De voedingsgeschiedenis van de twintigste eeuw wordt sterk gekleurd door de twee wereldoorlogen en de crisisperiode van het interbellum. Driemaal komt de pas verbeterde voedselsituatie van de globale bevolking in het gedrang en moet deze weer haar toevlucht nemen tot beproefde “armoerecepten”.

Bovendien bepalen de gebeurtenissen tussen 1914 en 1944 in grote mate het beleid dat achteraf zal worden gevoerd. “Nooit meer honger” wordt evenzeer als “Nooit meer oorlog” een soort van begrijpelijk adagium. Tot in het ongerijmde, als de te overvloedige en ongecontroleerde productie voor onder meer “melkplassen” en “boterbergen”zorgt.

Eddie Niesten is oprichter en bezieler van het cultureel-culinaire initiatief Keukenhistories & Tafelpraat. Hij publiceerde meerdere uitgaven met betrekking tot historische gastronomie en culinaire ontwikkelingen.

Zie ook Keuken en tafel 1: Op de wijze van de chef

Ruim tachtig jaar geleden en precies midden in het interbellum verscheen een van Freuds meest gelezen essays: Het onbehagen in de cultuur (1929/1930). De boodschap is nogal pessimistisch: ‘Het oogmerk dat de mens ‘gelukkig’ is, komt in het plan van de ‘schepping’ niet voor.’

Freud beklemtoont herhaaldelijk het transhistorisch karakter van dit onbehagen. Het is toe te schrijven aan onbewuste schuldgevoelens als onvermijdelijk nevenproduct van de cultuur. De menselijke conditie heeft onvermijdelijk te lijden onder de tegenstelling tussen beschaving en seksualiteit. Bovendien zijn er onderliggende en interne spanningsverhoudingen tussen libido en zelfbehoud, lustprincipe en realiteitsprincipe, liefde en destructie, Eros en Thanatos.

De prijs die we voor onze cultuur betalen is het verlies van geluk dat het gevolg is van (onbewust) schuldgevoel. Een tragische visie op de menselijke conditie is en blijft tot vandaag kenmerkend voor de psychoanalytische visie. Een categoraal onderscheid tussen normaal en abnormaal bestaat niet, psychopathologie is voornamelijk te begrijpen als de uitvergroting van algemeen menselijke problemen, de mens is innerlijk verdeeld en leeft in een niet op te heffen disharmonie met zichzelf en met de natuur.

In dit boek komen verschillende (cultuur)filosofische en psychoanalytische stemmen aan het woord die Freuds tekst tegen het licht houden van de actuele psychoanalyse en de hedendaagse cultuur. Versnellingsstress, globalisering, consumptiekapitalisme, postmodernisme, neoliberalisme en meritocratie, de cultus van de zelfonthulling, virtuele realiteit, simulatie en cyborgatie zijn slechts enkele van de huidige gegevens. Wat valt er dientengevolge over het nieuwe onbehagen te zeggen? Neemt het ten gevolge van gewijzigde culturele omstandigheden en gevoeligheden andere gedaanten aan?

Met bijdragen van Lieven De Cauter, Marc De Kesel, Joke J. Hermsen, Dominiek Hoens, Sjef Houppermans, Mark Kinet, Michel Thys, Paul Verhaeghe, Peter Verstraten.



Mark Kinet is bestuurslid van de Stichting Psychoanalyse en Cultuur, psychiater in de Kliniek St Jozef Pittem en in vrij gevestigde psychoanalytische praktijk te Gent. Hij is o.a. coördinator van de reeks ‘Psychoanalytisch Actueel’ en publiceerde over psychiatrie, klinische psychotherapie, psychoanalyse, liefde en poëzie. Voor een overzicht zie www.markkinet.be.

Marc De Kesel is bestuurslid van de Stichting Psychoanalyse en Cultuur, PhD filosofie verbonden aan de Arteveldehogeschool Gent en Radboud Universiteit Nijmegen en publiceert over ethiek, kunst- en cultuurkritiek, politieke filosofie, psychoanalyse, religietheorie en de receptie van de Shoah.

Sjef Houppermans is voorzitter van de Stichting Psychoanalyse en Cultuur. Hij is universitair hoofddocent moderne Franse Letterkunde aan de Universiteit Leiden en redacteur van het Tijdschrift voor Psychoanalyse. "Alle bijdragen zijn zeer de moeite waard gelezen te worden en zet de lezer aan het denken"
MGv (jrg. 68, nr. 4, blz. 190)


Reeks: Psychoanalyse en Cultuur
Nr. 1: Spreken, zwijgen, ... schrijven. Psychoanalyse en taal
P. Verstraten, M. De Kesel & S. Houppermans (Red.)

Nr. 2: Het nieuwe onbehagen in de cultuur
M. Kinet, M. De Kesel & S. Houppermans (Red.)

Nr. 3: De bedrieger bedrogen
S. Houppermans, M. Kinet & M. De Kesel(Red.)

Nr. 4: For your pleasure? Psychoanalyse over esthetisch genot.
Mark Kinet, Marc De Kesel & Sjef Houppermans (Red.)



Voor de publicaties sinds 1990 zie www.stichtingpsychoanalyseencultuur.eu

De term ''hindoeisme'' is een benaming voor het sociaal-religieuze systeem van de Indiase cultuur in de laatste tweeduizend jaar. Het is een geheel aan tradities waar de meeste van India''s miljard hindoes nog dagelijks naar leven.

In deze bijgestelde, uitgebreide en geactualiseerde tweede druk wordt u ingeleid in het thema aan de hand van drie onderverdelingen: (1) voorgeschiedenis, (2) ontwikkeling, continuering en stabilisering, en (3) hindoeïsme in het huidige India. Daarbij is veel aandacht gegeven aan de wordingsgeschiedenis en de manieren waarop fundamentele, religieuze en filosofische visies door de loop van de tijd klassiek zijn geworden en relevant zijn gebleven tot in de huidige tijd. Maar ook enkele actuele ontwikkelingen, zoals hindoenationalisme, milieu, hindoes in het buitenland, en kwesties van de medische ethiek worden behandeld.

Albertina NUGTEREN is indologe en als godsdienst-wetenschapper verbonden aan de Theologische Faculteit Tilburg.