Het onzekere voor het zekere. Kwetsbaarheid als kracht in loopbaandialogen

Meestal wordt als vanzelfsprekend aangenomen dat in goede loopbaangesprekken alles
draait om cognitieve reflectie. In de gesprekken die in het onderwijs met leerlingen
worden gevoerd, is van een dergelijke reflectie meestal geen sprake. Studenten en loopbaanbegeleiders
zijn veelal gefocust op ‘reflectie doen’ en niet op ‘reflectief zijn’. Reflectief
zijn is het vermogen om open te staan voor nieuwe inzichten en ervaringen. Dit
betekent eerst en vooral stil staan bij concrete ervaringen die ons raken en ruimte maken
voor de ideeën en intuïties die daaruit kunnen groeien. Studenten noch loopbaanbegeleiders
hebben de ervaring dat ze reflectie stoelen op – in de woorden van Norman E.
Amundson – “embeddedness in being”.

Paradoxaal genoeg zijn het vaak onzeker makende gebeurtenissen in het leven, zogenoemde
grenservaringen, die ons kunnen verleiden tot openheid en receptiviteit. Grenservaringen
maken ons kwetsbaar. Het is een natuurlijke reactie om deze kwetsbaarheid
zowel voor onszelf als voor anderen te verbergen, maar het is ook een potentiële bron
van kracht. Kwetsbaarheid wordt kracht wanneer men de moed heeft om niet meteen te
vluchten voor de onzekerheid dan wel ze te overschreeuwen. Deze moed wordt ontwikkeld
in een dialoog met begeleiders die de negatieve gevoelens durven te accepteren
die onzekerheid veroorzaakt, en die nieuwe en creatieve manieren kunnen aanbieden
om de kwetsbaarheid te laten uitgroeien tot een nieuw inzicht, tot inspiratie en tot
daadkracht.

Om te zorgen dat reflectie niet slechts een activiteit is die met wilskracht moet worden
uitgevoerd, is het belangrijk om ruimte en tijd te scheppen voor een meer contemplatieve
vorm van reflectie. Daarvoor is openheid en receptiviteit nodig, zowel aan de kant
van de leerling als aan de kant van de begeleider of coach. Er moet letterlijk en op een
intentionele manier tijd en ruimte zijn voor angst en pijn en het ‘nog niet weten’.

Peter den Boer is lector keuzeprocessen en loopbaanleren bij ROC West-brabant en daarnaast
directeur van het onderzoeksbureau Onderzoekend Leren (www.onderzoekend-leren.
nl).


Wim van Beers is psycholoog en organisatieadviseur. Hij was directielid bij schouten en
Nelissen en is nu als coach werkzaam binnen Compositionwork (www.compositionwork.
com).


Arnoud Evers is als universitair docent verbonden aan het Welten Instituut van de Open
Universiteit.


Mark Franklin is directeur van CareerCycles (www.careercycles.com), een organisatie
voor loopbaanmanagement in Toronto.


Krina Huisman is junior onderzoeker bij saxion Hogeschool, waar ze werkt voor de lectoraten
Ethics and Global Citizenship en Ethics and Living Technology.


Gaby Jacobs is als lector verbonden aan Fontys Hogescholen en als docent aan de Universiteit
voor Humanistiek.


Joseph Kessels is als hoogleraar ‘Opleidingskundig leiderschap‘ verbonden aan het Welten
Instituut van de Open Universiteit.


Andrea Klaeijsen is als universitair docent verbonden aan het Welten Instituut van de
Open Universiteit.


Karel Kreijns is als universitair docent verbonden aan het Welten Instituut van de Open
Universiteit.


Agnieszka Konopka is psycholoog. Zij is als coach werkzaam binnen Compositionwork
(www.compositionwork.com). Daarnaast is zij verbonden aan het International Institute
for the Dialogical self.


Marinka Kuijpers is als bijzonder hoogleraar ‘Leeromgeving en Leerloopbanen in het (v)
mbo’ verbonden aan het Welten Instituut van de Open Universiteit. Zij is tevens directeur
van ‘De Loopbaangroep’ (www.loopbaangroep.nl) en lector ‘Pedagogiek van de beroepsvorming’
aan de Haagse Hogeschool.


Reinekke Lengelle is als docent verbonden aan Athabasca University (Canada’s Open Universiteit).
Daarnaast werkt ze als zelfstandig trainer/coach in Edmonton (www.blacktulippress.
com) en is ze verbonden aan De Haagse Hogeschool.


Frans Meijers is lector Pedagogiek van de beroepsvorming aan De Haagse Hogeschool
hij heeft daarnaast een onderzoeks- en adviesbureau (www.frans-meijers.nl).


Kariene Mittendorff is Associate lector studieloopbaanbegeleiding bij saxion Hogescholen
in Deventer. Daarnaast heeft ze een advies- en onderzoeksbureau (www.mittendorffonderwijsadvies.
nl).


Sjoerd-Jeroen Moenandar is als universitair docent verbonden aan de leerstoelgroep
Algemene Literatuurwetenschap van de Faculteit der Letteren van de Rijksuniversiteit
Groningen.


Michiel de Ronde is psycholoog en als docent, onderzoeker en leersupervisor verbonden
aan de academie Mens & Organisatie van de Christelijke Hogeschool Ede. Hij is tevens
hoofdredacteur van het Tijdschrift voor begeleidingskunde.


Barbara Sher is levens- en loopbaancoach (www.barbarasher.com). Zij geeft cursussen
en workshops die de nadruk leggen op het belang van netwerken voor loopbaanontwikkeling.


Wiel Veugelers is hoogleraar Educatie aan de Universiteit voor Humanistiek; hij is tevens
verbonden aan de Universiteit van Amsterdam.


Kara Vloet is als docent-onderzoeker verbonden aan het Fontys Educatief Centrum
(FEC) en de Pedagogische Technische Hogeschool (PTH) in Eindhoven.


Wim Wardekker was, voordat hij met pensioen ging, lector Pedagogische Kwaliteit van
Onderwijs aan de Christelijke Hogeschool Windesheim in Zwolle en docent bij de vakgroep
Onderwijspedagogiek en Theoretische Pedagogiek van de Vrije Universiteit Amsterdam.


Gerard Wijers is directeur van het Instituut voor beroepskeuze- en Loopbaanpsychologie/
IbLP in Hilversum.