Is dan alles relatief?
Het probleem van het relativisme is op de meest dringende wijze aan de
orde in tijden van overgang en verandering. Geen wonder dat het één
van de opvallendste kenmerken is van de zogeheten postmoderne tijd
waarin snelle en diepgaande veranderingen en transformaties schering
en inslag zijn. Een groeiend aantal tijdgenoten vindt het evident dat er
niet één waarheid is, maar meerdere waarheden, afhankelijk van tijd,
plaats en cultuur. De doorsnee relativist vraagt zich zelden af waarop
zijn stellingname in feite berust. Nog minder is hij op de hoogte van
het feit dat een aantal kritische bemerkingen kan worden gemaakt bij
de relativistische overtuigingen en argumentaties.
De bedoeling van dit boek is de lezer aan te sporen zich nader te bezinnen
over de keuze die hij heeft gemaakt en kennis te nemen van de
kritische vragen die daarbij kunnen worden gesteld. Het relativisme is
immers alles behalve een eenduidige entiteit. Het is een buitengewoon
complex fenomeen. In de hedendaagse cultuur neemt het verschillende
vormen aan in de sociologie, de geschiedenis, de filosofie, de antropologie,
het dagelijkse leven. Is het relativisme de definitieve, boven alle
twijfel verheven waarheid waartegen geen enkele kritiek is opgewassen
of zijn er goede redenen om dat te betwijfelen?
“Opnieuw een buitengewoon rijk boek van prof. em. dr. Valeer Neckebrouck,
rijk aan informatie en aan insider inzicht over de nauwe band
tussen het heersende hedendaagse relativisme en de ontwikkelingsgang
van de culturele antropologie. Het prijzenswaardige doel, door de auteur
gesteld in het voorwoord, is aan te tonen – ook voor een breed publiek –
dat het cultuurrelativisme niet evident is, hoewel het vandaag zo wordt
gesteld en opgevat, zowel binnen als buiten de academische wereld. Een
helder boek, een plezier ook om te lezen.” - Prof. em. dr. Herman De Dijn
Valeer Neckebrouck, doctor in de sociale en culturele antropologie en doctor in de theologie, is emeritus hoogleraar aan de KU Leuven. Hij doceerde aan de Universiteit van Tilburg en was gastprofessor aan de Universidad Intercontinental van Mexico-stad. Hij deed jarenlang etnografisch onderzoek in verschillende landen van Afrika en Latijns- Amerika. Hij is auteur van een dertigtal boeken, etnografische monografieën en theologische essays.
Is dan alles relatief?
Het probleem van het relativisme is op de meest dringende wijze aan de
orde in tijden van overgang en verandering. Geen wonder dat het één
van de opvallendste kenmerken is van de zogeheten postmoderne tijd
waarin snelle en diepgaande veranderingen en transformaties schering
en inslag zijn. Een groeiend aantal tijdgenoten vindt het evident dat er
niet één waarheid is, maar meerdere waarheden, afhankelijk van tijd,
plaats en cultuur. De doorsnee relativist vraagt zich zelden af waarop
zijn stellingname in feite berust. Nog minder is hij op de hoogte van
het feit dat een aantal kritische bemerkingen kan worden gemaakt bij
de relativistische overtuigingen en argumentaties.
De bedoeling van dit boek is de lezer aan te sporen zich nader te bezinnen
over de keuze die hij heeft gemaakt en kennis te nemen van de
kritische vragen die daarbij kunnen worden gesteld. Het relativisme is
immers alles behalve een eenduidige entiteit. Het is een buitengewoon
complex fenomeen. In de hedendaagse cultuur neemt het verschillende
vormen aan in de sociologie, de geschiedenis, de filosofie, de antropologie,
het dagelijkse leven. Is het relativisme de definitieve, boven alle
twijfel verheven waarheid waartegen geen enkele kritiek is opgewassen
of zijn er goede redenen om dat te betwijfelen?
“Opnieuw een buitengewoon rijk boek van prof. em. dr. Valeer Neckebrouck,
rijk aan informatie en aan insider inzicht over de nauwe band
tussen het heersende hedendaagse relativisme en de ontwikkelingsgang
van de culturele antropologie. Het prijzenswaardige doel, door de auteur
gesteld in het voorwoord, is aan te tonen – ook voor een breed publiek –
dat het cultuurrelativisme niet evident is, hoewel het vandaag zo wordt
gesteld en opgevat, zowel binnen als buiten de academische wereld. Een
helder boek, een plezier ook om te lezen.” - Prof. em. dr. Herman De Dijn
Valeer Neckebrouck, doctor in de sociale en culturele antropologie en doctor in de theologie, is emeritus hoogleraar aan de KU Leuven. Hij doceerde aan de Universiteit van Tilburg en was gastprofessor aan de Universidad Intercontinental van Mexico-stad. Hij deed jarenlang etnografisch onderzoek in verschillende landen van Afrika en Latijns- Amerika. Hij is auteur van een dertigtal boeken, etnografische monografieën en theologische essays.
Tussen authenticiteit en hypocrisie. De ambiguïteit van rituelen
De moderne mens is niet erg tuk op rituelen. Heel wat tijdgenoten kijken er sceptisch, argwanend, geërgerd of met misprijzen tegenaan. Men heeft de hedendaagse westerse samenleving kunnen beschrijven als ‘virtueel gederitualiseerd’. Zelfs in de katholieke Kerk, het rituele reservoir bij uitstek van de westerse wereld, zijn rituelen zwaar in diskrediet geraakt. Rituelen worden geacht altijd een bijklank te hebben van gekunsteldheid, valsheid, onoprechtheid, hypocrisie.
In dit boek wordt de relatie tussen ritueel en hypocrisie, wellicht voor het eerst, aan een diepgaande antropologische analyse onderworpen. Ze brengt een aantal verrassende conclusies aan het licht, die een fundamentele herdenking van de betekenis en functie van traditionele rituelen mogelijk maakt en meteen hun permanente actualiteit in het licht stelt.
Valeer Neckebrouck, doctor in de sociale en culturele antropologie en doctor in de theologie, is emeritus hoogleraar aan de KU Leuven. Hij doceerde ook aan de Universiteit van Tilburg en was gastprofessor aan de Universidad Intercontinental van Mexico-stad. Hij deed jarenlang etnografisch onderzoek in verschillende landen van Afrika en Latijns-Amerika. Hij is auteur van een dertigtal boeken, etnografische monografieën en theologische essays.
Tussen authenticiteit en hypocrisie. De ambiguïteit van rituelen
De moderne mens is niet erg tuk op rituelen. Heel wat tijdgenoten kijken er sceptisch, argwanend, geërgerd of met misprijzen tegenaan. Men heeft de hedendaagse westerse samenleving kunnen beschrijven als ‘virtueel gederitualiseerd’. Zelfs in de katholieke Kerk, het rituele reservoir bij uitstek van de westerse wereld, zijn rituelen zwaar in diskrediet geraakt. Rituelen worden geacht altijd een bijklank te hebben van gekunsteldheid, valsheid, onoprechtheid, hypocrisie.
In dit boek wordt de relatie tussen ritueel en hypocrisie, wellicht voor het eerst, aan een diepgaande antropologische analyse onderworpen. Ze brengt een aantal verrassende conclusies aan het licht, die een fundamentele herdenking van de betekenis en functie van traditionele rituelen mogelijk maakt en meteen hun permanente actualiteit in het licht stelt.
Valeer Neckebrouck, doctor in de sociale en culturele antropologie en doctor in de theologie, is emeritus hoogleraar aan de KU Leuven. Hij doceerde ook aan de Universiteit van Tilburg en was gastprofessor aan de Universidad Intercontinental van Mexico-stad. Hij deed jarenlang etnografisch onderzoek in verschillende landen van Afrika en Latijns-Amerika. Hij is auteur van een dertigtal boeken, etnografische monografieën en theologische essays.
Wie is katholiek? Op zoek naar de katholieke identiteit
Sommige intellectuelen zijn van oordeel dat het verhelderend en bevrijdend is te ontdekken
dat de mens er alleen maar bij wint wanneer hij er de voorkeur aan geeft zonder identiteit, en
vooral zonder religieuze identiteit, door het leven te gaan. Ze pleiten dan ook voor het aanbreken
van een nieuw tijdperk, dat van de ‘postidentiteit’. Onderzoekers stellen echter vast dat
de zoektocht naar elementen die in staat zijn te fungeren als bouwstenen voor een individuele
en collectieve identiteit, nooit zo intensief is geweest als in onze dagen. Zij spreken van een
echte obsessie met identiteit en van een identitaire koorts. Ook in christelijke milieus wordt
met het probleem van de identiteit geworsteld. Op alle niveaus zijn christenen op zoek naar
hun identiteit. Men beschrijft
dat zoeken als ‘een vraag die het postmoderne christelijke bewustzijn
obsedeert’, bestempelt het als ‘het belangrijkste probleem voor het rooms-katholicisme, en
karakteriseert het als ‘de grote beproeving voor het christendom’.
De auteur gaat na waaruit de christelijke identiteit, meer in het bijzonder die van de roomskatholieke
versie van het christendom, precies bestaat. Hij besluit met een oproep tot de roomskatholieke
gelovigen van West-Europa om zich, op grond van wat hen wezenlijk tot ‘katholieken’
maakt, eendrachtig in te spannen om hun geloof opnieuw een gezicht te geven, in de verwarde
wereld waarin zij leven. Dat lijkt onder meer een voorwaarde te zijn voor het slagen van de
nieuwe evangelisatie van het oude continent.
Valeer Neckebrouck, doctor in de sociale antropologie en in de theologie, is emeritus hoogleraar aan de KU Leuven. Hij doceerde ook aan de Universiteit van Tilburg en was gastprofessor aan de Universidad Intercontinental van Mexico-stad. Hij deed jarenlang etnografisch onderzoek in Afrika en Latijns-Amerika en is de auteur van een dertigtal boeken, etnografische monografieën en theologische essays.
Wie is katholiek? Op zoek naar de katholieke identiteit
Sommige intellectuelen zijn van oordeel dat het verhelderend en bevrijdend is te ontdekken
dat de mens er alleen maar bij wint wanneer hij er de voorkeur aan geeft zonder identiteit, en
vooral zonder religieuze identiteit, door het leven te gaan. Ze pleiten dan ook voor het aanbreken
van een nieuw tijdperk, dat van de ‘postidentiteit’. Onderzoekers stellen echter vast dat
de zoektocht naar elementen die in staat zijn te fungeren als bouwstenen voor een individuele
en collectieve identiteit, nooit zo intensief is geweest als in onze dagen. Zij spreken van een
echte obsessie met identiteit en van een identitaire koorts. Ook in christelijke milieus wordt
met het probleem van de identiteit geworsteld. Op alle niveaus zijn christenen op zoek naar
hun identiteit. Men beschrijft
dat zoeken als ‘een vraag die het postmoderne christelijke bewustzijn
obsedeert’, bestempelt het als ‘het belangrijkste probleem voor het rooms-katholicisme, en
karakteriseert het als ‘de grote beproeving voor het christendom’.
De auteur gaat na waaruit de christelijke identiteit, meer in het bijzonder die van de roomskatholieke
versie van het christendom, precies bestaat. Hij besluit met een oproep tot de roomskatholieke
gelovigen van West-Europa om zich, op grond van wat hen wezenlijk tot ‘katholieken’
maakt, eendrachtig in te spannen om hun geloof opnieuw een gezicht te geven, in de verwarde
wereld waarin zij leven. Dat lijkt onder meer een voorwaarde te zijn voor het slagen van de
nieuwe evangelisatie van het oude continent.
Valeer Neckebrouck, doctor in de sociale antropologie en in de theologie, is emeritus hoogleraar aan de KU Leuven. Hij doceerde ook aan de Universiteit van Tilburg en was gastprofessor aan de Universidad Intercontinental van Mexico-stad. Hij deed jarenlang etnografisch onderzoek in Afrika en Latijns-Amerika en is de auteur van een dertigtal boeken, etnografische monografieën en theologische essays.
Mythen, riten en hun toekomst
Valeer Neckebrouck, doctor in de sociale en culturele antropologie en doctor in de theologie, deed jarenlang etnografisch onderzoek in Afrika en Latijns-Amerika. Hij doceerde aan de Universiteit van Tilburg, de K.U. Leuven en aan de Universidad Intercontinental van Mexico-stad.
Mythen, riten en hun toekomst
Valeer Neckebrouck, doctor in de sociale en culturele antropologie en doctor in de theologie, deed jarenlang etnografisch onderzoek in Afrika en Latijns-Amerika. Hij doceerde aan de Universiteit van Tilburg, de K.U. Leuven en aan de Universidad Intercontinental van Mexico-stad.
Naar de hel met de hel. Essay over een groot mysterie
De huidige problematisering van de hel is het gevolg van de invloed van de Verlichting met haar optimistisch mens- en toekomstbeeld. Zij heeft ervoor gezorgd dat de moeilijkheden, die eigenlijk inherent zijn aan het dogma van de hel, en bijgevolg vanaf het begin van het christendom aanwezig, in de moderne tijd aanzienlijk werden aangescherpt en steeds meer gelovigen tot scepticisme werden aangezet.
De auteur gaat geen enkele van die moeilijkheden uit de weg en slaagt erin de antinomieën waarmee het dogma van de hel belast is, tot een zowel voor de orthodoxie als voor het verstand en het gevoel bevredigende oplossing te brengen.
Valeer Neckebrouck, antropoloog en theoloog, is emeritus hoogleraar aan de KU Leuven en hij doceerde aan de Universiteit van Tilburg en de Universidad Intercontinental van Mexico-stad. Hij deed jarenlang etnografisch onderzoek in Afrika en Latijns- Amerika.
Naar de hel met de hel. Essay over een groot mysterie
De huidige problematisering van de hel is het gevolg van de invloed van de Verlichting met haar optimistisch mens- en toekomstbeeld. Zij heeft ervoor gezorgd dat de moeilijkheden, die eigenlijk inherent zijn aan het dogma van de hel, en bijgevolg vanaf het begin van het christendom aanwezig, in de moderne tijd aanzienlijk werden aangescherpt en steeds meer gelovigen tot scepticisme werden aangezet.
De auteur gaat geen enkele van die moeilijkheden uit de weg en slaagt erin de antinomieën waarmee het dogma van de hel belast is, tot een zowel voor de orthodoxie als voor het verstand en het gevoel bevredigende oplossing te brengen.
Valeer Neckebrouck, antropoloog en theoloog, is emeritus hoogleraar aan de KU Leuven en hij doceerde aan de Universiteit van Tilburg en de Universidad Intercontinental van Mexico-stad. Hij deed jarenlang etnografisch onderzoek in Afrika en Latijns- Amerika.