De foute oorlog. Schuld en nederlaag in het Vlaamse proza over de Tweede Wereldoorlog (Academisch Literair, nr. 9)

De Tweede Wereldoorlog speelt een centrale rol in de collectieve herinnering. Heel wat opvattingen en
vraagstellingen rond ideologie, ethiek en identiteit worden door de oorlogsherinnering gekleurd. Die
herinnering neemt ook in literatuur een prominente plaats in. Zo bevat het Vlaamse fictionele proza
alleen al zowat 300 boeken die expliciet met de Tweede Wereldoorlog aan de slag gaan.

De foute oorlog is de eerste omvattende studie van deze literaire oorlogssporen, met een speciale focus
op vijf centrale thema’s: de gebeurtenissen rond mei 1940, het verzet, de collaboratie, de repressie
en de jodenvervolging. Voor elk ervan biedt dit boek een overzicht van relevante romans en novelles,
met analyse van thematische tendensen en inzicht in de kenmerken en ontwikkelingen van de literaire
beeldvorming. De rode draad is de vaststelling dat de literaire oorlogsherinnering doordrongen is van
een scherpe kritiek op het morele en politieke gedrag van de eigen gemeenschap tijdens en na de oorlog.
Wordt de bezetter afgebeeld als een ongewenste maar herkenbare tegenstander, dan verschijnen
leden van de eigen gemeenschap als onbetrouwbare en onberekenbare wezens. In plaats van een goede
herinnering, gedragen door overwinning en bevrijding, ontstaat het beeld van een foute oorlog waarin
nederlaag en schuld overheersen; een beeld dat in de Vlaamse collectieve herinnering vaak is weggedrukt,
maar dat Vlaamse auteurs telkens opnieuw op het voorplan hebben gebracht.

Door zijn brede opzet, zijn aandacht voor belichte en onderbelichte thema’s, het bijeenbrengen van
gecanoniseerde en vergeten auteurs, en door de toegankelijke synthese van kenmerken en ontwikkelingen
in de Vlaamse literaire herinnering aan de Tweede Wereldoorlog, vormt het boek een essentiële aanvulling
tot de studie van de naoorlogse Nederlandse literatuur.

Jan Lensen is als postdoctoraal onderzoeker van de Deutsche Forschungsgemeinschaft verbonden aan
het Institut für Deutsche und Niederländische Philologie van de Freie Universität Berlin. Hij verricht
comparatief onderzoek naar beeldvormingsprocessen van de Tweede Wereldoorlog in het hedendaagse
Duitse, Nederlandse en Vlaamse proza.