De Statencooperatie. Wereldwijde patronen van dominantie en wederkerigheid

"Voor wie de wereld overziet, is dit boek geschreven. Het is als een reisgids bij wat zich als het wereldnieuws aandient." Zo omschrijft Paul Kapteyn dit boek dat tot thema heeft de statencoöperatie, of wel de samenwerking tussen staten zoals die zich na de Tweede Wereldoorlog heeft ontwikkeld. Volgens Kapteyn is deze statencoöperatie het hoogste niveau van menselijke sociale integratie, nadat zich eerder uit stammen steden en uit steden staten hadden gevormd. Dit hoogste niveau is een voortzetting van die eerdere integratiebewegingen, maar onderscheidt zich tegelijkertijd daarvan, omdat op dit niveau er maar één samenleving is, "de wereld", die alle mensen omvat.
Kapteyn werkt deze interessante these uit in vier hoofdstukken, die achtereenvolgens de titels meekrijgen: Gewapende vrede, over de pacificerende conditie van de statencoöperatie, Beheerst geweld, over wapenbeheersing en vredesoperaties, Bevrijde handel, over de wereldmarkt in wording, en ten slotte de Dwang van verdraagzaamheid, over mondiale moraal. Zijn conclusie is: "Staten en mensen in het algemeen zijn onderling zo kwetsbaar geworden dat het eigenbelang tot coöperatie dwingt en die coöperatie genereert een wederzijds vertrouwen dat op zijn beurt de coöperatie steunt. De wereldsamenleving berust daarmee steeds meer op ruil en op onderlinge identificatie en steeds minder op bevel."

Paul Kapteyn is socioloog en was verbonden aan de Universiteit van Amsterdam. Hij is voorzitter van Vereniging Democratisch Europa (VDE).