Articulatie- en fonologische stoornissen (Thomas More Logopedie).2de ongewijzigde druk.

Articulatiestoornissen zijn zeer verscheiden van aard en in graad en vormen een belangrijke
groep binnen de aanmeldingen bij logopedisten. Vaak zijn de problemen, zeker
bij kinderen, het gevolg van een onvoldoende, niet of foutief leren van de productie
van de verschillende spraakklanken of van de betekenisdragende functie ervan.

Daarnaast kunnen articulatiestoornissen ook kaderen in een structureel anatomisch
tekort en/of het gevolg zijn van of samengaan met een myofunctionele problematiek.
Een derde groep wordt gevormd door articulatiestoornissen als onderdeel van
een neurologisch ziektebeeld. Ten slotte dienen de articulatiestoornissen ten gevolge
auditief perceptuele problemen vermeld te worden. In beide laatste gevallen gaat het
vaak om meer dan enkel een articulatorische problematiek en zullen er ook problemen
zijn op het vlak van taal, van stem, prosodie, …

In dit handboek behandelen we, na het schetsen van een aantal fundamentele basiselementen,
de articulatiestoornissen van fonetische en fonologische aard. Vooreerst
wordt de ontwikkeling van de articulatievaardigheid geschetst, zowel vanuit fonetisch
als vanuit fonologisch standpunt. Dergelijke informatie vormt immers de basis
om te komen tot een adequate diagnose. Een aantal procedures en instrumenten,
zowel voor fonetisch als voor fonologisch georiënteerd onderzoek, wordt beschreven.
Ook combinaties van beide en aanvullende onderzoeken krijgen aandacht. Er moet
eveneens een onderscheid gemaakt worden tussen methoden die fonetisch gericht
zijn, en andere die veeleer aansluiten bij een fonologische benadering. Vanuit therapeutisch
standpunt stelt zich vaak het probleem van de generalisatie: hoe het in
de therapie geleerde gedrag overdragen naar andere situaties en contexten buiten de
therapie? Ook daarop wordt ingegaan.

Ten slotte komt nog een aantal bijzondere problemen aan bod. Voorbeelden hiervan
zijn: de specifieke articulatieproblematiek die het gevolg is van lip- en/of kaak- en/of
verhemeltespleet, en deze die het gevolg is van een neurogene problematiek, zoals de
ontwikkelingsdyspraxie van de spraak.

Rik Elen, Gegradueerde en Licentiaat in de Logopedie, is lector aan de opleiding
Logopedie en Audiologie van Thomas More in Antwerpen.

Eric Manders, doctor in de Logopedie en Audiologie, is deeltijds docent aan de
opleiding Logopedie en Audiologie van Thomas More in Antwerpen en aan de
afdeling Logopedische en Audiologische Wetenschappen van de KU Leuven.