Behavioral finance is de opwindende, nieuwe richting binnen de financiële economie. Inzichten uit de (cognitieve) psychologie verklaren het gedrag van beleggers. Deze ontwikkeling staat tegenover de hedendaagse financiële theorie die beleggers nog altijd voorstelt als hyperrationele wezens. Ze maken nooit fouten, zeker geen systematische, en ze lossen bovendien een probleem op door alle mogelijkheden te bekijken. Twee psychologen, Amos Tversky en Dany Kahneman, Nobelprijswinnaar economie, hebben onweerlegbaar aangetoond dat dit beeld volkomen verkeerd is.

Mensen maken wel degelijk fouten. Vaak zijn die fouten zo frappant dat moeilijk te geloven is dat ze door mensen van vlees en bloed zijn gemaakt. Opvallend is dat diezelfde mensen hun fouten nadien soms wel inzien, als de probleemstelling anders geformuleerd en ingekaderd wordt. Maar dat helpt niet altijd. Bij een gelijkaardig probleem dat ondoorzichtig is ingekaderd, trappen ze opnieuw in dezelfde val. Soms zijn de correcte antwoorden zo contra-intuïtief dat mensen moeite hebben om te geloven dat hun antwoord niet correct is. Vooral bij problemen met voorwaardelijke kansen is dit fenomeen sterk aanwezig.

Economisten kunnen met deze resultaten twee dingen doen. Ofwel doen ze alsof er niets aan de hand is met het beeld van de hyperrationele mensen ofwel proberen ze deze resultaten in te passen. Dit laatste is de bijzondere uitdaging van de behavioral finance.

Thierry Debels studeerde toegepaste economische wetenschappen aan de Universiteit Antwerpen (UFSIA). Hij was adviseur bij ING België en wetenschappelijk medewerker bij de Money & Finance Research Group van de Vrije Universiteit Brussel. Hij is nu financieel adviseur en publicist. Vorig jaar verscheen van hem bij Garant: De belegger ont(k)leed.