Uit de schaduw van de wet. Inleiding tot de esthetica van het recht
Voor de auteur is recht – net als de religie – een vorm van kunst. Dit boek traceert en verkent de kunstzinnige en scheppende aard van het recht. Het ware recht wordt opgevat als een zoeken naar gerechtigheid die als Schoonheid moet worden aangemerkt. Deze esthetische benadering neemt afstand van het wijsgerig idealisme en het realisme, traditionele denkrichtingen die een oneigenlijke en burgerlijke rechtschapenheid entameren. Maar ook de vigerende rationalistische rechtsopvattingen, zoals het legalisme en het rechtspositivisme, worden bekritiseerd. Door de gerechtigheid met de wet en de procedure te associëren, veronachtzamen zij eveneens de fundamentele esthetische dimensie van het recht.
Vanuit de ‘religieuze wending’ in de postmoderne filosofie wordt beargumenteerd dat de esthetisch-religieuze dimensie ook buiten het geloof, in de seculiere sfeer van rechtsfilosofie en rechtsgeleerdheid, dieper inzicht verschaft. Onder verwijzing naar onder meer Nietzsche, Kierkegaard, Berdyaev en Shestov, beargumenteert Timo Slootweg dat niet in de zuivere rede, maar in de dichtkunst, de mythe en de religie de meest geschikte aanknopingspunten te vinden zijn voor een werkelijkheidsgetrouwe filosofie en wetenschap. De waarheidsopvatting van de religieuze joods-christelijke traditie blijkt van essentieel belang voor de esthetica van moraal en recht. Voor recht en rechtsvinding belooft de existentiële esthetica bovendien van praktische betekenis te zijn.
Uit de schaduw van de wet. Inleiding tot de esthetica van het recht
Voor de auteur is recht – net als de religie – een vorm van kunst. Dit boek traceert en verkent de kunstzinnige en scheppende aard van het recht. Het ware recht wordt opgevat als een zoeken naar gerechtigheid die als Schoonheid moet worden aangemerkt. Deze esthetische benadering neemt afstand van het wijsgerig idealisme en het realisme, traditionele denkrichtingen die een oneigenlijke en burgerlijke rechtschapenheid entameren. Maar ook de vigerende rationalistische rechtsopvattingen, zoals het legalisme en het rechtspositivisme, worden bekritiseerd. Door de gerechtigheid met de wet en de procedure te associëren, veronachtzamen zij eveneens de fundamentele esthetische dimensie van het recht.
Vanuit de ‘religieuze wending’ in de postmoderne filosofie wordt beargumenteerd dat de esthetisch-religieuze dimensie ook buiten het geloof, in de seculiere sfeer van rechtsfilosofie en rechtsgeleerdheid, dieper inzicht verschaft. Onder verwijzing naar onder meer Nietzsche, Kierkegaard, Berdyaev en Shestov, beargumenteert Timo Slootweg dat niet in de zuivere rede, maar in de dichtkunst, de mythe en de religie de meest geschikte aanknopingspunten te vinden zijn voor een werkelijkheidsgetrouwe filosofie en wetenschap. De waarheidsopvatting van de religieuze joods-christelijke traditie blijkt van essentieel belang voor de esthetica van moraal en recht. Voor recht en rechtsvinding belooft de existentiële esthetica bovendien van praktische betekenis te zijn.
Hegels godsdienstfilosofie en de monotheïstische religies. Een actuele confrontatie (Reeks Omtrent Filosofie nr 5)
Dit boek biedt een kritische inleiding in de godsdienstfilosofie, aan de hand van een confrontatie tussen enerzijds G.W.F. Hegels filosofie van de monotheïstische religies en anderzijds godsdienstwetenschappelijke inzichten in en vanuit de godsdiensten zelf. Het doel is te komen tot een wijsgerige verheldering van wat deze religies kenmerkt. Wat kan een filosofische benadering van de verschillende godsdiensten, zoals die van Hegel, bijdragen aan een beter begrip ervan? Hoe zou de godsdienstfilosofie een rol kunnen spelen in het actuele debat over religie, en de verhouding daarvan tot de grondslagen van recht en politiek?
De manier waarop we over God denken en dus hoe we geloven,
beïnvloedt onze moraal en ons recht, de wetten die we maken en
de wijze waarop we die toepassen. Hegel had veel op met het christendom.
In zijn ogen vormde het christelijk geloof ten opzichte van
andere, eerdere godsdiensten een vervolmaking en een voltooiing
van de religie. Filosofisch bezien is het christendom de religie van
vrijheid en van verzoening van God en de mens met elkaar. Alle
godsdiensten die voorafgingen aan het christendom, beschouwt hij
als beperkter en eenzijdiger: de ‘ware geest’ is daarin nog onvoldoende
ontwikkeld. Deze hoogst controversiële claim wordt in dit
boek aan een nader, kritisch onderzoek onderworpen.
Bart Labuschagne en Timo Slootweg doceren rechtsfilosofie aan
de Faculteit der Rechtsgeleerdheid van de Universiteit Leiden.
Rico Sneller doceert wijsgerige antropologie aan het Instituut voor
Wijsbegeerte van deze universiteit.
Reeks Omtrent Filosofie:
- De ethica van Spinoza
- Afrika en China in dialoog
- Kracht van wet. Het mystieke fundament van het gezag
- Een goddelijk humanisme. Sartres minachting voor de menselijke werkelijkheid
- Hegels godsdienstfilosofie en de monotheïstische religies. Een actuele confrontatie
- Filosofie van het verstaan. Een dialoog
Hegels godsdienstfilosofie en de monotheïstische religies. Een actuele confrontatie (Reeks Omtrent Filosofie nr 5)
Dit boek biedt een kritische inleiding in de godsdienstfilosofie, aan de hand van een confrontatie tussen enerzijds G.W.F. Hegels filosofie van de monotheïstische religies en anderzijds godsdienstwetenschappelijke inzichten in en vanuit de godsdiensten zelf. Het doel is te komen tot een wijsgerige verheldering van wat deze religies kenmerkt. Wat kan een filosofische benadering van de verschillende godsdiensten, zoals die van Hegel, bijdragen aan een beter begrip ervan? Hoe zou de godsdienstfilosofie een rol kunnen spelen in het actuele debat over religie, en de verhouding daarvan tot de grondslagen van recht en politiek?
De manier waarop we over God denken en dus hoe we geloven,
beïnvloedt onze moraal en ons recht, de wetten die we maken en
de wijze waarop we die toepassen. Hegel had veel op met het christendom.
In zijn ogen vormde het christelijk geloof ten opzichte van
andere, eerdere godsdiensten een vervolmaking en een voltooiing
van de religie. Filosofisch bezien is het christendom de religie van
vrijheid en van verzoening van God en de mens met elkaar. Alle
godsdiensten die voorafgingen aan het christendom, beschouwt hij
als beperkter en eenzijdiger: de ‘ware geest’ is daarin nog onvoldoende
ontwikkeld. Deze hoogst controversiële claim wordt in dit
boek aan een nader, kritisch onderzoek onderworpen.
Bart Labuschagne en Timo Slootweg doceren rechtsfilosofie aan
de Faculteit der Rechtsgeleerdheid van de Universiteit Leiden.
Rico Sneller doceert wijsgerige antropologie aan het Instituut voor
Wijsbegeerte van deze universiteit.
Reeks Omtrent Filosofie:
- De ethica van Spinoza
- Afrika en China in dialoog
- Kracht van wet. Het mystieke fundament van het gezag
- Een goddelijk humanisme. Sartres minachting voor de menselijke werkelijkheid
- Hegels godsdienstfilosofie en de monotheïstische religies. Een actuele confrontatie
- Filosofie van het verstaan. Een dialoog