Multiculturalisme kritisch bekeken

De ideologieën die van oudsher geassocieerd werden met de democratie, zijn
sinds enige tijd in crisis of in verval. Het multiculturalisme dient zich aan als hun
opvolger. Onder het mom van een beschrijving van de sociale werkelijkheid – d.i. de
multiculturele dimensie van onze samenleving – promoot het een alternatief voor de
“liberale democratie”. Het modieuze vocabularium van het multiculturalisme is op
ruime schaal verspreid geraakt en dat gaf op zijn beurt aanleiding tot een nieuw conformisme.
Diversiteit en recht op verschil, culturele eigenheid en identiteit, erkenning
en gelijkwaardigheid van culturen, recht op behoud van eigen cultuur: ze behoren tot
het dagelijkse taalgebruik.

Dit boek geeft aan hoe dat vocabularium ondanks zijn pseudo-diepzinnigheid vooral
een sloganfunctie heeft: het is niet bedoeld om na te denken maar om een aanhang te
mobiliseren. Multiculturalisme presenteert zich dan wel als de voortzetting van een
linkse traditie van strijd om “reële” gelijkheid, maar zaait toch vooral verwarring over
de inhoud en de inzet van die gelijkheid. Op die manier bewerkt het het tegendeel
van wat het pretendeert te doen. Multiculturele samenlevingen hebben volgens de
auteur geen behoefte aan een multiculturalisme dat mensen tot gijzelaar van hun
eigenheid maakt, maar aan een actieve participatiedemocratie die hen allen betrekt in
een debat over het doel en de organisatie van hun samenleven.

Fernand Tanghe doceert Rechtsfilosofie en Politieke filosofie aan de Universiteit
Antwerpen.

“De auteur poneert standpunten met een heldere interne logica en schuwt geenszins een duidelijke stellingname. Dit zijn echter geen gratuite stellingen, maar welonderbouwde uitspraken, wars van vals sentiment.”

Tijdschrift voor Welzijnswerk