Dwingende vrijheid. (Reeks: Psychoanalyse en Cultuur, nr 8)
Er wordt weleens gezegd dat we in een dwingende tijd leven, waarautoriteit zoek is. Na de dood van God en het einde van de GroteVerhalen zijn we meer dan ooit tot vrijheid veroordeeld. We kunnen onsdan bijvoorbeeld overgeleverd voelen aan allerlei tot consumptieartikelgereduceerde objecten die ons een vermeend genot zouden moetenverschaffen. Van de weeromstuit ontstaat hier en daar een roep naarmeer law and order. Niet helemaal onterecht wordt er dan van uitgegaandat alleen de/meer wet ons vrijheid kan geven. Sommigen permitterenzich zelfs de vrijheid om harder dan ooit de wet te stellen: of het nude wet van het Proletariaat of van het Volk is (zoals communisme enfascisme dat een paar decennia geleden deden), of die van de Sharia (zoalshet islamfundamentalisme dat vandaag maar al te driest denkt te moetendoen). Freud en zijn psychoanalyse zijn ondertussen in de prullenmandvan de intellectuele goegemeente beland. Toch bevat zijn theorie heelwat elementen die klaarheid brengen in deze schijnbare paradox:waarom vrijheid dwingend kan zijn; waarom vrijheid, zeker waar ze zichvan elke norm en wet bevrijd weet, deze vaak met nog hardere handinstalleert. Tegen de heersende tijdsgeest in biedt deze bundel een forumaan stemmen die de eigengereide band tussen vrijheid en wet/dwangproberen te denken.
Dwingende vrijheid. (Reeks: Psychoanalyse en Cultuur, nr 8)
Er wordt weleens gezegd dat we in een dwingende tijd leven, waarautoriteit zoek is. Na de dood van God en het einde van de GroteVerhalen zijn we meer dan ooit tot vrijheid veroordeeld. We kunnen onsdan bijvoorbeeld overgeleverd voelen aan allerlei tot consumptieartikelgereduceerde objecten die ons een vermeend genot zouden moetenverschaffen. Van de weeromstuit ontstaat hier en daar een roep naarmeer law and order. Niet helemaal onterecht wordt er dan van uitgegaandat alleen de/meer wet ons vrijheid kan geven. Sommigen permitterenzich zelfs de vrijheid om harder dan ooit de wet te stellen: of het nude wet van het Proletariaat of van het Volk is (zoals communisme enfascisme dat een paar decennia geleden deden), of die van de Sharia (zoalshet islamfundamentalisme dat vandaag maar al te driest denkt te moetendoen). Freud en zijn psychoanalyse zijn ondertussen in de prullenmandvan de intellectuele goegemeente beland. Toch bevat zijn theorie heelwat elementen die klaarheid brengen in deze schijnbare paradox:waarom vrijheid dwingend kan zijn; waarom vrijheid, zeker waar ze zichvan elke norm en wet bevrijd weet, deze vaak met nog hardere handinstalleert. Tegen de heersende tijdsgeest in biedt deze bundel een forumaan stemmen die de eigengereide band tussen vrijheid en wet/dwangproberen te denken.
Onderzocht en ondervonden. Over de wetten van de passies / Met voorwoord van Arnon Grunberg
Filosofie is rationeel op zoek gaan naar de waarheid: van hetzijn, het weten, de geest, het goede, het rechtvaardige, hetschone enzovoort. Al redenerend, nu eens in redetwist, danin dialoog met anderen, ontwikkelt de filosofie hierover eenoorspronkelijk denken.
Psychoanalyse probeert van haar kant mensen in voelingte brengen met de eigen waarheid. Ze streeft naar waarachtigheiddoor te onderzoeken en te ondervinden wat zich inde levende ontmoeting afspeelt. Het hare is niet het domeinvan de waarheid, maar van waarheden.
In dit boek wordt geanalyseerd en gefilosofeerd over drift,seks, trauma, passie, geweld, creativiteit, oorlog en kunst. Bijwijze van schrijven, wordt er bewogen tussen de kunst vande rede en de wetten van de passies.
Arnon Grunberg in zijn voorwoord: ‘Ik wens Kinet veel lezers toe’.
Onderzocht en ondervonden. Over de wetten van de passies / Met voorwoord van Arnon Grunberg
Filosofie is rationeel op zoek gaan naar de waarheid: van hetzijn, het weten, de geest, het goede, het rechtvaardige, hetschone enzovoort. Al redenerend, nu eens in redetwist, danin dialoog met anderen, ontwikkelt de filosofie hierover eenoorspronkelijk denken.
Psychoanalyse probeert van haar kant mensen in voelingte brengen met de eigen waarheid. Ze streeft naar waarachtigheiddoor te onderzoeken en te ondervinden wat zich inde levende ontmoeting afspeelt. Het hare is niet het domeinvan de waarheid, maar van waarheden.
In dit boek wordt geanalyseerd en gefilosofeerd over drift,seks, trauma, passie, geweld, creativiteit, oorlog en kunst. Bijwijze van schrijven, wordt er bewogen tussen de kunst vande rede en de wetten van de passies.
Arnon Grunberg in zijn voorwoord: ‘Ik wens Kinet veel lezers toe’.
Als het lichaam spreekt (Reeks Psychoanalyse en Cultuur, nr. 6)
Psychoanalyse is, zoals bekend, een kwestie van woord en taal.Maar heeft het lichaam dan geen rechten? In de therapie is eenlijf aan het woord. Woordeloos, dat wel, maar het schreeuwtevengoed onze onbewuste kronkels uit. Op het lichaam leest mende polsslag van het ‘reële’ dat, uniek en eigenzinnig, het gladdevan onze verhalen doorkruist. Kunst zoekt vaak aansluiting bij dieweerbarstige taal van het lichaam – een taal die ook bijvoorbeelduit dansende, getatoeëerde, zwijgende of zelfs gedysincarneerdelichamen spreekt.
De redacteuren zijn allen bestuurslid van en redigeerden namensde Belgisch-Nederlandse Stichting Psychoanalyse en Cultuurwww.stichtingpsychoanalyseencultuur.eu
Als het lichaam spreekt (Reeks Psychoanalyse en Cultuur, nr. 6)
Psychoanalyse is, zoals bekend, een kwestie van woord en taal.Maar heeft het lichaam dan geen rechten? In de therapie is eenlijf aan het woord. Woordeloos, dat wel, maar het schreeuwtevengoed onze onbewuste kronkels uit. Op het lichaam leest mende polsslag van het ‘reële’ dat, uniek en eigenzinnig, het gladdevan onze verhalen doorkruist. Kunst zoekt vaak aansluiting bij dieweerbarstige taal van het lichaam – een taal die ook bijvoorbeelduit dansende, getatoeëerde, zwijgende of zelfs gedysincarneerdelichamen spreekt.
De redacteuren zijn allen bestuurslid van en redigeerden namensde Belgisch-Nederlandse Stichting Psychoanalyse en Cultuurwww.stichtingpsychoanalyseencultuur.eu
Psychopathologie van het hedendaags leven. Vier verhandelingen / met voorwoord van Paul Verhaeghe
Meer dan een eeuw geleden (1904) publiceerde Sigmund Freud zijn Psychopathologievan het alledaags leven. Met de titel van dit boek wordt dan ook eerbiedig opdat werk van Freud gezinspeeld. In de eerste verhandeling bedekt de auteur hetcanvas met primer en probeert hij belangrijke kenmerken van onze hedendaagsetijd te vatten. Deconstructie, globalisering, de mythes van jeugd en efficiëntie ende sacralisering van de liefde passeren de revue. In de tweede verhandeling staathij stil bij de actuele geestelijke gezondheidszorg. Hij neemt in het bijzonder deverhouding tussen psychoanalyse en neurowetenschap onder de loep. Zo zag bijhet begin van dit millennium de nieuwe discipline van de neuropsychoanalysehet licht. Zij tracht dan de kloof te dichten tussen verklaren en begrijpen. In dederde verhandeling keert hij spelenderwijs terug naar de tijdsgeest. Het blijkt datwe niet alleen gevoed, maar ook geconsumeerd worden door de cultuur die wezelf hebben gecreëerd. Het gemondialiseerde kapitalisme en de digitale technologiefungeren er als proces zonder subject waarin we ons vermalen voelen. CultfilmThe Matrix is een pakkende illustratie van deze economico- en technologica.In de laatste verhandeling zoomt de auteur in op de hedendaagse psychopathologiedie een aktuaalpathologische wending neemt. Naast verslaving en diversageergedrag uit ze zich onder andere in zelfverwonding. Die is (althans gedeeltelijk)te begrijpen als protest tegen micro- en macroculturele tekortkomingen.
Psychopathologie van het hedendaags leven. Vier verhandelingen / met voorwoord van Paul Verhaeghe
Meer dan een eeuw geleden (1904) publiceerde Sigmund Freud zijn Psychopathologievan het alledaags leven. Met de titel van dit boek wordt dan ook eerbiedig opdat werk van Freud gezinspeeld. In de eerste verhandeling bedekt de auteur hetcanvas met primer en probeert hij belangrijke kenmerken van onze hedendaagsetijd te vatten. Deconstructie, globalisering, de mythes van jeugd en efficiëntie ende sacralisering van de liefde passeren de revue. In de tweede verhandeling staathij stil bij de actuele geestelijke gezondheidszorg. Hij neemt in het bijzonder deverhouding tussen psychoanalyse en neurowetenschap onder de loep. Zo zag bijhet begin van dit millennium de nieuwe discipline van de neuropsychoanalysehet licht. Zij tracht dan de kloof te dichten tussen verklaren en begrijpen. In dederde verhandeling keert hij spelenderwijs terug naar de tijdsgeest. Het blijkt datwe niet alleen gevoed, maar ook geconsumeerd worden door de cultuur die wezelf hebben gecreëerd. Het gemondialiseerde kapitalisme en de digitale technologiefungeren er als proces zonder subject waarin we ons vermalen voelen. CultfilmThe Matrix is een pakkende illustratie van deze economico- en technologica.In de laatste verhandeling zoomt de auteur in op de hedendaagse psychopathologiedie een aktuaalpathologische wending neemt. Naast verslaving en diversageergedrag uit ze zich onder andere in zelfverwonding. Die is (althans gedeeltelijk)te begrijpen als protest tegen micro- en macroculturele tekortkomingen.
For your pleasure? Psychoanalyse over esthetisch genot. (Reeks Psychoanalyse en Cultuur, nr. 4)
Kunst kan de wereld niet redden. Ze heeft geen politiekprogramma en zet niet aan tot daadkracht. Daarvoor is ze tefrivool, te vrijblijvend, te wars van moraal.
Andy Warhol: “Art is what you can get away with.”
Maar kunst doet wel iets met ons. Ze prikkelt ons en brengt onsbij momenten in vervoering of zelfs uit evenwicht. Ze dwingt ofverleidt ons in de illusie te treden en er ons vervolgens in gesprekvan los te maken. Het sublieme van kunst doet ons huiveren enhet schone verzoent ons met de anders vaak onleefbare waarheid.Kunst geeft ons een genot dat we soms slechts schuin of doorde vingers kunnen zien. Over genot kan de psychoanalyse eennotoire expertise voorleggen. Ook over esthetisch genot. Zelfshet meest verfijnde genot heeft volgens haar een onbewusteherkomst.
Voor zover onze relatie tot de realiteit erotisch is, komt ditmisschien bij uitstek tot uiting in de kunst.
For your pleasure? Psychoanalyse over esthetisch genot. (Reeks Psychoanalyse en Cultuur, nr. 4)
Kunst kan de wereld niet redden. Ze heeft geen politiekprogramma en zet niet aan tot daadkracht. Daarvoor is ze tefrivool, te vrijblijvend, te wars van moraal.
Andy Warhol: “Art is what you can get away with.”
Maar kunst doet wel iets met ons. Ze prikkelt ons en brengt onsbij momenten in vervoering of zelfs uit evenwicht. Ze dwingt ofverleidt ons in de illusie te treden en er ons vervolgens in gesprekvan los te maken. Het sublieme van kunst doet ons huiveren enhet schone verzoent ons met de anders vaak onleefbare waarheid.Kunst geeft ons een genot dat we soms slechts schuin of doorde vingers kunnen zien. Over genot kan de psychoanalyse eennotoire expertise voorleggen. Ook over esthetisch genot. Zelfshet meest verfijnde genot heeft volgens haar een onbewusteherkomst.
Voor zover onze relatie tot de realiteit erotisch is, komt ditmisschien bij uitstek tot uiting in de kunst.
Psychologie van de kunst. Een abecedarium / met voorwoord van Paul Verhaeghe en Arnon Grunberg
Een abecedarium is een gedicht waarvan elke regel of strofe begint met de opeenvolgendeletters van het alfabet. De auteur koos opzettelijk deze fragmentarische vorm voorbeschouwingen over de psychologie van de kunst. Zijn bedoeling is bestaande kadersopen te breken en het denken in beweging te brengen of te houden. In het binnenwerkvan de tekst blijven immers gaten en kieren uitgespaard waarlangs iets kan binnenglippen,inkruipen, flitsen of donderen. Dit zou moeten toelaten dat de geest van en voor dekunst wordt geopend en niet gesloten.
Met kunstwerken vanPhilip Aguirre Y Otegui, Michael Borremans, Jean-Marie Bytebier,Sidi Larbi Cherkaoui, Greet Desal, Johan Tahon, Koen Theys,Luc Tuymans, Philippe Vandenberg, Bruno Van den Bossche,Rinus Van de Velde, Jan Van Oost, Lieve Van Stappen.
Psychologie van de kunst. Een abecedarium / met voorwoord van Paul Verhaeghe en Arnon Grunberg
Een abecedarium is een gedicht waarvan elke regel of strofe begint met de opeenvolgendeletters van het alfabet. De auteur koos opzettelijk deze fragmentarische vorm voorbeschouwingen over de psychologie van de kunst. Zijn bedoeling is bestaande kadersopen te breken en het denken in beweging te brengen of te houden. In het binnenwerkvan de tekst blijven immers gaten en kieren uitgespaard waarlangs iets kan binnenglippen,inkruipen, flitsen of donderen. Dit zou moeten toelaten dat de geest van en voor dekunst wordt geopend en niet gesloten.
Met kunstwerken vanPhilip Aguirre Y Otegui, Michael Borremans, Jean-Marie Bytebier,Sidi Larbi Cherkaoui, Greet Desal, Johan Tahon, Koen Theys,Luc Tuymans, Philippe Vandenberg, Bruno Van den Bossche,Rinus Van de Velde, Jan Van Oost, Lieve Van Stappen.
De bedrieger bedrogen (Reeks Psychoanalyse en Cultuur, nr. 3)
Dromen doen we altijd, overal en allemaal. We dromen overdag, we dromen’s nachts en in zekere zin ligt de droom zelfs als een verzonken continent achter en onder ons wakend leven. Gewoonlijk weten we wel dat wedromen maar dikwijls weten we niet wat we dromen. Of we willen het nietgeweten hebben.
Volgens sommigen is een ietwat provocatieve definitie vannormaliteit iemand die denkt dat dromen helemaal geen betekenis hebben.Alleszins doet de droom veel vervagen van wat in de werkelijkheid (?)onderscheiden wordt. Zo bijvoorbeeld het verschil tussen ziek en gezond.We dromen immers allemaal neurotische, psychotische en/of perversedromen. Dromen zetten zodoende het verschil tussen normaal en abnormaalop losse schroeven.
En hoeveel misdaden hebben we in onze dromen al nietgepleegd? Is het wel terecht dat we op vrije voet zijn? Horen we niet veeleerthuis in de gevangenis? En zijn onze dromen niet stuk voor stuk kunstwerkenwaaruit blijkt dat er een ongekende goddelijke Schepper huist in het diepstvan onze gedachten? Kunnen vele culturele creaties omgekeerd dan ook nietals een droom gelezen en geïnterpreteerd worden?
In dit boek worden dromen in psychoanalyse en cultuur onder de loepgehouden door een brede schare van Vlaamse en Nederlandse contribuantenuit de klinische, culturele en/of filosofische wereld. Resultaat is een waaiervan perspectieven waarvan gehoopt wordt dat ze de dromen van lezershelpen te meubileren en het bekijken en beluisteren van artefacten helpenverbreden en verdiepen.
Met bijdragen van Marc De Kesel, Marc Hebbrecht, Sjef Houppermans,Mileen Janssens, Joannes Késenne, Mark Kinet, Corine Kisling, Tinka Prast,Leo Ruelens, Walter Schönau, Rico Sneller, Trees Traversier, Ludi VanBouwel, Paul Verhuyck, Marc Verminck en Peter Verstraten.
De bedrieger bedrogen (Reeks Psychoanalyse en Cultuur, nr. 3)
Dromen doen we altijd, overal en allemaal. We dromen overdag, we dromen’s nachts en in zekere zin ligt de droom zelfs als een verzonken continent achter en onder ons wakend leven. Gewoonlijk weten we wel dat wedromen maar dikwijls weten we niet wat we dromen. Of we willen het nietgeweten hebben.
Volgens sommigen is een ietwat provocatieve definitie vannormaliteit iemand die denkt dat dromen helemaal geen betekenis hebben.Alleszins doet de droom veel vervagen van wat in de werkelijkheid (?)onderscheiden wordt. Zo bijvoorbeeld het verschil tussen ziek en gezond.We dromen immers allemaal neurotische, psychotische en/of perversedromen. Dromen zetten zodoende het verschil tussen normaal en abnormaalop losse schroeven.
En hoeveel misdaden hebben we in onze dromen al nietgepleegd? Is het wel terecht dat we op vrije voet zijn? Horen we niet veeleerthuis in de gevangenis? En zijn onze dromen niet stuk voor stuk kunstwerkenwaaruit blijkt dat er een ongekende goddelijke Schepper huist in het diepstvan onze gedachten? Kunnen vele culturele creaties omgekeerd dan ook nietals een droom gelezen en geïnterpreteerd worden?
In dit boek worden dromen in psychoanalyse en cultuur onder de loepgehouden door een brede schare van Vlaamse en Nederlandse contribuantenuit de klinische, culturele en/of filosofische wereld. Resultaat is een waaiervan perspectieven waarvan gehoopt wordt dat ze de dromen van lezershelpen te meubileren en het bekijken en beluisteren van artefacten helpenverbreden en verdiepen.
Met bijdragen van Marc De Kesel, Marc Hebbrecht, Sjef Houppermans,Mileen Janssens, Joannes Késenne, Mark Kinet, Corine Kisling, Tinka Prast,Leo Ruelens, Walter Schönau, Rico Sneller, Trees Traversier, Ludi VanBouwel, Paul Verhuyck, Marc Verminck en Peter Verstraten.
Zelfverwonding. Psychodynamiek en psychotherapie (Reeks Psychoanalytisch Actueel, nr. 16)
Binnen de hulpverlening is het in elk geval van het grootste belang een professionele houding en inzet te bewaren tegenover dit soms traumatiserend verschijnsel. Het is geen sinecure om de neiging tot reageren vanuit diverse negatieve gevoelens door te denken, te verteren en te bevatten. Automutilatie is een uiterst gevoelig en complex thema dat menig GGZ-werker voor bijzondere uitdagingen plaatst. Conform het profiel van deze boekenreeks wordt een en ander vanuit diverse theoretische en klinische perspectieven belicht. Zo wordt gezorgd voor meerdere kaarten die er hopelijk (nu eens naast, dan weer op elkaar) toe bijdragen een duister en onherbergzaam gebied te helpen ontsluiten.
Mark Kinet is psychiater en (klinisch) psychotherapeut in de Kliniek St-Jozef, Centrum voor Psychiatrie en Psychotherapie in Pittem, en hij voert een zelfstandige psychoanalytische praktijk in Gent. Hij is o.a. coördinator van de reeks Psychoanalytisch Actueel, bestuurslid van de Stichting Psychoanalyse en Cultuur en auteur van o.a. Freud & co in de psychiatrie en De wetenschap van de liefde en de kunst van de computeranalyse.
Zie ook www.psychoanalytischactueel.eu
"zeer leerzaam, prettig lezend en overzichtelijk boek, waarin moderne psychoanalytische theorieën op een vanzelfsprekende manier geïntegreerd zijn zonder dat de duidelijke verschillen in visie en theorie van de schrijvers daarmee verdonkeremaand werden" MGv (jrg. 67, nr. 6, blz. 341-342)
Dit is een zeer rijke bundel die licht werpt op een bloedstollend onderwerp dat de analyticus en psychotherapeut doet huiveren, bij de keel grijpt en met stomheid slaat."
Tijdschrift voor Psychoanalyse (jrg. 20, nr. 1, blz. 77)
Zelfverwonding. Psychodynamiek en psychotherapie (Reeks Psychoanalytisch Actueel, nr. 16)
Binnen de hulpverlening is het in elk geval van het grootste belang een professionele houding en inzet te bewaren tegenover dit soms traumatiserend verschijnsel. Het is geen sinecure om de neiging tot reageren vanuit diverse negatieve gevoelens door te denken, te verteren en te bevatten. Automutilatie is een uiterst gevoelig en complex thema dat menig GGZ-werker voor bijzondere uitdagingen plaatst. Conform het profiel van deze boekenreeks wordt een en ander vanuit diverse theoretische en klinische perspectieven belicht. Zo wordt gezorgd voor meerdere kaarten die er hopelijk (nu eens naast, dan weer op elkaar) toe bijdragen een duister en onherbergzaam gebied te helpen ontsluiten.
Mark Kinet is psychiater en (klinisch) psychotherapeut in de Kliniek St-Jozef, Centrum voor Psychiatrie en Psychotherapie in Pittem, en hij voert een zelfstandige psychoanalytische praktijk in Gent. Hij is o.a. coördinator van de reeks Psychoanalytisch Actueel, bestuurslid van de Stichting Psychoanalyse en Cultuur en auteur van o.a. Freud & co in de psychiatrie en De wetenschap van de liefde en de kunst van de computeranalyse.
Zie ook www.psychoanalytischactueel.eu
"zeer leerzaam, prettig lezend en overzichtelijk boek, waarin moderne psychoanalytische theorieën op een vanzelfsprekende manier geïntegreerd zijn zonder dat de duidelijke verschillen in visie en theorie van de schrijvers daarmee verdonkeremaand werden" MGv (jrg. 67, nr. 6, blz. 341-342)
Dit is een zeer rijke bundel die licht werpt op een bloedstollend onderwerp dat de analyticus en psychotherapeut doet huiveren, bij de keel grijpt en met stomheid slaat."
Tijdschrift voor Psychoanalyse (jrg. 20, nr. 1, blz. 77)
Het nieuwe onbehagen in de cultuur (Reeks Psychoanalyse en Cultuur, nr. 2)
Ruim tachtig jaar geleden en precies midden in het interbellum verscheen een vanFreuds meest gelezen essays: Het onbehagen in de cultuur (1929/1930). De boodschapis nogal pessimistisch: ‘Het oogmerk dat de mens ‘gelukkig’ is, komt in het plan van de‘schepping’ niet voor.’
Freud beklemtoont herhaaldelijk het transhistorisch karakter vandit onbehagen. Het is toe te schrijven aan onbewuste schuldgevoelens als onvermijdelijknevenproduct van de cultuur. De menselijke conditie heeft onvermijdelijkte lijden onder de tegenstelling tussen beschaving en seksualiteit. Bovendien zijn eronderliggende en interne spanningsverhoudingen tussen libido en zelfbehoud, lustprincipeen realiteitsprincipe, liefde en destructie, Eros en Thanatos.
De prijs die wevoor onze cultuur betalen is het verlies van geluk dat het gevolg is van (onbewust)schuldgevoel. Een tragische visie op de menselijke conditie is en blijft tot vandaagkenmerkend voor de psychoanalytische visie. Een categoraal onderscheid tussen normaalen abnormaal bestaat niet, psychopathologie is voornamelijk te begrijpen als deuitvergroting van algemeen menselijke problemen, de mens is innerlijk verdeeld enleeft in een niet op te heffen disharmonie met zichzelf en met de natuur.
In dit boekkomen verschillende (cultuur)filosofische en psychoanalytische stemmen aan hetwoord die Freuds tekst tegen het licht houden van de actuele psychoanalyse en dehedendaagse cultuur. Versnellingsstress, globalisering, consumptiekapitalisme, postmodernisme,neoliberalisme en meritocratie, de cultus van de zelfonthulling, virtuelerealiteit, simulatie en cyborgatie zijn slechts enkele van de huidige gegevens. Wat valter dientengevolge over het nieuwe onbehagen te zeggen? Neemt het ten gevolgevan gewijzigde culturele omstandigheden en gevoeligheden andere gedaanten aan?
Met bijdragen van Lieven De Cauter, Marc De Kesel, Joke J. Hermsen, DominiekHoens, Sjef Houppermans, Mark Kinet, Michel Thys, Paul Verhaeghe, Peter Verstraten.
Het nieuwe onbehagen in de cultuur (Reeks Psychoanalyse en Cultuur, nr. 2)
Ruim tachtig jaar geleden en precies midden in het interbellum verscheen een vanFreuds meest gelezen essays: Het onbehagen in de cultuur (1929/1930). De boodschapis nogal pessimistisch: ‘Het oogmerk dat de mens ‘gelukkig’ is, komt in het plan van de‘schepping’ niet voor.’
Freud beklemtoont herhaaldelijk het transhistorisch karakter vandit onbehagen. Het is toe te schrijven aan onbewuste schuldgevoelens als onvermijdelijknevenproduct van de cultuur. De menselijke conditie heeft onvermijdelijkte lijden onder de tegenstelling tussen beschaving en seksualiteit. Bovendien zijn eronderliggende en interne spanningsverhoudingen tussen libido en zelfbehoud, lustprincipeen realiteitsprincipe, liefde en destructie, Eros en Thanatos.
De prijs die wevoor onze cultuur betalen is het verlies van geluk dat het gevolg is van (onbewust)schuldgevoel. Een tragische visie op de menselijke conditie is en blijft tot vandaagkenmerkend voor de psychoanalytische visie. Een categoraal onderscheid tussen normaalen abnormaal bestaat niet, psychopathologie is voornamelijk te begrijpen als deuitvergroting van algemeen menselijke problemen, de mens is innerlijk verdeeld enleeft in een niet op te heffen disharmonie met zichzelf en met de natuur.
In dit boekkomen verschillende (cultuur)filosofische en psychoanalytische stemmen aan hetwoord die Freuds tekst tegen het licht houden van de actuele psychoanalyse en dehedendaagse cultuur. Versnellingsstress, globalisering, consumptiekapitalisme, postmodernisme,neoliberalisme en meritocratie, de cultus van de zelfonthulling, virtuelerealiteit, simulatie en cyborgatie zijn slechts enkele van de huidige gegevens. Wat valter dientengevolge over het nieuwe onbehagen te zeggen? Neemt het ten gevolgevan gewijzigde culturele omstandigheden en gevoeligheden andere gedaanten aan?
Met bijdragen van Lieven De Cauter, Marc De Kesel, Joke J. Hermsen, DominiekHoens, Sjef Houppermans, Mark Kinet, Michel Thys, Paul Verhaeghe, Peter Verstraten.
Psychoanalyse en neurowetenschap. De geest in de machine (Psychoanalytisch Actueel, nr. 14)
Er zijn wel nog vele vragen. Is het vandaag nog mogelijk kwesties van geheugen, bewustzijn en onbewuste processen los van hun fysiologisch correlaat te onderzoeken? Kunnen de neurowetenschappen theorieën over ontwikkeling, mentale structuur en functie, psychopathologie en behandeling helpen valideren? Kunnen verschillende metapsychologische stromingen aan neurowetenschappelijke bevindingen worden gecorreleerd of leiden ze tot tegenstrijdige gegevens? Zou de recente discipline van de neuropsychoanalyse een overkoepelende theorie kunnen leveren, waarin inzichten uit de neurowetenschappen worden geïntegreerd met een psychoanalytische aandacht voor de subjectieve ervaring?
Ariane Bazan is psychoanalytica, doctor in de biologie en in de psychologie en professor klinische psychologie aan de Université Libre de Bruxelles. Mark Kinet is psychiater, (klinisch) psychotherapeut en psychoanalyticus. Hij is coördinator van de reeks ‘Psychoanalytisch Actueel’.
Zie ook www.psychoanalytischactueel.eu.
Psychoanalyse en neurowetenschap. De geest in de machine (Psychoanalytisch Actueel, nr. 14)
Er zijn wel nog vele vragen. Is het vandaag nog mogelijk kwesties van geheugen, bewustzijn en onbewuste processen los van hun fysiologisch correlaat te onderzoeken? Kunnen de neurowetenschappen theorieën over ontwikkeling, mentale structuur en functie, psychopathologie en behandeling helpen valideren? Kunnen verschillende metapsychologische stromingen aan neurowetenschappelijke bevindingen worden gecorreleerd of leiden ze tot tegenstrijdige gegevens? Zou de recente discipline van de neuropsychoanalyse een overkoepelende theorie kunnen leveren, waarin inzichten uit de neurowetenschappen worden geïntegreerd met een psychoanalytische aandacht voor de subjectieve ervaring?
Ariane Bazan is psychoanalytica, doctor in de biologie en in de psychologie en professor klinische psychologie aan de Université Libre de Bruxelles. Mark Kinet is psychiater, (klinisch) psychotherapeut en psychoanalyticus. Hij is coördinator van de reeks ‘Psychoanalytisch Actueel’.
Zie ook www.psychoanalytischactueel.eu.
Parentificatie. Als het kind te snel ouder wordt (Reeks Psychoanalytisch Actueel, nr. 13)
Parentificatie betekent dat het kind op oneigenlijke wijze verantwoordelijk wordt (gemaakt)voor het welbevinden van de ouders.
Als dusdanig is het vaak een belangrijke risicofactor voor hetontstaan van allerlei psychopathologie. Parentificatie heeft een impact op de gehechtheid en/of zal deverhouding tot de anderen bepalen zoal niet hypothekeren. Het kind kan inderdaad in min of meerderemate geroepen worden en/of zich geroepen voelen bepaalde oneigenlijke zorgen op zich te nemen. Hetwordt als het ware te snel ouder. Het mobiliseert daarbij de nodige krachten en talenten. Maar op latereleeftijd kan zich dit fenomeen op uiteenlopende wijze wreken.
Bedoeling van deze publicatie is dituiterst relevant en complex gegeven vanuit diverse optieken te belichten en ggz-werkers voor deze nueens verdoken, dan weer veronachtzaamde dynamiek te sensibiliseren.
Parentificatie. Als het kind te snel ouder wordt (Reeks Psychoanalytisch Actueel, nr. 13)
Parentificatie betekent dat het kind op oneigenlijke wijze verantwoordelijk wordt (gemaakt)voor het welbevinden van de ouders.
Als dusdanig is het vaak een belangrijke risicofactor voor hetontstaan van allerlei psychopathologie. Parentificatie heeft een impact op de gehechtheid en/of zal deverhouding tot de anderen bepalen zoal niet hypothekeren. Het kind kan inderdaad in min of meerderemate geroepen worden en/of zich geroepen voelen bepaalde oneigenlijke zorgen op zich te nemen. Hetwordt als het ware te snel ouder. Het mobiliseert daarbij de nodige krachten en talenten. Maar op latereleeftijd kan zich dit fenomeen op uiteenlopende wijze wreken.
Bedoeling van deze publicatie is dituiterst relevant en complex gegeven vanuit diverse optieken te belichten en ggz-werkers voor deze nueens verdoken, dan weer veronachtzaamde dynamiek te sensibiliseren.
De groep in psychoanalyse (Reeks Psychoanalytisch Actueel, nr. 12)
Mark Kinet is hoofdgeneesheer van de Kliniek St.-Jozef, Centrum voor Psychiatrie en Psychotherapie te Pittem en voert zelfstandige psychoanalytische praktijk te Gent. Hij is voormalig voorzitter van de Vlaamse Vereniging voor Psychoanalytische Therapie, participant van de Belgische School voor Psychoanalyse, bestuurslid van de Stichting Psychoanalyse en Cultuur, coördinator van de reeks ‘Psychoanalytisch Actueel’ en auteur van ‘Freud & Co in de Psychiatrie’ (2006) en ‘De Wetenschap van de Liefde en de Kunst van de Computeranalyse’ (2008).
Met bijdragen van Ad Boerwinkel, Frédéric Declercq, Gino Gevaert, Lieve Janssens, Guido Laforce, Jaak Le Roy, Claudio Neri, Wolf Spanoghe, Michel Thys, Frank Van den Bulke, Ronny Vandermeeren, Marie-Jeanne Vansina-Cobbaert, Guy Verbruggen en Mark Kinet.
Zie ook www.psychoanalytischactueel.eu.
De groep in psychoanalyse (Reeks Psychoanalytisch Actueel, nr. 12)
Mark Kinet is hoofdgeneesheer van de Kliniek St.-Jozef, Centrum voor Psychiatrie en Psychotherapie te Pittem en voert zelfstandige psychoanalytische praktijk te Gent. Hij is voormalig voorzitter van de Vlaamse Vereniging voor Psychoanalytische Therapie, participant van de Belgische School voor Psychoanalyse, bestuurslid van de Stichting Psychoanalyse en Cultuur, coördinator van de reeks ‘Psychoanalytisch Actueel’ en auteur van ‘Freud & Co in de Psychiatrie’ (2006) en ‘De Wetenschap van de Liefde en de Kunst van de Computeranalyse’ (2008).
Met bijdragen van Ad Boerwinkel, Frédéric Declercq, Gino Gevaert, Lieve Janssens, Guido Laforce, Jaak Le Roy, Claudio Neri, Wolf Spanoghe, Michel Thys, Frank Van den Bulke, Ronny Vandermeeren, Marie-Jeanne Vansina-Cobbaert, Guy Verbruggen en Mark Kinet.
Zie ook www.psychoanalytischactueel.eu.