De weg is wijzer dan de wegwijzer
Toen Ulrich Libbrecht vanaf de jaren 1970 Vlaanderen en Nederland inspireerde met ‘oosterse wijsheid voor de westerse mens’ was dit pionierswerk. Ondertussen heeft de globalisering zich verder voltrokken, is boeddhisme en meditatie geen exotisme meer en is China dichterbij gekomen.
Hoe kijkt de filosoof nu tegen deze ontwikkelingen aan? Dit boek is ontstaan uit gesprekken waarin Libbrecht op een meesterlijke wijze oosterse en westerse inzichten integreert tot een nieuw antwoord op actuele vragen en universele thema’s. Hierin benadrukt hij de waarde van natuur, wetenschap en religieus bewustzijn in de betekenis van re-ligare: herverbinden. In dit boek zet hij geen theorie uiteen, maar neemt de lezer mee op de boeiende weg van het denken, doortrokken van ontroering en een rijke levenservaring.
Prof.em.dr. Ulrich Libbrecht doceerde Chinese klassieke studies, Chinese filosofie en comparatieve filosofie aan de KU Leuven. Hij ontwikkelde een model voor comparatieve filosofie waarin hij wereldbeelden uit Oost en West vergelijkt en integreert. Hij schreef hierover tal van boeken en stichtte in Antwerpen en Utrecht een School voor comparatieve filosofie.
De weg is wijzer dan de wegwijzer
Toen Ulrich Libbrecht vanaf de jaren 1970 Vlaanderen en Nederland inspireerde met ‘oosterse wijsheid voor de westerse mens’ was dit pionierswerk. Ondertussen heeft de globalisering zich verder voltrokken, is boeddhisme en meditatie geen exotisme meer en is China dichterbij gekomen.
Hoe kijkt de filosoof nu tegen deze ontwikkelingen aan? Dit boek is ontstaan uit gesprekken waarin Libbrecht op een meesterlijke wijze oosterse en westerse inzichten integreert tot een nieuw antwoord op actuele vragen en universele thema’s. Hierin benadrukt hij de waarde van natuur, wetenschap en religieus bewustzijn in de betekenis van re-ligare: herverbinden. In dit boek zet hij geen theorie uiteen, maar neemt de lezer mee op de boeiende weg van het denken, doortrokken van ontroering en een rijke levenservaring.
Prof.em.dr. Ulrich Libbrecht doceerde Chinese klassieke studies, Chinese filosofie en comparatieve filosofie aan de KU Leuven. Hij ontwikkelde een model voor comparatieve filosofie waarin hij wereldbeelden uit Oost en West vergelijkt en integreert. Hij schreef hierover tal van boeken en stichtte in Antwerpen en Utrecht een School voor comparatieve filosofie.
Leerling, ouders en leerkracht
Om optimaal te kunnen leren moet een leerling goed in zijn of haar vel zitten. De primaire taak van leerkrachten is vanzelfsprekend het stimuleren van de ontwikkeling van de leerling. Kennisoverdracht en leren leren staan voorop. Iedere leerkracht wil uit een leerling halen wat er in zit. Geen overvraging en ook geen onderstimulatie. Een leeftijdsadequate sociaalemotionele ontwikkeling is één van de pijlers om tot leren te kunnen komen.
Zowel in relatie tot de didactische als sociaal-emotionele ontwikkelingsstimulatie van de leerling is een goede samenwerking tussen ouders, de leerkracht en de leerling van essentieel belang. Over het algemeen verloopt de samenwerking met ouders probleemloos, maar leerkrachten kunnen niet altijd stroef verlopende communicatie met ouders vlot trekken. Hierdoor komt de leerling klem te zitten tussen twee conflicterende opvoedmilieus, wat negatieve gevolgen heeft voor zijn sociaal-emotionele en didactische ontwikkeling.
Dit boek geeft leerkrachten inzichten en handvatten om moeilijk verlopende communicaties met gezinnen te doorbreken.
De meest relevante gezinstherapeutische visies en aanpakken
worden in eenvoudige bewoording vertaald naar de alledaagse schoolse praktijk, zodat
ze hier morgen mee aan de slag kunnen. Daardoor wordt de samenwerking aanvullend in
plaats van aanvallend. Diverse benaderingen komen aan bod: de contextuele, strategische,
structurele, territoriale, oplossingsgerichte en ‘één kind, één plan’-benadering.
Elk hoofdstuk is geïllustreerd met herkenbare praktijkvoorbeelden en eindigt met een
overzichtelijke samenvatting.
Giel Vaessen werkte decennia lang in de kinder- en jeugdpsychiatrie, met name als
behandelcoördinator en gezinstherapeut. De laatste jaren werkte hij als zorgcoördinator
binnen de Rec IV school De Buitenhof/Alterius in Heerlen. Momenteel werkt hij daar
als gedragsdeskundige en trainer. Naast het geven van cursussen schreef hij diverse
praktijkgerichte kinder- en jeugdpsychiatrische boeken, waaronder Psychiatrie in de klas.
Zie www.wervelkind.nl.
Leerling, ouders en leerkracht
Om optimaal te kunnen leren moet een leerling goed in zijn of haar vel zitten. De primaire taak van leerkrachten is vanzelfsprekend het stimuleren van de ontwikkeling van de leerling. Kennisoverdracht en leren leren staan voorop. Iedere leerkracht wil uit een leerling halen wat er in zit. Geen overvraging en ook geen onderstimulatie. Een leeftijdsadequate sociaalemotionele ontwikkeling is één van de pijlers om tot leren te kunnen komen.
Zowel in relatie tot de didactische als sociaal-emotionele ontwikkelingsstimulatie van de leerling is een goede samenwerking tussen ouders, de leerkracht en de leerling van essentieel belang. Over het algemeen verloopt de samenwerking met ouders probleemloos, maar leerkrachten kunnen niet altijd stroef verlopende communicatie met ouders vlot trekken. Hierdoor komt de leerling klem te zitten tussen twee conflicterende opvoedmilieus, wat negatieve gevolgen heeft voor zijn sociaal-emotionele en didactische ontwikkeling.
Dit boek geeft leerkrachten inzichten en handvatten om moeilijk verlopende communicaties met gezinnen te doorbreken.
De meest relevante gezinstherapeutische visies en aanpakken
worden in eenvoudige bewoording vertaald naar de alledaagse schoolse praktijk, zodat
ze hier morgen mee aan de slag kunnen. Daardoor wordt de samenwerking aanvullend in
plaats van aanvallend. Diverse benaderingen komen aan bod: de contextuele, strategische,
structurele, territoriale, oplossingsgerichte en ‘één kind, één plan’-benadering.
Elk hoofdstuk is geïllustreerd met herkenbare praktijkvoorbeelden en eindigt met een
overzichtelijke samenvatting.
Giel Vaessen werkte decennia lang in de kinder- en jeugdpsychiatrie, met name als
behandelcoördinator en gezinstherapeut. De laatste jaren werkte hij als zorgcoördinator
binnen de Rec IV school De Buitenhof/Alterius in Heerlen. Momenteel werkt hij daar
als gedragsdeskundige en trainer. Naast het geven van cursussen schreef hij diverse
praktijkgerichte kinder- en jeugdpsychiatrische boeken, waaronder Psychiatrie in de klas.
Zie www.wervelkind.nl.
Hoogbegaafde kinderen, op school en thuis. Een gids voor ouders en leerkrachten
Om hun talenten maximaal te kunnen ontplooien, moeten hoogbegaafde kinderen vroegtijdig onderkend worden. Dan kunnen ze een begeleiding en stimulering op maat krijgen. De typische ontwikkelingsproblemen van hoogbegaafde kinderen en adolescenten komen uitvoerig aan de orde, net als de diverse versnellings- en verrijkingsmaatregelen die op school kunnen worden toegepast.
De basis van iedere opvoeding wordt in het gezin gelegd tijdens de vroege kinderjaren. Hoogbegaafde kinderen ontwikkelen zich anders. Daarom is het belangrijk dat ouders zeer vroeg een goed inzicht verwerven in dit ontwikkelingsproces.
Dit boek rekent af met enkele hardnekkige vooroordelen over hoogbegaafdheid. Zoals: deze kinderen zullen er wel vanzelf komen; je houdt dit potje best gedekt, zo niet krijg je onhandelbare en arrogante jongeren; deze kinderen zijn in alles goed en halen steeds de beste resultaten.
Hoe verkeerd deze laatste opvatting wel is, wordt uitdrukkelijk behandeld in de hoofdstukken over onderpresteren. Nogal wat hoogbegaafde leerlingen worden onderpresteerders bij gebrek aan begrip en steun vanuit de omgeving. Dit proces is niet alleen dramatisch ter wille van de verminderde prestaties, maar vooral wegens het verwoestende effect op de persoonlijkheid van het kind.
Carl D’HONDT, orthopedagoog, is voorzitter van BEKINA–Begaafde Kinderen en Adolescenten.
Hilde VAN ROSSEN, psychologe, doceert aan de Katholieke Hogeschool Zuid-West-Vlaanderen.
Hoogbegaafde kinderen, op school en thuis. Een gids voor ouders en leerkrachten
Om hun talenten maximaal te kunnen ontplooien, moeten hoogbegaafde kinderen vroegtijdig onderkend worden. Dan kunnen ze een begeleiding en stimulering op maat krijgen. De typische ontwikkelingsproblemen van hoogbegaafde kinderen en adolescenten komen uitvoerig aan de orde, net als de diverse versnellings- en verrijkingsmaatregelen die op school kunnen worden toegepast.
De basis van iedere opvoeding wordt in het gezin gelegd tijdens de vroege kinderjaren. Hoogbegaafde kinderen ontwikkelen zich anders. Daarom is het belangrijk dat ouders zeer vroeg een goed inzicht verwerven in dit ontwikkelingsproces.
Dit boek rekent af met enkele hardnekkige vooroordelen over hoogbegaafdheid. Zoals: deze kinderen zullen er wel vanzelf komen; je houdt dit potje best gedekt, zo niet krijg je onhandelbare en arrogante jongeren; deze kinderen zijn in alles goed en halen steeds de beste resultaten.
Hoe verkeerd deze laatste opvatting wel is, wordt uitdrukkelijk behandeld in de hoofdstukken over onderpresteren. Nogal wat hoogbegaafde leerlingen worden onderpresteerders bij gebrek aan begrip en steun vanuit de omgeving. Dit proces is niet alleen dramatisch ter wille van de verminderde prestaties, maar vooral wegens het verwoestende effect op de persoonlijkheid van het kind.
Carl D’HONDT, orthopedagoog, is voorzitter van BEKINA–Begaafde Kinderen en Adolescenten.
Hilde VAN ROSSEN, psychologe, doceert aan de Katholieke Hogeschool Zuid-West-Vlaanderen.
Leesfestijn. Leesmateriaal voor begrijpend lezen in het vierde leerjaar – Handboek (Leesslang, nr. 4)
De boeken uit de reeks Lees(s)lang bieden de leerkracht kant-en-klaar materiaal aan om het begrijpend lezen te stimuleren. Daartoe kunnen diverse methodieken worden gebruikt: info halen uit een tekst, opdrachten interpreteren en uitvoeren, teksten illustreren enz. Alle lessen verhogen het leesplezier en de leesmotivatie. De kinderen krijgen interactieve en taakgerichte leeskansen, aangenaam, speels en prikkelend gepresenteerd.
Dit vierde deel, Leesfestijn, is vooral bestemd voor het vierde leerjaar / groep 6 en vergelijkbaar niveau in de speciale onderwijszorg. Het kan bij gelijk welke lees- methode worden gebruikt.
Naast dit ‘Handboek’ is afzonderlijk de map ‘Werkbladen’ beschikbaar.
Deze uitgave is een initiatief van VBB-Voorrangsbeleid Brussel. De eindredactie van dit boek berust bij Daniëlle Fierens.
Reeks Lees(s)lang:
Leesfestijn. Leesmateriaal voor begrijpend lezen in het vierde leerjaar – Handboek (Leesslang, nr. 4)
De boeken uit de reeks Lees(s)lang bieden de leerkracht kant-en-klaar materiaal aan om het begrijpend lezen te stimuleren. Daartoe kunnen diverse methodieken worden gebruikt: info halen uit een tekst, opdrachten interpreteren en uitvoeren, teksten illustreren enz. Alle lessen verhogen het leesplezier en de leesmotivatie. De kinderen krijgen interactieve en taakgerichte leeskansen, aangenaam, speels en prikkelend gepresenteerd.
Dit vierde deel, Leesfestijn, is vooral bestemd voor het vierde leerjaar / groep 6 en vergelijkbaar niveau in de speciale onderwijszorg. Het kan bij gelijk welke lees- methode worden gebruikt.
Naast dit ‘Handboek’ is afzonderlijk de map ‘Werkbladen’ beschikbaar.
Deze uitgave is een initiatief van VBB-Voorrangsbeleid Brussel. De eindredactie van dit boek berust bij Daniëlle Fierens.
Reeks Lees(s)lang:
Overleven met schizofrenie. Het verhaal van een adolescente, gezinsleden en behandelaars
De persoonlijke gebeurtenissen van Belle en haar gezinsleden, afgewisseld met een deskundige maar eenvoudig verwoorde uitleg, maken het boek levendig en uniek. Adolescenten en hun gezinnen die hetzelfde doormaken als dit gezin, worden niet alleen deelgenoot van de pijn, vertwijfeling en de beleving van de betrokkenen. Ze krijgen, samen met andere geïnteresseerden, ook inzicht in het mogelijke ontstaan, het verloop en de behandeling van psychosen en schizofrenie. Dit maakt het boek ook zeer leerzaam en bruikbaar voor beroepskrachten als paramedici, werkers in de jeugdzorg, maatschappelijk werkers, ouderbegeleiders, systeemtherapeuten,...
Gedichten en tekeningen van Belle maken nog meer voelbaar wat in haar omging en omgaat. Nu, ruim drie jaar later, woont Belle zelfstandig in Maastricht.
Giel Vaessen werkte als verpleegkundige in de psychiatrie. Daarna was hij groepsleider in de kinder- en jeugdpsychiatrie van de Mondriaan Zorggroep in Heerlen. Hij is er nu systeemtherapeut en opnamecoördinator. Daarnaast doceert hij aan navolgingsopleidingen van groepswerkers en leraren in het speciaal onderwijs.
Belle Scheeren is een pseudoniem.
Overleven met schizofrenie. Het verhaal van een adolescente, gezinsleden en behandelaars
De persoonlijke gebeurtenissen van Belle en haar gezinsleden, afgewisseld met een deskundige maar eenvoudig verwoorde uitleg, maken het boek levendig en uniek. Adolescenten en hun gezinnen die hetzelfde doormaken als dit gezin, worden niet alleen deelgenoot van de pijn, vertwijfeling en de beleving van de betrokkenen. Ze krijgen, samen met andere geïnteresseerden, ook inzicht in het mogelijke ontstaan, het verloop en de behandeling van psychosen en schizofrenie. Dit maakt het boek ook zeer leerzaam en bruikbaar voor beroepskrachten als paramedici, werkers in de jeugdzorg, maatschappelijk werkers, ouderbegeleiders, systeemtherapeuten,...
Gedichten en tekeningen van Belle maken nog meer voelbaar wat in haar omging en omgaat. Nu, ruim drie jaar later, woont Belle zelfstandig in Maastricht.
Giel Vaessen werkte als verpleegkundige in de psychiatrie. Daarna was hij groepsleider in de kinder- en jeugdpsychiatrie van de Mondriaan Zorggroep in Heerlen. Hij is er nu systeemtherapeut en opnamecoördinator. Daarnaast doceert hij aan navolgingsopleidingen van groepswerkers en leraren in het speciaal onderwijs.
Belle Scheeren is een pseudoniem.
Psychose, een blik op behandeling
Vaak is het een weg van vallen en opstaan, hopen en ontgoocheld worden en langzamerhand ontdekken wat het betekent, langzamerhand aanvaarden.
Op deze moeilijke weg zijn de behandelaars compagnons die meegaan, ondersteunen en aanmoedigen, maar tegelijk de realiteit niet ontkennen.
Dit boek bespreekt de weg van de klinische behandeling voor psychose. Immers, patiënten maken meer kans op remissie wanneer zij de psychose leren kennen in al zijn aspecten en manieren ontdekken om de psychose een plaats te geven in hun leven.
Marie-Josée Peeters is als psychiater verbonden aan het Psychiatrisch Ziekenhuis Stuivenberg in Antwerpen. Ook de andere auteurs – Kirsten Catthoor, Lynn Charrin, Chantal Colin, Yves Dermonden, Karin Magits, Katelijne Pierré, Gerda Van Roost en Ilse Voets – zijn allen werkzaam bij de psychosezorg van PZ Stuivenberg.
Psychose, een blik op behandeling
Vaak is het een weg van vallen en opstaan, hopen en ontgoocheld worden en langzamerhand ontdekken wat het betekent, langzamerhand aanvaarden.
Op deze moeilijke weg zijn de behandelaars compagnons die meegaan, ondersteunen en aanmoedigen, maar tegelijk de realiteit niet ontkennen.
Dit boek bespreekt de weg van de klinische behandeling voor psychose. Immers, patiënten maken meer kans op remissie wanneer zij de psychose leren kennen in al zijn aspecten en manieren ontdekken om de psychose een plaats te geven in hun leven.
Marie-Josée Peeters is als psychiater verbonden aan het Psychiatrisch Ziekenhuis Stuivenberg in Antwerpen. Ook de andere auteurs – Kirsten Catthoor, Lynn Charrin, Chantal Colin, Yves Dermonden, Karin Magits, Katelijne Pierré, Gerda Van Roost en Ilse Voets – zijn allen werkzaam bij de psychosezorg van PZ Stuivenberg.
Empathie. Hoeksteen of struikelblok in psychoanalytische psychotherapie (Reeks psychoanalytisch Actueel, nr. 8)
Empathie verwijst naar het vermogen zich in de plaats te stellen van de ander, empathie is meeleven met en voelen wat de ander voelt.
Empathie is een fenomenologisch en een psychotherapeutisch concept maar het blijft de vraag of empathie verzoenbaar is met analytische neutraliteit. Vaak in het begin van hun carrière gaan psychotherapeuten er ten onrechte vanuit dat empathie de garantie betekent voor therapeutisch succes en dat dit de noodzakelijke en voldoende voorwaarde vormt voor het welslagen van een therapie.
Empathie is in de eerste plaats een intermenselijke vaardigheid die zich in de loop van het leven progressief ontwikkelt.
In de cognitieve psychologie is vooral het ontwikkelingstraject van de empathie tijdens de lagere schoolperiode beschreven, in de psychodynamische psychologie komen eerder de voorlopers van de empathie-ontwikkeling èn de conflicten rondom empathie in de adolescentie aan bod. Ook uit het psychotherapieonderzoek komt empathie naar voor als een belangrijke variabele.
Op basis van meta-analyses van outcome-onderzoek blijken specifieke behandelvormen en technieken slechts maximaal vijftien procent van de outcome variantie te verklaren. Zij liggen hiermee in een nek-aan-nek race met de placebo-effecten ‘verwachting, hoop en geloof in verandering’. Veertig procent is toe te schrijven aan factoren buiten de therapie zoals spontaan herstel, toevallige factoren in het leven van de cliënt en sociale ondersteuning. De overige dertig procent tenslotte is toe te schrijven aan ‘gemeenschappelijke factoren’, dit zijn relatiefactoren die in de meeste therapieën een rol spelen, zoals: empathie, betrokkenheid, aanvaarding van de cliënt, eigenschappen van cliënt en therapeut en van de therapeutische alliantie.
Empirisch onderzoek van de jaren 1950 tot nu heeft aangetoond dat empathie tussen zeven en tien procent van de outcome variantie verklaart: minstens evenveel en waarschijnlijk meer dan het percentage dat verklaard wordt door specifieke interventies.
In het boek wordt de betekenis van het concept ‘empathie’ voor de psychotherapie genuanceerd belicht.
Er gaat veel aandacht naar het belang van empathie in psychoanalytische psychotherapie. Het geheel wordt geïllustreerd met klinische gevallen. Ook de neurobiologische aspecten en de ontwikkelingsgeschiedenis van empathie worden beschreven.
In een apart hoofdstuk wordt de centrale rol van empathie in de experiëntiële psychotherapie belicht. Aan dit boek hebben gerenommeerde en internationaal bekende psychoanalytici en psychotherapeuten meegewerkt.
Marc Hebbrecht (psychiater en psychoanalyticus) en Ingrid Demuynck (psychologe en psychoanalytica) zijn bestuursleden van de Vlaamse Vereniging voor Psychoanalytische Psychotherapie.
Met bijdragen van Stefano Bolognini, Ingrid Demuynck, Marc Hebbrecht, Mark Kinet, Patrick Meurs, Greet Vanaerschot, Michèle Van Lysebeth-Ledent en Ton van Strien.
Zie ook www.psychoanalytischactueel.eu.
Empathie. Hoeksteen of struikelblok in psychoanalytische psychotherapie (Reeks psychoanalytisch Actueel, nr. 8)
Empathie verwijst naar het vermogen zich in de plaats te stellen van de ander, empathie is meeleven met en voelen wat de ander voelt.
Empathie is een fenomenologisch en een psychotherapeutisch concept maar het blijft de vraag of empathie verzoenbaar is met analytische neutraliteit. Vaak in het begin van hun carrière gaan psychotherapeuten er ten onrechte vanuit dat empathie de garantie betekent voor therapeutisch succes en dat dit de noodzakelijke en voldoende voorwaarde vormt voor het welslagen van een therapie.
Empathie is in de eerste plaats een intermenselijke vaardigheid die zich in de loop van het leven progressief ontwikkelt.
In de cognitieve psychologie is vooral het ontwikkelingstraject van de empathie tijdens de lagere schoolperiode beschreven, in de psychodynamische psychologie komen eerder de voorlopers van de empathie-ontwikkeling èn de conflicten rondom empathie in de adolescentie aan bod. Ook uit het psychotherapieonderzoek komt empathie naar voor als een belangrijke variabele.
Op basis van meta-analyses van outcome-onderzoek blijken specifieke behandelvormen en technieken slechts maximaal vijftien procent van de outcome variantie te verklaren. Zij liggen hiermee in een nek-aan-nek race met de placebo-effecten ‘verwachting, hoop en geloof in verandering’. Veertig procent is toe te schrijven aan factoren buiten de therapie zoals spontaan herstel, toevallige factoren in het leven van de cliënt en sociale ondersteuning. De overige dertig procent tenslotte is toe te schrijven aan ‘gemeenschappelijke factoren’, dit zijn relatiefactoren die in de meeste therapieën een rol spelen, zoals: empathie, betrokkenheid, aanvaarding van de cliënt, eigenschappen van cliënt en therapeut en van de therapeutische alliantie.
Empirisch onderzoek van de jaren 1950 tot nu heeft aangetoond dat empathie tussen zeven en tien procent van de outcome variantie verklaart: minstens evenveel en waarschijnlijk meer dan het percentage dat verklaard wordt door specifieke interventies.
In het boek wordt de betekenis van het concept ‘empathie’ voor de psychotherapie genuanceerd belicht.
Er gaat veel aandacht naar het belang van empathie in psychoanalytische psychotherapie. Het geheel wordt geïllustreerd met klinische gevallen. Ook de neurobiologische aspecten en de ontwikkelingsgeschiedenis van empathie worden beschreven.
In een apart hoofdstuk wordt de centrale rol van empathie in de experiëntiële psychotherapie belicht. Aan dit boek hebben gerenommeerde en internationaal bekende psychoanalytici en psychotherapeuten meegewerkt.
Marc Hebbrecht (psychiater en psychoanalyticus) en Ingrid Demuynck (psychologe en psychoanalytica) zijn bestuursleden van de Vlaamse Vereniging voor Psychoanalytische Psychotherapie.
Met bijdragen van Stefano Bolognini, Ingrid Demuynck, Marc Hebbrecht, Mark Kinet, Patrick Meurs, Greet Vanaerschot, Michèle Van Lysebeth-Ledent en Ton van Strien.
Zie ook www.psychoanalytischactueel.eu.