapeutisch leerprogramma te ontwikkelen en vast te leggen. (...) vanwege de duidelijke opzet en het goed uitgewerkte dagprogramma biedt het niet alleen houvast aan de praktijk, maar kan het ook van belang zijn voor wetenschappers en beleidsmakers.’
Prof.dr. Carla Vlaskamp

Astrid van Zon studeerde pedagogie en theologie en was werkzaam in diverse functies bij de ondersteuning en ontwikkeling van kinderen met een of meer beperkingen en hun ouders. Momenteel is zij verbonden aan Rozemarijn, een kinderdagcentrum voor kinderen met meervoudige beperkingen in Haarlem en Heemstede, waarvan zij medeoprichtster en momenteel directeur is. Rozemarijn is onderdeel van de Raphaëlstichting.

In dit boek beschrijven tien studenten hoe zij tijdens hun opleiding tot Master Special Educational Needs ‘de kunst van het waarnemen’ hebben beoefend. Als betrokken en ervaren onderwijsprofessionals zijn zij door deze studie zich ervan bewust geworden dat ogenschijnlijk onbewuste waarnemingen de basis vormen voor hun onderwijs. Hoogleraar Dijksterhuis (2007) noemt dat ‘het slimme onbewuste’. Het praktijkonderzoek dat de studenten uitvoerden heeft hen bewust gemaakt dat veel al goed gaat, maar ook dat er zoiets als ‘de leerkrachtenval’ bestaat: we reageren op negatief gedrag, maar niet wanneer het juist goed gaat.
Wie dit allemaal weet, kan ook de stap zetten van ‘onbewust waarnemen’ naar ‘bewust interpreteren’. En daarmee staat de deur naar voortdurende onderwijsverbetering en –vernieuwing open.

Elke onderwijssituatie is uniek. Het heeft een eigen identiteit en functioneert relatief autonoom. Dit laatste vooral in interactie met de omgeving.
Onderwijsverbetering en onderwijsvernieuwing vragen om verbindingen met de wereld buiten de eigen setting, buiten de eigen school, de eigen klas, de eigen les. Daarmee blijven leraren niet alleen uitvoerders van wat anderen bedacht hebben, maar worden ook onderzoekers van hun eigen leren en het leren van kinderen. (Kok, 2008). Het is een voortdurende speurtocht naar kennis over wat werkt en niet werkt in het onderwijs.

Staatssecretaris Dijksma schrijft ook voor dit tweede boek Tien keer beter! het voorwoord. Zij onderkent daarmee de basis die nodig is om passend onderwijs vorm te geven: leraren die weten wat werkt, om ‘leerlingen optimaal uit de verf te laten komen’.

Dijksma: Het is dus allemaal een kwestie van kennis. Van zelfkennis, vakinhoudelijke kennis, didactische kennis en kennis over speciale onderwijsbehoeften. Maar goede leraren, ook masters SEN, drijven niet op kennis alleen. Zij varen ook op empathie en de drive om kinderen iets bij te brengen. Wie hun ouders ook zijn. Waar ze ook vandaan komen. En of ze nu lijden aan een stoornis of niet. Want talent zit overal, als je het maar wil zien.

Globalisering roept gemengde gevoelens op. Vele neo-liberale economen zien in globalisering een oplossing voor het ontwikkelingsprobleem. Anderen zien er de oorzaak in van de financiële crisis sinds 2008 en twijfelen aan het belang dat wordt gehecht aan het concept ''productiviteit'': terwijl de economische productiviteit zo''n hoogtepunt heeft bereikt dat een klein gedeelte van de mensheid in theorie in staat is alle basic needs en meer te produceren voor de hele mensheid, blijven nationale overheden overtuigd van de nood aan een grotere productiviteit om de concurrentiepositie te verbeteren. Milieueconomen waarschuwen dat de grenzen van economische groei bereikt zijn... Ethici betwijfelen of een ongecorrigeerde vrije wereldmarkt en de menselijke waardigheid compatibel zijn. Institutionalistische economen vragen zich af of een markt niet per definitie ''geïnstitutio-naliseerd'' is en een vrije markt dus volkomen utopisch is. Critici vragen zich af of de globalisering niet veeleer resulteert in fragmentatie of ''tribalisme'' i.p.v. integratie.

Dit boek laat deze en andere contradicties aan bod komen en biedt tegelijk een aantal methodologische nieuwigheden. Zo heeft de auteur er bewust voor gekozen om een ''niet-Eurocentrische'' sociaal-economische geschiedenis van de 19de en de 20ste eeuw te schrijven. De traditionele historiografie viseert al te veel de ''Noord-Atlantische'' of zogenaamde ''Westerse'' geschiedenis. Ook stereotypes als ''Het Westen'' en ''Het Oosten'' doorbreekt dit boek. Concepten als moderniteit, traditionalisme en spiritualiteit hebben immers geen windrichting...

Gerrit De Vylder doceert Internationale Politieke Economie en Economische Geschiedenis aan de Lessius Hogeschool in Antwerpen en is geassocieerd onderzoeker aan de Katholieke Universiteit Leuven. Als gastdocent doceert hij ook Globalization en Problems of Economic Growth aan de Polonia University in Czestochowa, Polen. Hij publiceert vooral over India, Turkije, de geschiedenis van de internationale handel, bedrijfsgeschiedenis, de relatie tussen godsdienst en economie, en tussen literatuur en economie. Ondermeer als studiebeursstudent, vertegenwoordiger van ontwikkelingsorganisaties, cultuurreisleider en gastprofessor bereisde hij intensief regio’s zoals het Midden-Oosten, Centraal-, Zuid- en Zuid-Oost-Azië, Oost-Europa en Latijns Amerika. Familiaal bevindt hij zich zowel in de christelijke, West-Europese als in de islamitische, Zuid-Aziatische wereld.