Het Openbaar Psychiatrisch Zorgcentrum in Geel staat bekend om zijn geïntegreerde psychiatrische zorg. Mensen met psychiatrische problemen wordt hulp geboden, zonder dat ze het contact met de maatschappij hoeven te verliezen. Integendeel, een uniek systeem van pleegouderschap zorgt ervoor dat zij intussen deelnemen aan het dagdagelijkse leven in een stad en niet meer dan strikt noodzakelijk in een uitzonderingspositie belanden. Deze benadering staat in schril contrast met andere vormen van psychiatrische zorg. De ‘kwestie Geel’ wekte dan ook wereldwijd interesse en zelfs controverse op.
Geel revisited biedt een uniek portret van de instelling, haar 700 jaar oude geschiedenis, haar hulpverleners en haar patiënten. 25 jaar geleden maakte antropoloog Eugeen Roosens een indringende studie van OPZ Geel. Vandaag keert hij terug en observeert opnieuw, nu samen met Lieve Vandewalle, huidig manager van het rehabilitatieprogramma. Wat is er de afgelopen 25 jaar veranderd, waarin schuilt het blijvende succes? Het boek begint met een excursie naar de begindagen van de psychiatrische zorg in Geel en volgt de expansie en evolutie tot vandaag. Een tweede hoofdstuk beschrijft de recente ontwikkelingen en de strategieën voor de toekomst. Door de integratie van zorg in de samenleving deint het OPZ immers mee op veranderingen in de maatschappij en het sociale weefsel. Constante koerswijziging is daarom noodzakelijk. Een derde hoofdstuk laat de lezer binnenkijken in de dagelijkse organisatie van het OPZ. Hoe worden pleeggezinnen geselecteerd en hoe wordt bepaald welke patiënt waar een thuis vindt? Welke afspraken, rechten en plichten moeten worden nagevolgd en wat is het draaiboek wanneer er wat dreigt fout te lopen?
Het zwaartepunt van het boek ligt echter in de twee laatste hoofdstukken. In 19 portretten wordt een realistisch en gedocumenteerd beeld geschetst van het leven in een pleeggezin vandaag. De lezer maakt kennis met de patiënten en hun pleegfamilie, elk met hun uniek verhaal. Tot slot worden hun bevindingen samengebracht tot wat men het profiel van de Geeltraditie zou kunnen noemen.
Dit boek richt zich tot iedereen die op een andere manier over psychiatrische zorg wil denken.

Twenty-five years after his first publication on this topic, anthropologist Roosens and Van de Walle, manager of the rehabilitation unit, ‘revisited’ Geel.The book starts with a historical overview and zooms in on the famous “Gheel Question”. Subsequently, it dwells on the changes that have occurred in the system over the last 25 years and explains how the psychiatric foster care programme is run on a day-to-day basis.

What sets the book apart is that it draws a well-documented, realistic and graphic picture of life in a foster family at the onset of the 21st century. According to Dr Sacks, the cases presented “provide a definitive rebuttal of the notion of mental illness as a remorselessly advancing and deteriorating condition and shows how, if there can be an effective integration into family and community life (and, behind this, a safety net of hospital care, professionals, and medication where warranted), even those who would seem to be incurably afflicted can, potentially, live full, dignified, loved and secure lives.”

Last but not least, throughout the book psychiatric foster care is situated within the larger framework of community care. Basically, the book tries to establish the past and future potential of psychiatric foster care as a form of balanced community care and aims at highlighting the value of fostering for the mentally ill with enduring psychiatric disabilities.

Eugeen Roosens is emeritus hoogleraar in de antropologie aan de Katholieke Universiteit Leuven en de Université Catholique de Louvain. Hij was gasthoogleraar in de Verenigde Staten, Canada en Japan. Hij heeft talrijke publicaties op zijn naam. Lieve Van de Walle, linguïste, doctoreerde aan de Universiteit Antwerpen. Zij is manager van het Rehabilitatieprogramma in het Openbaar Psychiatrisch Zorgcentrum in Geel.

If you want to order this title from abroad (outside of Belgium/The Netherlands) please send an email to info@maklu.be/info@maklu.nl with your address-details.

Een taai vooroordeel in onze cultuur is dat één van haar fundamenten, de moderne wetenschap, spontaan ontstaan is uit onze natuurlijke omgang met onze leefwereld. De breuk tussen de wereld van de wetenschap en de leefwereld zou daarom oppervlakkig zijn, hoe scherp wij, gewone mensen, hem ook aanvoelen. Ondanks de aangevoelde breuk zou er tussen beide werelden globaal een continuïteit bestaan.

Deze continuïteitsthese gaat niet op. Ze is een vooroordeel, het objectivistische vooroordeel. Het boek bestrijdt dit, ook onder filosofen populaire, vooroordeel: de moderne wetenschap is géén gestage voortzetting van wat wij als gewone stervelingen in de leefwereld denken en doen. Ze is een radicaal eigen type van kennis en praktijk, en kan daarom onmogelijk uit de leefwereldlijke kennis en praktijk voortkomen en begrepen worden.

Aan de hand van reflecties over de oorzaak (Emile Meyerson), de zintuiglijke waarneming, de ‘natuurlijke instelling’ en het ontstaan en de ‘crisis van de Europese wetenschappen’ (Edmund Husserl) laat dit boek zien dat de moderne wetenschap een vernietigende machtsgreep pleegt. Ze verschijnt als vernietigend, niet omdat ze ter wille van een bedoelde vernietiging misbruikt wordt, maar omdat ze als objectivisme op zichzelf vernietigend is. Maar objectiviteit blijft nodig, een objectiviteit zónder objectivisme. Dit is een aan behoeften en belangen gebonden, ‘naïeve’ objectiviteit, dus een echte rationaliteit, een rationaliteit zónder rationalisme.

In het boek is tevens Husserls voordracht De crisis van het Europese mensdom en de filosofie (1935) in vertaling opgenomen.

Lode Frederix, doctor in de wijsbegeerte, studeerde bij Rudolf Boehm en Willy Coolsaet aan de Universiteit van Gent. Zijn filosofische belangstelling gaat uit naar het probleem van de betekenis van het objectivisme voor onze samenleving.