Christine Leroy

Achter de ene deur een sofa, achter de andere enkele stoelen of een grote kring, een poppenhuis of een speelmat, een hele instelling… Achter zoveel deuren spelen zich even zoveel processen af. De psychoanalytische methode en gedachtegoed zijn ontstaan vanuit een zeer specifiek kader waarbij Sigmund Freud de patiënt op de sofa liet rusten en achter hem – buiten zijn gezichtsveld – ging zitten. Terwijl hij in 1913 deze opstelling motiveerde, relativeerde hij ze meteen, want ‘de buitengewone plasticiteit van psychische processen en de rijkdom aan determinerende factoren verzetten zich tegen een mechanisering van de techniek’.

Psychoanalytische therapeuten hanteren het analytische gedachtegoed anno 2009 in allerhande kaders die soms nog weinig met elkaar gemeen lijken te hebben: Wat is er bijvoorbeeld gemeenschappelijk aan een analytische groepstherapie voor volwassenen en een ouder-baby-therapie op de speelmat? In dit boek belichten psychoanalytische therapeuten die binnen diverse contexten werkzaam zijn met kinderen, jongeren en volwassenen, de klinische implicaties van de complexe verhouding tussen het psychoanalytische proces en het kader waarin ze dat proces mogelijk willen maken.

Met bijdragen van Nicole Vliegen, Gaston Cluckers, Marc Hebbrecht, Fernanda Sampaio de Carvalho, Fons Van Coillie, Caroline Vanderhallen, Johan De Groef en Rachel Blass.

Luisteren en kijken zijn essentiële bouwstenen van het psychoanalytisch werk rondom baby’s en hun vroegste interacties. Psychoanalytisch werk met volwassenen is sterk gecentreerd rondom het woord en rond de bewuste en onbewuste inhouden en dynamieken die in woorden tot uitdrukking komen. In psychoanalytische therapie met baby’s zijn kijken naar de non-verbale communicaties en luisteren naar de verbale communicaties als basis voor de betekenisverlening van even groot belang. ‘Horen, zien en spreken’ is dan ook een statement dat een essentieel aspect vat van het werk van de psychoanalytisch kindertherapeut met jonge kinderen en hun ouders en vormt de rode draad door de diverse bijdragen.

Het heeft enige tijd geduurd vooraleer het werkveld van de psychoanalytische therapie zich heeft geopend voor baby’s en jonge kinderen. Bij de grondleggers van de psychoanalyse was de babytijd wel prominent aanwezig in het denken, maar paradoxaal genoeg evenzeer onzichtbaar in de klinische praktijk. Tot 1920 was het psychoanalytische kind om zo te zeggen een abstract, conceptueel kind.

Eerst werd er vooral over baby’s gesproken, pas later kon er met of in aanwezigheid van baby’s en kleine kinderen gesproken worden. Niettegenstaande het feit dat ze al eerder het onderwerp van wetenschappelijk onderzoek uitmaakten, hoorden baby’s schijnbaar niet echt thuis in de therapiekamer. Ze werden weinig gezien of gehoord. Daar is ondertussen verandering in gekomen.

Dit boek gaat over hoe baby’s anno 2008 in de therapiekamer van de psychoanalytisch therapeut gehoord en gezien worden.

Nicole Vliegen is doctor in de klinische psychologie, seksuoloog, psychoanalytisch kindertherapeut en psychoanalyticus. Ze is ook voorzitter van de Vlaamse Vereniging voor Psychoanalytische Therapie en lid van de Belgische School voor Psychoanalyse.

Christine Leroy is klinisch psycholoog en psychoanalytisch kindertherapeut. Ze is voormalig bestuurslid van de Vlaamse Vereniging voor Psychoanalytische Therapie en delegate voor de sectie kind en adolescent van de European Federation for Psychoanalytic Psychotherapy.

Met bijdragen van Kirsten Bland, Kris Breesch, René de Weerd, Carla Fasting, Marijs Lenaerts, Christine Leroy, Marja Rexwinkel, Michelle Sleed, Flora van Grinsven, Nicole Vliegen en Annette Watillon- Naveau.

Zie ook www.psychoanalytischactueel.eu.