Leer(r)echt in Rizsas. Institutionele pedagogie (IP). Praktijk en reflectie

Rizsas is een schoolvervangend dagcentrum in Wezemaal. Rizsas voert een pedagogische
praktijk die ‘werkt’, zelfs voor jongeren die op geen enkele school nog
welkom zijn.

Leer(r)echt heeft een dubbele betekenis. Enerzijds betreft het een engagement om
ook voor de meest kwetsbare jongeren het recht op leren blijvend te garanderen.
Er bestaan immers geen ‘onschoolbare’ jongeren, enkel eindige schoolsystemen.
Anderzijds gaat het om een andere visie op leren. Het gaat over de groei en de
ontwikkeling van de jongere in relatie met een gepassioneerde andere, door een
ervaring of activiteit die voor de jongere zelf de moeite waard is.

Het louter psychologiseren van wat er met de jongere aan de hand is, wordt bij
Rizsas vermeden. Deze actueel overheersende benadering focust immers op het
tekort, leidt vaak tot reducerende diagnoses, vergroot het risico op een standaardbehandeling
en legitimeert de schijnbare eindigheid van een schoolsysteem. In de
werking van Rizsas is de institutionele pedagogie een inspiratiebron en bezielende
kracht. Ze staat voor het samen maken en dragen van een geheel waarin ieder met
zijn bijzonderheden een eigen plaats kan vinden. De nadruk ligt op de instituten,
die tussen alle deelnemers staan en het samenzijn vormgeven, niet op de jongere
en zijn problematiek. Het werken met de jongeren gebeurt onrechtstreeks. Het
is een visie die werkt bij de organisatie van leefgroepen in residentiële centra en
wellicht toepasbaar is in vele andere pedagogische contexten die het samenleven
centraal stellen.

Dit boek brengt verhalen, getuigenissen en reflecties van de mensen die dagelijks
Rizsas (mee)maken. Ze worden aangevuld met diverse theoretische bijdragen van
professoren, beleidsmakers en een kunstenaar. Zo wordt duidelijk wat er zich afspeelt
op Rizsas en waartoe deze bevrijdende pedagogie kan leiden.

Koen Elsen (°1955) is maatschappelijk
werker die na een gevarieerde
loopbaan o.a. als ondernemer, ongeveer
10 jaar geleden startte als
vrijwillige opvoeder in De Wissel
een open voorziening voor Bijzondere
Jeugdbijstand voor meisjes te Leuven. Hij is
momenteel voltijds begeleider en coördinator op
Rizsas/Centrum Molenmoes en werkt vanuit deze
positie mee aan de uitbouw en de werking van het
Netwerk Leerrecht Vlaams-Brabant’.

Laurent Thys (°1948) is pedagoog.
Na een loopbaan als wetenschappelijk
onderzoeker, PMS-begeleider
en CLB-directeur engageerde hij
zich in verschillende pedagogische
projecten ten behoeve van de meest
kwetsbare kinderen en jongeren.
Laurent stond mee aan de wieg van
het Netwerk Leerrecht Vlaams Brabant
en coördineerde het Ris-K project van het LOP
SO Leuven (Ris-K = Risicosituatie op school (uitval)
positief doen kantelen). Sedert vorig jaar is hij actief
als vrijwilligers op Rizsas.

Luc Deneffe (°1962) was als economist
verschillende jaren werkzaam
in het bankwezen tot hij besliste
zijn actieterrein te verleggen naar
de Bijzondere Jeugdzorg. Hij werd
directeur van de vzw De Wissel en
lag van daar uit mee aan de basis
van innoverende projecten in de
Jeugdzorg, waaronder dus ook Rizsas.
Luc is momenteel voorzitter van het netwerk
van CANO-voorzieningen in Vlaanderen en van het
Platform Bijzonder Jeugdbijstand Vlaams-Brabant.