Etty Hillesum in weerwil van het Joodse vraagstuk (Etty Hillesum Studies, deel 8)

Het Joodse vraagstuk interesseerde Etty Hillesum niet bijzonder, totdat
de Duitse bezetting hierin verandering bracht. Haar vader, dr. Louis Hillesum,
werd op 29 november 1940 als rector van het Deventer gymnasium
afgezet wegens zijn Joodse afkomst. Bij wijze van afscheid werd een
foto van de schoolgemeenschap gemaakt met Hillesum in het midden.
Met de gevolgen van de Duitse bezetting werd Etty Hillesum echter al
eerder dat jaar geconfronteerd, toen zij te horen kreeg dat haar hoogleraar
Bonger zelfmoord had gepleegd. Haar verbijstering was groot, want
een uur eerder had zij nog samen met hem gesproken over de toekomst
van Europa.

Als Etty Hillesum op 15 juli 1942 haar oproep krijgt, laat zij zich overhalen
om bij de Joodse Raad te gaan werken. Tegen haar zin, omdat zij
negatief oordeelde over de Joodse Raad en over elke poging om zich aan
het ‘Massenschicksal’ van het Joodse volk te onttrekken. Daarom is het
interessant om haar visie te vergelijken met die van haar vriendin Leonie
Snatager, die wel voor onderduiken heeft gekozen. Ook de vergelijking
tussen de oorlogsdagboeken van Hélène Berr en Etty Hillesum levert
interessante overeenkomsten en verschillen op. Beiden wilden niet
dat hun leven door de omstandigheden zou worden bepaald. In het geval
van Etty Hillesum gold dit ook toen zij afscheid moest nemen van haar
grote leidsman, vriend en minnaar Julius Spier. Zij liet zich door zijn
dood niet van het pad afbrengen dat zij met zijn hulp was ingeslagen.
Hierbij is de invloed van Meister Eckehardt merkbaar. Zo slaagde Etty
Hillesum erin alles los te laten wat haar hinderde in haar queeste.

De serie Etty Hillesum Studies is een uitgave van het Etty Hillesum Onderzoekscentrum in Middelburg en staat onder redactie van Klaas A.D. Smelik, Marja Clement, Meins G.S. Coetsier, Janny van der Molen, Gerrit Van Oord en Jurjen Wiersma.