Meer dan een eeuw geleden (1904) publiceerde Sigmund Freud zijn Psychopathologie van het alledaags leven. Met de titel van dit boek wordt dan ook eerbiedig op dat werk van Freud gezinspeeld. In de eerste verhandeling bedekt de auteur het canvas met primer en probeert hij belangrijke kenmerken van onze hedendaagse tijd te vatten. Deconstructie, globalisering, de mythes van jeugd en efficiëntie en de sacralisering van de liefde passeren de revue. In de tweede verhandeling staat hij stil bij de actuele geestelijke gezondheidszorg. Hij neemt in het bijzonder de verhouding tussen psychoanalyse en neurowetenschap onder de loep. Zo zag bij het begin van dit millennium de nieuwe discipline van de neuropsychoanalyse het licht. Zij tracht dan de kloof te dichten tussen verklaren en begrijpen. In de derde verhandeling keert hij spelenderwijs terug naar de tijdsgeest. Het blijkt dat we niet alleen gevoed, maar ook geconsumeerd worden door de cultuur die we zelf hebben gecreëerd. Het gemondialiseerde kapitalisme en de digitale technologie fungeren er als proces zonder subject waarin we ons vermalen voelen. Cultfilm The Matrix is een pakkende illustratie van deze economico- en technologica. In de laatste verhandeling zoomt de auteur in op de hedendaagse psychopathologie die een aktuaalpathologische wending neemt. Naast verslaving en divers ageergedrag uit ze zich onder andere in zelfverwonding. Die is (althans gedeeltelijk) te begrijpen als protest tegen micro- en macroculturele tekortkomingen.

Mark Kinet is psychiater, (klinisch) psychotherapeut en psychoanalyticus. Hij is coördinator van de boekenreeks Psychoanalytisch Actueel en bestuurslid van de Belgisch-Nederlandse Stichting Psychoanalyse en Cultuur. Hij is auteur van onder meer Freud & co in de psychiatrie. Klinisch-psychotherapeutisch perspectief, De wetenschap van de liefde en de kunst van de computeranalyse’ en Psychologie van de kunst. Een abecedarium. Hij (co)redigeerde talrijke publicaties over diverse psychoanalytische en/of culturele onderwerpen.

Aan de basis ligt de overtuiging dat ieder individu, gezin of samenlevingsvorm beschikt over een netwerk. Bij het optreden van medische, psychische, relationele problemen hebben mensen de neiging om zich te isoleren. Eigen Kracht-conferenties vertrekken van de hulpvrager en zijn netwerk en ondersteunt die bij het vergroten van zijn kring. Door het vergroten van de kring om iemand heen, vergroot ook het draagvlak en daarmee de slaagkansen voor de uitvoering van het plan.

Eigen Kracht-conferenties zijn een besluitvormingsmodel dat bepaalde burgerrechten wil garanderen: het recht van mensen om (opnieuw) eigenaar te worden van hun hulpvraag en op het behouden van de regie over mogelijke oplossingen. Door burgers te erkennen in hun positie als besluitvormers worden zij niet alleen geactiveerd, maar ontstaat er ook de mogelijkheid tot samenwerking tussen informele en formele zorg.

Door de focus niet te leggen op de problemen, maar op de kracht van de familie en het sociaal netwerk wijzigt de positie van de hulpvrager. Vermaatschappelijking van de zorg kan pas mogelijk worden wanneer de cliënt een andere positie kan innemen. Hij wordt van afhankelijke hulpvrager een persoon met versterkte mogelijkheden om keuzes te maken.

Mirjam Beyers (1962) heeft de algemene opleiding aan het HIG – Hoger Instituut voor Gezinswetenschappen in Brussel gevolgd. Vanaf 1995 tot 2012 was zij bestuurslid en vrijwillig medewerker van de VVOC – Vlaamse Vereniging voor Ouders van Couveusekinderen. Sinds 2003 is ze betrokken bij de oprichting en ontwikkeling van Eigen Krachtconferenties in België (EK-c). Ze is medeverantwoordelijk voor beleid en voor de opleiding en coaching van de onafhankelijke Eigen Krachtcoördinatoren. EKC.be is partner van Campus Gelbergen.

Cahiers Campus Gelbergen

1. Eigen Kracht - conferenties, burgers aan de zet
2. Over leven in werk

Pipa kan niet bij zijn mama hond wonen. Hij vindt een plekje bij de grote berenfamilie. Daar is het vreemd, alles is anders, maar Pipa houdt stand. Hij smult gretig van het lekkere eten. Hij verzamelt de vele spulletjes die hij vindt, ook als die niet van hem zijn. Maar hij blijft zijn mama missen. Hij is een slim hondje en gaat veel fantaseren over haar, maar hij is eigenlijk heel verdrietig en vindt uiteindelijk troost bij een muis, die ook denkt dat ze alleen op de wereld is. Pipa leert dat zijn tranen worden gedroogd niet voor altijd, maar altijd weer.

Bij dit voorleesboek is een leidraad geschreven over hoe je met kinderen die niet wonen in hun gezin van oorsprong, woorden kan geven aan hun gevoel, hun zoekproces en hun gedrag. Ook wat je op een creatieve manier kan gaan doen met deze kinderen. Want kinderen zijn creatief en zoeken op hun eigen manier een oplossing voor wat moeilijk is in hun leven.

De bij dit boek behorende leidraad is beschikbaar via www.dl.garant-uitgevers.eu
Inloggen kan met de persoonlijke downloadcode uit het boek.

We willen een hart onder de riem steken voor alle ouders waar ook ter wereld die de zorg opnemen voor kinderen overal ter wereld. “It takes a village to raise a child …” Mensen die ervoor kiezen om voor kinderen te zorgen die niet in hun nest geboren zijn, voelen dag-in dag-uit wat dit betekent …

In “Leidinggevende, wie ben je?” ontvouwen de auteurs een postmodern perspectief op leidinggeven. Het postmodernisme beziet de werkelijkheid als principieel chaotisch, waardoor planmatige en rationele oplossingen alleen niet langer toereikend zijn. De overmacht van logisch-rationele controlerende systemen is een probleem voor het onderwijs. Postmodernisten vragen aandacht voor het gegeven dat het individu tegenwoordig meer en meer op zichzelf is aangewezen. Zelfbevestiging en ontwikkeling van gevoelens van eigenwaarde houden verband met persoonlijke groei en welbevinden, in relatie tot de ander. Dit maakt ‘herschepping’ van het proces van leidinggeven hoogst noodzakelijk. Hiertoe worden in “Leidinggevende, wie ben je?” nieuwe basisprincipes ontwikkeld, resulterend in elf dimensies van excellent leiderschap. Aan de hand van onderzoeksdata, ontleend aan de Nederlandse en Vlaamse onderwijspraktijk, worden deze dimensies nader ingevuld.

Hoe kun je je innerlijke kompas gebruiken? Hoe kun je de dingen doen die bij je passen? Hoe richt je je professionele leven in op een manier waar je blij van wordt? De huidige dominante politieke beheersstructuur in het onderwijs biedt nauwelijks ruimte voor het stellen van dergelijke dieperliggende, existentiële en morele vragen van deze tijd. Toch is het van groot belang er in onze scholen aandacht aan te besteden. Iedere leidinggevende, van teamleider tot en met bestuurder, zal vooral een bemiddelaar moeten zijn van de ontwikkeling van anderen, niet door wegen vrij te maken, maar door anderen in staat te stellen hun wegen vrij te maken. De leidinggevende speelt met de kern van zijn persoon-zijn een belangrijke rol. Hij is zijn eigen instrument.

“Leidinggevende, wie ben je?” volgt op “Denk aan je mensen” (Van den Berg, 2007) en “Onderwijsinnovatie: geen verzegelde lippen meer” (Van den Berg, 2009). Rode draad in deze studies is de zoektocht naar onderwijs dat meer in overeenstemming is met de kenmerken van menselijke ontwikkeling. Samen vormen de studies een trilogie over onderwijs en innovatie ervan.

Dolf van den Berg is emeritus hoogleraar Onderwijskunde aan de Radboud Universiteit te Nijmegen en als kerndocent verbonden aan TiasNimbas Business School van de Universiteit te Tilburg.

Luc Stevens is emeritus hoogleraar Orthopedagogiek aan de Universiteit Utrecht en founding father van het NIVOZ. Hij ontwikkelde de succesvolle NIVOZ-trajecten Pedagogisch Leiderschap en Pedagogische Tact. Sinds 2008 is hij hoogleraar aan de Open Universiteit.

Roland Vandenberghe is hoogleraar emeritus van de KU Leuven. Hij was het hoofd van het Centrum voor Onderwijsbeleid en –vernieuwing. Hij promoveerde in 1970 op een onderzoek over onderwijsvernieuwing in het Secundair Beroepsonderwijs. In 2010 werd hij Professor ad Honorem de la Facultad de Ciencias Humanas van de Universidad Catolica, Damaso A. Larranga in Montevideo.

Tom Brocks is vanaf 2006 werkzaam als rector van het Titus Brandsmalyceum in Oss. Zijn onderwijsloopbaan is gestart in 1978 binnen het vmbo. Daar is hij werkzaam geweest als docent aardrijkskunde, leerlingbegeleider, brugklasleider en locatiedirecteur.

Ingrid van Weert is teamleider atheneum en gymnasium onderbouw van het Titus Brandsmalyceum in Oss. Zij geeft leiding aan een team van 20 mentoren en docenten. Samen geven zij vorm aan het onderwijs op het TBL: ontwikkelen van de masterclasses, vormgeven van reflectiegesprekken tussen mentoren en leerlingen, begeleiding van hoogbegaafde leerlingen, bijstellen van de ondersteuningsstructuur.

Peter de Roode Peter is onderwijskundige, voormalig trainingsmanager van McDonald’s en heeft vele jaren ervaring opgedaan als consultant en is auteur van diverse managementboeken. Als zelfstandig organisatieadviseur begeleidt hij zowel profit als nonprofit organisaties met verandertrajecten. Hij is als docent verbonden aan twee business scholen.

Ton van Roosmalen is onderwijskundige en werkt ruim 12 jaar als senior adviseur bij KPC Groep in ’s-Hertogenbosch. Hij begeleidt, coacht en adviseert individuele schoolleiders en bestuurders binnen het Voortgezet Onderwijs.

Arie Olthof is onderwijssocioloog. Sinds 1997 ondersteunt hij vanuit zijn eigen bureau schoolbesturen en -directies bij de ontwikkeling van beleid en organisatie.