Is dan alles relatief?
Het probleem van het relativisme is op de meest dringende wijze aan deorde in tijden van overgang en verandering. Geen wonder dat het éénvan de opvallendste kenmerken is van de zogeheten postmoderne tijdwaarin snelle en diepgaande veranderingen en transformaties scheringen inslag zijn. Een groeiend aantal tijdgenoten vindt het evident dat erniet één waarheid is, maar meerdere waarheden, afhankelijk van tijd,plaats en cultuur. De doorsnee relativist vraagt zich zelden af waaropzijn stellingname in feite berust. Nog minder is hij op de hoogte vanhet feit dat een aantal kritische bemerkingen kan worden gemaakt bijde relativistische overtuigingen en argumentaties.
De bedoeling van dit boek is de lezer aan te sporen zich nader te bezinnenover de keuze die hij heeft gemaakt en kennis te nemen van dekritische vragen die daarbij kunnen worden gesteld. Het relativisme isimmers alles behalve een eenduidige entiteit. Het is een buitengewooncomplex fenomeen. In de hedendaagse cultuur neemt het verschillendevormen aan in de sociologie, de geschiedenis, de filosofie, de antropologie,het dagelijkse leven. Is het relativisme de definitieve, boven alletwijfel verheven waarheid waartegen geen enkele kritiek is opgewassenof zijn er goede redenen om dat te betwijfelen?
“Opnieuw een buitengewoon rijk boek van prof. em. dr. Valeer Neckebrouck,rijk aan informatie en aan insider inzicht over de nauwe bandtussen het heersende hedendaagse relativisme en de ontwikkelingsgangvan de culturele antropologie. Het prijzenswaardige doel, door de auteurgesteld in het voorwoord, is aan te tonen – ook voor een breed publiek –dat het cultuurrelativisme niet evident is, hoewel het vandaag zo wordtgesteld en opgevat, zowel binnen als buiten de academische wereld. Eenhelder boek, een plezier ook om te lezen.” - Prof. em. dr. Herman De Dijn
Is dan alles relatief?
Het probleem van het relativisme is op de meest dringende wijze aan deorde in tijden van overgang en verandering. Geen wonder dat het éénvan de opvallendste kenmerken is van de zogeheten postmoderne tijdwaarin snelle en diepgaande veranderingen en transformaties scheringen inslag zijn. Een groeiend aantal tijdgenoten vindt het evident dat erniet één waarheid is, maar meerdere waarheden, afhankelijk van tijd,plaats en cultuur. De doorsnee relativist vraagt zich zelden af waaropzijn stellingname in feite berust. Nog minder is hij op de hoogte vanhet feit dat een aantal kritische bemerkingen kan worden gemaakt bijde relativistische overtuigingen en argumentaties.
De bedoeling van dit boek is de lezer aan te sporen zich nader te bezinnenover de keuze die hij heeft gemaakt en kennis te nemen van dekritische vragen die daarbij kunnen worden gesteld. Het relativisme isimmers alles behalve een eenduidige entiteit. Het is een buitengewooncomplex fenomeen. In de hedendaagse cultuur neemt het verschillendevormen aan in de sociologie, de geschiedenis, de filosofie, de antropologie,het dagelijkse leven. Is het relativisme de definitieve, boven alletwijfel verheven waarheid waartegen geen enkele kritiek is opgewassenof zijn er goede redenen om dat te betwijfelen?
“Opnieuw een buitengewoon rijk boek van prof. em. dr. Valeer Neckebrouck,rijk aan informatie en aan insider inzicht over de nauwe bandtussen het heersende hedendaagse relativisme en de ontwikkelingsgangvan de culturele antropologie. Het prijzenswaardige doel, door de auteurgesteld in het voorwoord, is aan te tonen – ook voor een breed publiek –dat het cultuurrelativisme niet evident is, hoewel het vandaag zo wordtgesteld en opgevat, zowel binnen als buiten de academische wereld. Eenhelder boek, een plezier ook om te lezen.” - Prof. em. dr. Herman De Dijn
Tussen authenticiteit en hypocrisie. De ambiguïteit van rituelen
De moderne mens is niet erg tuk op rituelen. Heel wat tijdgenoten kijken er sceptisch, argwanend, geërgerd of met misprijzen tegenaan. Men heeft de hedendaagse westerse samenleving kunnen beschrijven als ‘virtueel gederitualiseerd’. Zelfs in de katholieke Kerk, het rituele reservoir bij uitstek van de westerse wereld, zijn rituelen zwaar in diskrediet geraakt. Rituelen worden geacht altijd een bijklank te hebben van gekunsteldheid, valsheid, onoprechtheid, hypocrisie.
In dit boek wordt de relatie tussen ritueel en hypocrisie, wellicht voor het eerst, aan een diepgaande antropologische analyse onderworpen. Ze brengt een aantal verrassende conclusies aan het licht, die een fundamentele herdenking van de betekenis en functie van traditionele rituelen mogelijk maakt en meteen hun permanente actualiteit in het licht stelt.
Tussen authenticiteit en hypocrisie. De ambiguïteit van rituelen
De moderne mens is niet erg tuk op rituelen. Heel wat tijdgenoten kijken er sceptisch, argwanend, geërgerd of met misprijzen tegenaan. Men heeft de hedendaagse westerse samenleving kunnen beschrijven als ‘virtueel gederitualiseerd’. Zelfs in de katholieke Kerk, het rituele reservoir bij uitstek van de westerse wereld, zijn rituelen zwaar in diskrediet geraakt. Rituelen worden geacht altijd een bijklank te hebben van gekunsteldheid, valsheid, onoprechtheid, hypocrisie.
In dit boek wordt de relatie tussen ritueel en hypocrisie, wellicht voor het eerst, aan een diepgaande antropologische analyse onderworpen. Ze brengt een aantal verrassende conclusies aan het licht, die een fundamentele herdenking van de betekenis en functie van traditionele rituelen mogelijk maakt en meteen hun permanente actualiteit in het licht stelt.
Wie is katholiek? Op zoek naar de katholieke identiteit
Sommige intellectuelen zijn van oordeel dat het verhelderend en bevrijdend is te ontdekkendat de mens er alleen maar bij wint wanneer hij er de voorkeur aan geeft zonder identiteit, envooral zonder religieuze identiteit, door het leven te gaan. Ze pleiten dan ook voor het aanbrekenvan een nieuw tijdperk, dat van de ‘postidentiteit’. Onderzoekers stellen echter vast datde zoektocht naar elementen die in staat zijn te fungeren als bouwstenen voor een individueleen collectieve identiteit, nooit zo intensief is geweest als in onze dagen. Zij spreken van eenechte obsessie met identiteit en van een identitaire koorts. Ook in christelijke milieus wordtmet het probleem van de identiteit geworsteld. Op alle niveaus zijn christenen op zoek naarhun identiteit. Men beschrijftdat zoeken als ‘een vraag die het postmoderne christelijke bewustzijnobsedeert’, bestempelt het als ‘het belangrijkste probleem voor het rooms-katholicisme, enkarakteriseert het als ‘de grote beproeving voor het christendom’.
De auteur gaat na waaruit de christelijke identiteit, meer in het bijzonder die van de roomskatholiekeversie van het christendom, precies bestaat. Hij besluit met een oproep tot de roomskatholiekegelovigen van West-Europa om zich, op grond van wat hen wezenlijk tot ‘katholieken’maakt, eendrachtig in te spannen om hun geloof opnieuw een gezicht te geven, in de verwardewereld waarin zij leven. Dat lijkt onder meer een voorwaarde te zijn voor het slagen van denieuwe evangelisatie van het oude continent.
Wie is katholiek? Op zoek naar de katholieke identiteit
Sommige intellectuelen zijn van oordeel dat het verhelderend en bevrijdend is te ontdekkendat de mens er alleen maar bij wint wanneer hij er de voorkeur aan geeft zonder identiteit, envooral zonder religieuze identiteit, door het leven te gaan. Ze pleiten dan ook voor het aanbrekenvan een nieuw tijdperk, dat van de ‘postidentiteit’. Onderzoekers stellen echter vast datde zoektocht naar elementen die in staat zijn te fungeren als bouwstenen voor een individueleen collectieve identiteit, nooit zo intensief is geweest als in onze dagen. Zij spreken van eenechte obsessie met identiteit en van een identitaire koorts. Ook in christelijke milieus wordtmet het probleem van de identiteit geworsteld. Op alle niveaus zijn christenen op zoek naarhun identiteit. Men beschrijftdat zoeken als ‘een vraag die het postmoderne christelijke bewustzijnobsedeert’, bestempelt het als ‘het belangrijkste probleem voor het rooms-katholicisme, enkarakteriseert het als ‘de grote beproeving voor het christendom’.
De auteur gaat na waaruit de christelijke identiteit, meer in het bijzonder die van de roomskatholiekeversie van het christendom, precies bestaat. Hij besluit met een oproep tot de roomskatholiekegelovigen van West-Europa om zich, op grond van wat hen wezenlijk tot ‘katholieken’maakt, eendrachtig in te spannen om hun geloof opnieuw een gezicht te geven, in de verwardewereld waarin zij leven. Dat lijkt onder meer een voorwaarde te zijn voor het slagen van denieuwe evangelisatie van het oude continent.
Mythen, riten en hun toekomst
Mythen, riten en hun toekomst
Naar de hel met de hel. Essay over een groot mysterie
De huidige problematisering van de hel is het gevolg van de invloed van de Verlichting met haar optimistisch mens- en toekomstbeeld. Zij heeft ervoor gezorgd dat de moeilijkheden, die eigenlijk inherent zijn aan het dogma van de hel, en bijgevolg vanaf het begin van het christendom aanwezig, in de moderne tijd aanzienlijk werden aangescherpt en steeds meer gelovigen tot scepticisme werden aangezet.
De auteur gaat geen enkele van die moeilijkheden uit de weg en slaagt erin de antinomieën waarmee het dogma van de hel belast is, tot een zowel voor de orthodoxie als voor het verstand en het gevoel bevredigende oplossing te brengen.
Valeer Neckebrouck, antropoloog en theoloog, is emeritus hoogleraar aan de KU Leuven en hij doceerde aan de Universiteit van Tilburg en de Universidad Intercontinental van Mexico-stad. Hij deed jarenlang etnografisch onderzoek in Afrika en Latijns- Amerika.
Naar de hel met de hel. Essay over een groot mysterie
De huidige problematisering van de hel is het gevolg van de invloed van de Verlichting met haar optimistisch mens- en toekomstbeeld. Zij heeft ervoor gezorgd dat de moeilijkheden, die eigenlijk inherent zijn aan het dogma van de hel, en bijgevolg vanaf het begin van het christendom aanwezig, in de moderne tijd aanzienlijk werden aangescherpt en steeds meer gelovigen tot scepticisme werden aangezet.
De auteur gaat geen enkele van die moeilijkheden uit de weg en slaagt erin de antinomieën waarmee het dogma van de hel belast is, tot een zowel voor de orthodoxie als voor het verstand en het gevoel bevredigende oplossing te brengen.
Valeer Neckebrouck, antropoloog en theoloog, is emeritus hoogleraar aan de KU Leuven en hij doceerde aan de Universiteit van Tilburg en de Universidad Intercontinental van Mexico-stad. Hij deed jarenlang etnografisch onderzoek in Afrika en Latijns- Amerika.