Jezelf zijn. Over autonomie in het onderwijs

Jezelf zijn! Over autonomie in het onderwijs is geschreven vanuit een oprechte zorg voor
het onderwijs. Het is de weerslag van een zoektocht naar de betekenis van individuele
vrijheid en menselijke autonomie, toegespitst op het onderwijs. In de verhandeling staat
het belang van de menselijke dimensie in het onderwijs voorop, een dimensie die door
bestuurders en leidinggevenden vooral instrumenteel wordt benaderd, waardoor individuele
vrijheid en menselijke autonomie juist worden beknot.

Door het boek heen loopt een uitgesproken visie op de professionele ontwikkelingstaak
van leraren en leidinggevenden. Het leraarschap kan worden versterkt en het proces van
leidinggeven kan worden geïntensiveerd door individuele vrijheid en menselijke autonomie
als uitgangspunt te nemen. De auteur introduceert daartoe het menselijke tegenwoordigheidsveld
als nieuw basisbegrip in de westerse psychologie. Het gaat om het vanuit
een heelheid aanwezig zijn in het hier-en-nu, om een volledige ontwikkeling van je eigen
kwaliteiten, waardoor je er als leraar of als leidinggevende voor kunt zorgen dat de ander
in-de-wereld kan komen. Dat is waar het in dit boek om gaat: hoe laat je mensen worden
wie ze kunnen zijn, met de vrijheid van het zelf, met de kracht voor een ander en met de
hulp van de ander. Jezelf zijn door middel van een diepe, dialogische autonomie.
Daarmee is het boek primair van belang voor leraren en schoolleiders, lerarenopleiders,
nascholers, begeleiders en onderwijsbestuurders.

“De auteur legt op een heldere, betrokken en diepgaande manier
de vinger op de zere plek van het hedendaagse onderwijsbeleid
en biedt heel concrete handreikingen voor een uitweg. Wat
ik vooral waardeer is zijn begrip in factoren die motiveren en
factoren die demotiveren, en van de complexiteit van de intermenselijke
dynamiek die een rol speelt in organisaties zoals het
onderwijs. De auteur geeft concrete handreikingen voor hoe het
beter zou kunnen, zodat onderwijsprofessionals niet alleen beter
kunnen bijdragen aan de ontwikkeling en groei van zichzelf maar
ook, en allereerst, aan de ontwikkeling en groei van de kinderen
en jongeren die aan hun zorg zijn toevertrouwd.”
Gert Biesta,
hoogleraar universiteit van Luxemburg.

Dolf van den Berg is emeritus hoogleraar Onderwijskunde aan de Radboud Universiteit
te Nijmegen. Zijn expertise ligt op het gebied van innovatie, leiderschap en
professionaliteit. Hij doet onderzoek, begeleidt promovendi en ondersteunt diverse
onderwijsinstanties