Samen veranderen

Lusteloosheid en pessimisme zijn depressie geworden, een druktemaker is voortaan een ADHD’er, verlegenheid heet inmiddels sociale fobie. En voor elk van deze ziekten is er wel een pilletje. Niet alleen erover praten, maar vooral gewoon slikken. Maar nooit van tevoren waren er zoveel depressies, werden zoveel antidepressiva geslikt, nooit eerder zoveel zelfmoorden. Toeval of bestaan er toch verbanden? De farmaceutische industrie stelt zich die vraag niet, want de winsten zijn meer dan behoorlijk, vooral op de markt van de psychische problemen. Maar dit kan alleen dankzij de medewerking van artsen. Ze worden betaald om onderzoek te doen, dat meestal gunstig uitvalt voor de betaler. Hoogleraren krijgen flinke sommen om de blijde boodschap te verspreiden. Huisartsen en psychiaters worden met merkwaardige cadeaus overtuigd van de superieure werkzaamheid van de nieuwe pillen. Het verbod op publieksreclame voor medicijnen wordt creatief omzeild. Patiëntenverenigingen geven voorlichting over medicatie, toevallig van het sponsorende bedrijf. De grenzen van het fatsoen zijn ver overschreden. Waar beginnen de puur commerciële belangen van bedrijven en waar eindigen de wetenschappelijke verantwoordelijkheid en het ethisch handelen van artsen, ziekenhuizen en universiteiten?

Walter Vandereycken is hoogleraar psychiatrie aan de KU Leuven en verbonden aan de Psychiatrische Kliniek Broeders Alexianen in Tienen. Hij is hoofdredacteur van PsychoPraxis en auteur van talrijke boeken over psychiatrie, psychotherapie en eetstoornissen. Ron van Deth, psycholoog, is eindredacteur van PsychoPraxis en verbonden aan onder meer het Europees Instituut voor Educatie/De Baak in Driebergen. Samen met Walter Vandereycken schreef hij In therapie en Wegw!jze psychische problemen.

Iemand met een psychose kan zich ontzettend verlaten voelen. Ook hulpverleners, familieleden, partners en vrienden kunnen frustratie en zelfs – in het geval van intiem betrokkenen - eenzaamheid ervaren, omdat degene met de psychotische klachten opeens onbereikbaar is. Het is alsof de kloof tussen de psychotische ervaring en de realiteit te groot is om met empathie, welwillendheid en geduld te overbruggen. Toch is dit precies wat Vrije val doet. Gezonde mensen worden in dit boek meegesleurd in de gedachte- en gevoelswereld van een psychotische jonge vrouw. De lezer wordt opgenomen in de totale belevingswereld van Angela, een vrouw met een bipolaire aanleg. Op het moment dat zij na een stressvolle periode eerst manisch wordt en dan decompenseert, bevindt de lezer zich als het ware ´onder haar huid´. Het wordt een beklemmende, rauwe, soms melancholische reis in haar wereld. Toch mag dit waarheidsgetrouwe verslag van een psychose ook zeker met een gepaste afstand en oog voor humorvolle details gelezen worden. Zoals de hoofdpersoon zelf vindt: “van op een afstandje is alles grappig.”
De auteur schreef na lang wikken en wegen geen autobiografie. “Ik had de vrijheid om mensen te schofferen, hun kant van het verhaal te negeren en de realiteit te ontkennen hard nodig. Paradoxaal genoeg won mijn relaas aan helderheid, scherpte en eerlijkheid toen ik alle mensen van wie ik houd, het boek uitschreef. Maar het verhaal mag uiteindelijk volledig fictief zijn, ik ben Angela en haar psychose is tot in ieder intiem, gênant moment de mijne.”

Bianca Fransen werd in een psychiatrisch ziekenhuis opgenomen met duidelijk psychotische klachten. Ze ging door een 6 weken durende psychose. Nu werkt ze, volledig hersteld, weer als web- en bladredacteur bij een brancheorganisatie.