Positieve identiteitsontwikkeling met moslimjongeren. Een tool- en handboek voor eerstelijnswerkers
Eerstelijnswerkers die vandaag willen werken aan positieve identiteitsontwikkeling
met moslimjongeren staan onder een sterke maatschappelijke druk. Het publieke
debat is immers in de ban van thema’s als ‘terreur’, ‘religieus extremisme’, ‘radicalisme’.
Thema’s waarbij voortdurend en vanzelfsprekend een link wordt gelegd met
moslims. De complexiteit van de actuele realiteit, de onduidelijkheid rond begrippen
als terreur en radicalisering en de angst die hierdoor in de hand wordt gewerkt,
creëren bij heel wat leerkrachten, schooldirecties, jeugdwerkers en hulpverleners
een handelingsverlegenheid. Of erger: een handelingsdwang. Een repressieve veiligheidslogica
dreigt in het eerstelijnswerk stilaan de ‘normale’ pedagogische logica
te verdringen. Een antiradicaliseringsindustrie speelt daar gretig op in met praktische
checklists, quick fixes, hapklare ‘tools’ en handige methodiekjes. Met korte
bijscholingsprogramma’s waarin experts pasklare antwoorden bieden op dringende
praktijkcases hopen we te leren hoe we radicaliserende jongeren vroegtijdig kunnen
detecteren en weerwerk bieden. ‘Preventie van radicalisering’ is de bril geworden
waardoor we naar ons dagelijkse werk met jongeren kijken. Maar werken we
op die manier geen selffulfilling prophecy in de hand? In welke mate creëren we
precies het probleem dat we eigenlijk trachten in te dijken?
Dit tool- en handboek is een poging om in het huidige radicaliseringsdiscours
even een stapje achteruit te zetten en terug te keren naar de vraag: Wat is onze
pedagogische opdracht als eerstelijnswerkers? Hoe verhouden we ons tot de actuele
context en met welke visie gaan we daarin aan de slag? Hoe krijgen we de
glazen in onze professionele bril weer helder? Wat is onze reële handelingsruimte
en hoe kunnen we die ten volle gebruiken? Hoe krijgen we opnieuw vertrouwen
in de deskundigheid waarover we beschikken om een diepgaande, constructieve
rol te spelen in de positieve identiteitsontwikkeling van (moslim)jongeren?
Dit boek toont hoe visie, handelingssleutels en concrete methodische tools intrinsiek
met elkaar verbonden zijn. In het omgaan met (levensbeschouwelijke)
diversiteit pleiten de auteurs ervoor om consequent te durven kiezen voor een
transformatielogica en een emancipatorische aanpak.
Dit handboek is een publicatie van vzw Motief, een door de Vlaamse overheid erkende
vormingsinstelling gespecialiseerd in ‘levensbeschouwing en samenleving’.
Het boek kwam tot stand bij het ontwikkelen en begeleiden van vormingsprogramma’s
voor professionals omtrent ‘omgaan met levensbeschouwelijke diversiteit’
en ‘positieve identiteitsontwikkeling met moslimjongeren’.
Positieve identiteitsontwikkeling met moslimjongeren. Een tool- en handboek voor eerstelijnswerkers
Eerstelijnswerkers die vandaag willen werken aan positieve identiteitsontwikkeling
met moslimjongeren staan onder een sterke maatschappelijke druk. Het publieke
debat is immers in de ban van thema’s als ‘terreur’, ‘religieus extremisme’, ‘radicalisme’.
Thema’s waarbij voortdurend en vanzelfsprekend een link wordt gelegd met
moslims. De complexiteit van de actuele realiteit, de onduidelijkheid rond begrippen
als terreur en radicalisering en de angst die hierdoor in de hand wordt gewerkt,
creëren bij heel wat leerkrachten, schooldirecties, jeugdwerkers en hulpverleners
een handelingsverlegenheid. Of erger: een handelingsdwang. Een repressieve veiligheidslogica
dreigt in het eerstelijnswerk stilaan de ‘normale’ pedagogische logica
te verdringen. Een antiradicaliseringsindustrie speelt daar gretig op in met praktische
checklists, quick fixes, hapklare ‘tools’ en handige methodiekjes. Met korte
bijscholingsprogramma’s waarin experts pasklare antwoorden bieden op dringende
praktijkcases hopen we te leren hoe we radicaliserende jongeren vroegtijdig kunnen
detecteren en weerwerk bieden. ‘Preventie van radicalisering’ is de bril geworden
waardoor we naar ons dagelijkse werk met jongeren kijken. Maar werken we
op die manier geen selffulfilling prophecy in de hand? In welke mate creëren we
precies het probleem dat we eigenlijk trachten in te dijken?
Dit tool- en handboek is een poging om in het huidige radicaliseringsdiscours
even een stapje achteruit te zetten en terug te keren naar de vraag: Wat is onze
pedagogische opdracht als eerstelijnswerkers? Hoe verhouden we ons tot de actuele
context en met welke visie gaan we daarin aan de slag? Hoe krijgen we de
glazen in onze professionele bril weer helder? Wat is onze reële handelingsruimte
en hoe kunnen we die ten volle gebruiken? Hoe krijgen we opnieuw vertrouwen
in de deskundigheid waarover we beschikken om een diepgaande, constructieve
rol te spelen in de positieve identiteitsontwikkeling van (moslim)jongeren?
Dit boek toont hoe visie, handelingssleutels en concrete methodische tools intrinsiek
met elkaar verbonden zijn. In het omgaan met (levensbeschouwelijke)
diversiteit pleiten de auteurs ervoor om consequent te durven kiezen voor een
transformatielogica en een emancipatorische aanpak.
Dit handboek is een publicatie van vzw Motief, een door de Vlaamse overheid erkende
vormingsinstelling gespecialiseerd in ‘levensbeschouwing en samenleving’.
Het boek kwam tot stand bij het ontwikkelen en begeleiden van vormingsprogramma’s
voor professionals omtrent ‘omgaan met levensbeschouwelijke diversiteit’
en ‘positieve identiteitsontwikkeling met moslimjongeren’.
Kids-Gids. Samen met kinderen en tieners de stad van morgen plannen.
De planning van kindvriendelijke stedelijke ruimtes vormt vandaag een uitdagende interdisciplinaire opgave voor iedereen die ruimtelijk, pedagogisch of sociaal mee aan de toekomstige stad werkt. De betrokkenheid van kinderen en tieners in deze processen wordt meer dan ooit gezien als een voorwaarde om tot een leefbare en duurzame stedelijke omgeving te komen. Deze betrokkenheid beperkt zich niet tot de rol van informant en/of participant in een planningsproces, maar vraagt een openheid en opgave om kinderen en tieners als medeonderzoekers en -planners van de stad van morgen te erkennen.
Deze KIDS-GIDS combineert sociale, pedagogische en ruimtelijke inzichten en reikt een set bruikbare tools aan die bijdragen tot een steviger burgerschapspositie van kinderen en jongeren in (kindvriendelijke) stedelijke plannings- en veranderingsprocessen. Deze tools werden ontwikkeld en uitgetest in de context van vier verschillende soorten stedelijke planningsprocessen: stadsvernieuwing, stadseducatie, stadsontwikkeling en stedelijke transitie. Ze helpen de positie van kinderen en tieners in de verschillende fasen van een planningsproces te versterken: kijken en onderzoeken, uitwisselen en ordenen, verbeelden en experimenteren, toetsen en selecteren, en tussenkomen en presenteren.
Het uitgangspunt voor Sp_tie Onderzoekseenheid Landschapsarchitectuur is dat de grote diversiteit aan landschappen en de ermee gepaard gaande multifunctionaliteit van Vlaanderen bij uitstek een boeiend laboratorium maakt voor onderzoek en praktijk in landschapsontwerp. Landschapsontwerp reikt handvaten aan om te komen tot gebiedsspecifieke en duurzame oplossingen voor nieuwe ontwikkelingen in de samenleving. Kennis en inzicht in het landschap en de gevolgen van transformaties ervan, het inzetten van landschap als medium voor integratie en ontwerpend onderzoek als beeldend communicatiemiddel spelen hierbij een fundamentele rol.
Het team Verstedelijking en Gemeenschapsvorming van de vakgroep Sociaal Werk bestudeert verstedelijkingsvraagstukken vanuit de samenhang tussen de perspectieven van bewoners en gebruikers, sociaal werkpraktijken en beleidsmakers in en rond de stad. Meer specifiek werken we via onderzoek, dienstverlening en onderwijs rond bewonersparticipatie, burgerschap van kinderen en jongeren, omgevingsanalyse, buurtgericht werken, sociaalculturele praktijken in de stad, stedenbeleid, stadsvernieuwing, en participatief actieonderzoek.
Kids-Gids. Samen met kinderen en tieners de stad van morgen plannen.
De planning van kindvriendelijke stedelijke ruimtes vormt vandaag een uitdagende interdisciplinaire opgave voor iedereen die ruimtelijk, pedagogisch of sociaal mee aan de toekomstige stad werkt. De betrokkenheid van kinderen en tieners in deze processen wordt meer dan ooit gezien als een voorwaarde om tot een leefbare en duurzame stedelijke omgeving te komen. Deze betrokkenheid beperkt zich niet tot de rol van informant en/of participant in een planningsproces, maar vraagt een openheid en opgave om kinderen en tieners als medeonderzoekers en -planners van de stad van morgen te erkennen.
Deze KIDS-GIDS combineert sociale, pedagogische en ruimtelijke inzichten en reikt een set bruikbare tools aan die bijdragen tot een steviger burgerschapspositie van kinderen en jongeren in (kindvriendelijke) stedelijke plannings- en veranderingsprocessen. Deze tools werden ontwikkeld en uitgetest in de context van vier verschillende soorten stedelijke planningsprocessen: stadsvernieuwing, stadseducatie, stadsontwikkeling en stedelijke transitie. Ze helpen de positie van kinderen en tieners in de verschillende fasen van een planningsproces te versterken: kijken en onderzoeken, uitwisselen en ordenen, verbeelden en experimenteren, toetsen en selecteren, en tussenkomen en presenteren.
Het uitgangspunt voor Sp_tie Onderzoekseenheid Landschapsarchitectuur is dat de grote diversiteit aan landschappen en de ermee gepaard gaande multifunctionaliteit van Vlaanderen bij uitstek een boeiend laboratorium maakt voor onderzoek en praktijk in landschapsontwerp. Landschapsontwerp reikt handvaten aan om te komen tot gebiedsspecifieke en duurzame oplossingen voor nieuwe ontwikkelingen in de samenleving. Kennis en inzicht in het landschap en de gevolgen van transformaties ervan, het inzetten van landschap als medium voor integratie en ontwerpend onderzoek als beeldend communicatiemiddel spelen hierbij een fundamentele rol.
Het team Verstedelijking en Gemeenschapsvorming van de vakgroep Sociaal Werk bestudeert verstedelijkingsvraagstukken vanuit de samenhang tussen de perspectieven van bewoners en gebruikers, sociaal werkpraktijken en beleidsmakers in en rond de stad. Meer specifiek werken we via onderzoek, dienstverlening en onderwijs rond bewonersparticipatie, burgerschap van kinderen en jongeren, omgevingsanalyse, buurtgericht werken, sociaalculturele praktijken in de stad, stedenbeleid, stadsvernieuwing, en participatief actieonderzoek.
Omgaan met ADHD bij verslaving
ADHD komt veel voor bij mensen met een probleem in het gebruik van alcohol of andere drugs. Toch wordt de diagnose vaak niet gesteld en de stoornis dan ook niet behandeld. Vaak verdwijnen deze cliënten vroegtijdig uit de hulpverlening, enerzijds omdat hun onbehandelde ADHD-symptomen het volgen van de therapie bemoeilijken, anderzijds omdat de behandelprogramma’s geen rekening houden met hun beperkingen. Het stellen van de diagnose is ook niet eenvoudig door de grote overlap van de ADHD-kenmerken met symptomen van intoxicatie en ontwenning. Omdat vele aspecten niet of onvoldoende wetenschappelijk onderzocht zijn, werd ten rade gegaan bij experten uit het werkveld. Bij de hulpverleners bleek er ook een grote behoefte te bestaan aan concrete handvatten om met deze cliëntengroep te werken.
Daarom bestaat het boek uit een theoretisch en een praktisch deel. De werkbladen kunnen vanuit de bijhorende weblink ook gedownload worden ten behoeve van de cliënten.
Frieda Matthys, psychiater, doceert aan de Vrije Universiteit Brussel en is diensthoofd Psychiatrie in het UZ Brussel. Zij was gedurende tien jaar voorzitter van de VAD – Vereniging voor Alcohol- en andere Drugproblemen, gevestigd in Brussel.
Cleo Crunelle is als postdoctoraal onderzoeker verbonden aan de Afdeling Psychiatrie van het UZ Brussel.
Annelien Bronckaerts, psycholoog, is verbonden aan het EVO – Expertisecentrum Voor Ontwikkelingsstoornissen van het UZ Brussel.
Omgaan met ADHD bij verslaving
ADHD komt veel voor bij mensen met een probleem in het gebruik van alcohol of andere drugs. Toch wordt de diagnose vaak niet gesteld en de stoornis dan ook niet behandeld. Vaak verdwijnen deze cliënten vroegtijdig uit de hulpverlening, enerzijds omdat hun onbehandelde ADHD-symptomen het volgen van de therapie bemoeilijken, anderzijds omdat de behandelprogramma’s geen rekening houden met hun beperkingen. Het stellen van de diagnose is ook niet eenvoudig door de grote overlap van de ADHD-kenmerken met symptomen van intoxicatie en ontwenning. Omdat vele aspecten niet of onvoldoende wetenschappelijk onderzocht zijn, werd ten rade gegaan bij experten uit het werkveld. Bij de hulpverleners bleek er ook een grote behoefte te bestaan aan concrete handvatten om met deze cliëntengroep te werken.
Daarom bestaat het boek uit een theoretisch en een praktisch deel. De werkbladen kunnen vanuit de bijhorende weblink ook gedownload worden ten behoeve van de cliënten.
Frieda Matthys, psychiater, doceert aan de Vrije Universiteit Brussel en is diensthoofd Psychiatrie in het UZ Brussel. Zij was gedurende tien jaar voorzitter van de VAD – Vereniging voor Alcohol- en andere Drugproblemen, gevestigd in Brussel.
Cleo Crunelle is als postdoctoraal onderzoeker verbonden aan de Afdeling Psychiatrie van het UZ Brussel.
Annelien Bronckaerts, psycholoog, is verbonden aan het EVO – Expertisecentrum Voor Ontwikkelingsstoornissen van het UZ Brussel.
De draad tussen cliënt en begeleider – De emotionele ontwikkeling als inspiratiebron in de begeleiding van personen met een verstandelijke beperking
In de hulpverlening aan personen met een verstandelijke beperking is het toepassen van thema’s uit
de ontwikkelingspsychologie erg bruikbaar gebleken. De ontwikkelingspsychologie als discipline
is een basiswetenschap voor de begeleiding van personen met een verstandelijke beperking. Er zijn
dan ook vele begeleiders in Nederland en Vlaanderen die zich inspireren aan de principes van het
ontwikkelingsperspectief. Het is niet zozeer de kennis van de fase waarin iemand zich bevindt die
belangrijk is. Belangrijker is wat men met deze kennis kan doen in de begeleiding van een cliënt.
De draad is een metafoor voor hoe de verbinding tussen mensen groeit doorheen de verschillende
ontwikkelingsstappen. Het is een poging om deze verbinding te verduidelijken bij personen met
een verstandelijke beperking zodat ouders en begeleiders gemakkelijker het niveau van emotionele
ontwikkeling kunnen vertalen naar hun handelen. Het is een begrippenkader dat begeleiders
en ouders kan helpen om de emotionele ontwikkeling bij personen met een verstandelijke
beperking te concretiseren en te vertalen. Welke draad je het best hanteert, hangt af van de fase in de
ontwikkeling die je bij de cliënt herkent. We zetten de stap van ontwikkelingspsychologie naar
ontwikkelingsorthopedagogiek, van ‘Wat kan ik weten over de ontwikkeling?’ naar
‘Wat kan ik doen om mij in te voegen in deze ontwikkeling?’
De metafoor van een draad wil helpen om bij de opvoeding of begeleiding de juiste afstemming te
vinden, ook als die opvoeding of begeleiding moeilijk loopt.
Waar zitten de draden van de cliënt? Met wie en op welke manier is hij verbonden?
Welke zijn de intense contacten, en welke zijn de oppervlakkige, inwisselbare
contacten? Hoe gaat de cliënt met nieuwe mensen stap voor stap een relatie aan?
Dit boek sluit nauw aan bij de producten van het project sen-seo.
Meer info op www.sen-seo.be.
Gerrit Vignero werkt sinds 1986 als orthopedagoog in het MPC Terbank te Heverlee. Hij geeft vorming rond de draad, is docent aan het CVO te Heverlee en begeleidt casusbesprekingen (www.gerritvignero.be). Naast dit boek verschenen van hem bij Garant de boeken ‘De draad tussen ouder en kind’ en ‘Ontwarring en ordening van de draad’.
De draad tussen cliënt en begeleider – De emotionele ontwikkeling als inspiratiebron in de begeleiding van personen met een verstandelijke beperking
In de hulpverlening aan personen met een verstandelijke beperking is het toepassen van thema’s uit
de ontwikkelingspsychologie erg bruikbaar gebleken. De ontwikkelingspsychologie als discipline
is een basiswetenschap voor de begeleiding van personen met een verstandelijke beperking. Er zijn
dan ook vele begeleiders in Nederland en Vlaanderen die zich inspireren aan de principes van het
ontwikkelingsperspectief. Het is niet zozeer de kennis van de fase waarin iemand zich bevindt die
belangrijk is. Belangrijker is wat men met deze kennis kan doen in de begeleiding van een cliënt.
De draad is een metafoor voor hoe de verbinding tussen mensen groeit doorheen de verschillende
ontwikkelingsstappen. Het is een poging om deze verbinding te verduidelijken bij personen met
een verstandelijke beperking zodat ouders en begeleiders gemakkelijker het niveau van emotionele
ontwikkeling kunnen vertalen naar hun handelen. Het is een begrippenkader dat begeleiders
en ouders kan helpen om de emotionele ontwikkeling bij personen met een verstandelijke
beperking te concretiseren en te vertalen. Welke draad je het best hanteert, hangt af van de fase in de
ontwikkeling die je bij de cliënt herkent. We zetten de stap van ontwikkelingspsychologie naar
ontwikkelingsorthopedagogiek, van ‘Wat kan ik weten over de ontwikkeling?’ naar
‘Wat kan ik doen om mij in te voegen in deze ontwikkeling?’
De metafoor van een draad wil helpen om bij de opvoeding of begeleiding de juiste afstemming te
vinden, ook als die opvoeding of begeleiding moeilijk loopt.
Waar zitten de draden van de cliënt? Met wie en op welke manier is hij verbonden?
Welke zijn de intense contacten, en welke zijn de oppervlakkige, inwisselbare
contacten? Hoe gaat de cliënt met nieuwe mensen stap voor stap een relatie aan?
Dit boek sluit nauw aan bij de producten van het project sen-seo.
Meer info op www.sen-seo.be.
Gerrit Vignero werkt sinds 1986 als orthopedagoog in het MPC Terbank te Heverlee. Hij geeft vorming rond de draad, is docent aan het CVO te Heverlee en begeleidt casusbesprekingen (www.gerritvignero.be). Naast dit boek verschenen van hem bij Garant de boeken ‘De draad tussen ouder en kind’ en ‘Ontwarring en ordening van de draad’.