Mooie heksen en lelijke feeën. Verrassende en gedurfde maatschappijkritische wendingen aan klassieke sprookjes

De maatschappijkritische en pedagogische betekenis die de klassieke
sprookjes van Grimm en Andersen vroeger voor kinderen én volwassenen
hadden, is in onze huidige samenleving achterhaald. De nu vertelde
sprookjes zijn door de geromantiseerde bewerkingen zeemzoet en ontdaan
van hun oorspronkelijk parodiërende of waarschuwende karakter.

Met sprookjes kan echter anders worden omgegaan. Het is immers zinvoller
om kinderen via het sprookje van Hans en Grietje bewust te laten worden
van het gevaar meegelokt te worden door meedogenloze pedofielen dan
voor de onbestaande heks. In de klassieke sprookjes worden slechte karakters
bijna altijd door onaantrekkelijke lichaamstrekken geaccentueerd:
de ‘lelijke’ heks en de ‘boze’ stiefmoeder, terwijl de ‘goede’ fee, de prinses
of de prins op het witte paard wondermooi én moreel goed zijn. Daarmee
krijgen kinderen de verkeerde boodschap dat alleen uiterlijk mooi goed is
en lelijk ethisch slecht. Sommige klassieke sprookjes zijn in hun oorspronkelijke
betekenis vandaag pedagogisch gevaarlijk. In het oorspronkelijke
sprookje Bontepels wordt de koning verliefd op zijn dochter en huwt haar
op het einde van het verhaal: een vergoelijking van incest? Traditionele
sprookjes bevestigen de klassieke man-vrouwrolpatronen; holebirelaties
en racisme komen er niet in voor, maar zijn wel van deze tijd.

In dit boek krijgen klassieke sprookjes verrassende wendingen, zodat
ze hun oorspronkelijke, pedagogisch voorlichtende en maatschappijkritische
functie terugkrijgen. Verder vindt de lezer achtergrondinformatie
over het werken met sprookjes in opvoeding, onderwijs en
hulpverlening. Er wordt een eigen methodiek, STORIES, voorgesteld
om sociale vaardigheden en attitudes bij kinderen met behulp van
sprookjes te ontwikkelen.

Gerard Gielen, pedagoog-seksuoloog, doceert aan de Katholieke Hogeschool
Limburg, Departement Sociaal-Agogisch Werk in Hasselt en
aan de Lerarenopleiding van het Hoger Instituut der Kempen in Geel.
Hij is redactielid van het welzijnsmagazine Sociaal. Eerder verscheen
van hem bij Garant-Uitgevers: Onaantrekkelijk? Beeldvorming over het
belang van fysieke aantrekkelijkheid.