Het raadsel autisme. Psychoanalytische psychotherapie? (Reeks Psychoanalytisch Actueel, nr. 17)

Autisme en psychoanalytische psychotherapie: het is allerminst een evidente combinatie.

Redenen waarom je autisme ver weg zou houden van vroegere – en soms ook actuele -psychoanalyse
hebben alles te maken met achterhaalde ideeën over ijskastmoeders die autisme veroorzaken en
met autisten die via psychoanalyse van hun autisme genezen zouden kunnen worden.
Het negeren van recentere psychoanalytische inzichten met betrekking tot autisme is terug
te voeren tot het grote misverstand dat de psychoanalytische theorievorming en praktijk in dit
domein zijn blijven stilstaan na Bettelheim. Tevens gaat men er vaak van uit dat de psychoanalyse
niets meer zou kunnen betekenen voor mensen met autisme sinds we weten dat autisme als
ontwikkelingsstoornis een biologische basis heeft.

Ondanks dit ‘weten’ blijft autisme in zijn diverse vormen een groot raadsel en een complexe opgave
binnen de huidige hulpverlening. De behandeling ervan vereist zonder twijfel een multidisciplinaire
aanpak. Naast een grondige diagnostiek zijn de begeleiding van ouders, schoolse en pedagogische
ondersteuning van kinderen met autisme, van hun gezinnen en leerkrachten van essentieel belang.

Ook wanneer een problematiek biologisch gegrond is, dient er te worden nagedacht over beleving
en betekenisgeving. De klinische praktijk moet de mogelijkheden van relatie en communicatie
verder in kaart brengen. Het autistisch syndroom beïnvloedt fundamenteel de wijze van in de
wereld staan, met andere woorden de wijze om zichzelf en de anderen (niet?) te beleven, een
‘zelfbeeld’ (niet?) te hebben, ervaringen (niet?) op te zoeken, te vrezen, te vermijden. Hoe de zelfen
lichaamsbeleving van de personen met autisme begrijpen en helpen ontwikkelen ? Hoe hun
primitieve angsten beter verstaan en helpen dragen ?

Bij kinderen en jongeren met autisme kan een aanvullende inbreng van psychoanalytische therapie
een zinvolle bijdrage zijn om te proberen hen één of enkele stappen dichter te brengen bij de
wereld van menselijke relaties en communicatie.

Ook bij psychoanalytische therapeuten zijn velen nog weinig vertrouwd met deze thematiek,
terwijl zij er in hun praktijk meer en meer mee worden geconfronteerd.

Dit boek wil ‘van binnenuit’, door en voor psychoanalytische psychotherapeuten, een inkijk bieden
in denk- en werkwijzen van psychoanalytische psychotherapeuten, onder wie de vermaarde Anne
Alvarez.

Met bijdragen van Anne Alvarez, Britta Blomberg, Jos De Backer, Filip De Volder, Ilse Theys,
Ludi Van Bouwel en Jan Van Camp.