Dromen duiden. Een nieuwe benadering (Reeks Psychoanalytisch Actueel, nr. 24)
Is de droom een wetenschappelijk, een therapeutisch, of een esthetisch gegeven? Zijn dromen duidbaar? Wat is de betekenis van een droom? Bestaat er één vastliggende betekenis? Houdt de freudiaanse droomduiding nog stand? Of bestaan er andere manieren om met dromen te werken? Heeft het zin om dromen te bespreken in een groep? Kan een dromengroep nuttig zijn? Zijn nachtmerries pathologisch of gewoon fantasie? Welke plaats hebben dromen in literatuur en film? Waarom zijn mensen geïnteresseerd in dromen? Hoe werken psychoanalytici met dromen?
Er is veel veranderd in het denken over en werken met dromen. De droom is een volwaardige psychische act, drager van betekenis en duidbaar. De droom is een subjectieve aangelegenheid. Er bestaat meer dan één betekenis van een droom. En er zijn vele toegangswegen om de betekenis van een droom te ontsluieren. Meer dan vroeger is het te beschouwen als een belangrijke verworvenheid dat iemand droomt, zijn droom durft te bespreken en toelaat dat een ander (een analyticus, een therapeut, een lid van een dromengroep) meedenkt of zijn droom verder droomt. Soms komt het tot een gezamenlijk spelen, wat dan leidt tot een co-constructie van betekenis en diepe emotionele inzichten. Ook voor psychotherapeuten en psychoanalytici kan het uitwisselen en bespreken van dromen een bijzondere bijdrage leveren aan het eigen werk. Met behulp van vele droomvoorbeelden wordt dit geïllustreerd.
Marc Hebbrecht, psychiater, psychotherapeut en psychoanalyticus, is
opleidingspsychoanalyticus
bij de Belgische Vereniging voor Psychoanalyse en full member van de
International
Psychoanalytical Association. Hij is betrokken bij opleidingen in
psychoanalyse,
psychoanalytische psychotherapie en integratieve psychotherapie.
Minke de
Jong, andragoge,
psychoanalytica en psychoanalytisch psychotherapeut in ruste.
Annelies van
Hees
was hoofddocent Scandinavische Letterkunde in Amsterdam.
Rolien van Mechelen,
klinisch
psycholoog en psychoanalytica, is opleider en supervisor bij de Nederlandse
Psychoanalytische
Vereniging en full member van de International Psychoanalytical Association.
Dromen duiden. Een nieuwe benadering (Reeks Psychoanalytisch Actueel, nr. 24)
Is de droom een wetenschappelijk, een therapeutisch, of een esthetisch gegeven? Zijn dromen duidbaar? Wat is de betekenis van een droom? Bestaat er één vastliggende betekenis? Houdt de freudiaanse droomduiding nog stand? Of bestaan er andere manieren om met dromen te werken? Heeft het zin om dromen te bespreken in een groep? Kan een dromengroep nuttig zijn? Zijn nachtmerries pathologisch of gewoon fantasie? Welke plaats hebben dromen in literatuur en film? Waarom zijn mensen geïnteresseerd in dromen? Hoe werken psychoanalytici met dromen?
Er is veel veranderd in het denken over en werken met dromen. De droom is een volwaardige psychische act, drager van betekenis en duidbaar. De droom is een subjectieve aangelegenheid. Er bestaat meer dan één betekenis van een droom. En er zijn vele toegangswegen om de betekenis van een droom te ontsluieren. Meer dan vroeger is het te beschouwen als een belangrijke verworvenheid dat iemand droomt, zijn droom durft te bespreken en toelaat dat een ander (een analyticus, een therapeut, een lid van een dromengroep) meedenkt of zijn droom verder droomt. Soms komt het tot een gezamenlijk spelen, wat dan leidt tot een co-constructie van betekenis en diepe emotionele inzichten. Ook voor psychotherapeuten en psychoanalytici kan het uitwisselen en bespreken van dromen een bijzondere bijdrage leveren aan het eigen werk. Met behulp van vele droomvoorbeelden wordt dit geïllustreerd.
Marc Hebbrecht, psychiater, psychotherapeut en psychoanalyticus, is
opleidingspsychoanalyticus
bij de Belgische Vereniging voor Psychoanalyse en full member van de
International
Psychoanalytical Association. Hij is betrokken bij opleidingen in
psychoanalyse,
psychoanalytische psychotherapie en integratieve psychotherapie.
Minke de
Jong, andragoge,
psychoanalytica en psychoanalytisch psychotherapeut in ruste.
Annelies van
Hees
was hoofddocent Scandinavische Letterkunde in Amsterdam.
Rolien van Mechelen,
klinisch
psycholoog en psychoanalytica, is opleider en supervisor bij de Nederlandse
Psychoanalytische
Vereniging en full member van de International Psychoanalytical Association.
Van verdringen tot vergeten. Een psychoanalytische herwerking van het geheugen (Reeks Psychoanalytisch Actueel, nr. 19)
Is vergeten een belangrijker ingrediënt om gelukkig te kunnen zijn dan herinneren? Hebben
baby’s een geheugen? Is de pubertijd een herbeleving van de kleutertijd? Kunnen we
de verdringing neurofysiologisch verklaren? Hoe wordt er vandaag in een psychoanalytische
psychotherapie gewerkt met herinneringen? Worden in een droom verdrongen
herinneringen verwerkt? Hoe zijn impliciete relatiepatronen in het geheugen opgeslagen?
Het werken met herinneringen in de psychoanalytische praktijk heeft, in de honderd jaar
sinds Freud zijn spraakmakende ideeën hierover ontwikkelde, grote veranderingen ondergaan.
Teksten van psychoanalytisch geschoolde auteurs uit verschillende domeinen,
neurofysiologie, psychologie, filosofie, psychiatrie en theologie, bieden inzicht in de
nieuwste ontwikkelingen in het psychoanalytisch denken over het geheugen.
Het spanningsveld tussen herinneren en vergeten fascineert sinds mensenheugenis. Dit
boek biedt de lezer een ontdekkingstocht die de verdringing als vertrekpunt heeft en dan,
via herinneren en herwerken in dit spanningsveld, de kracht van het vergeten als doel
stelt. Het psychoanalytisch kader is hierbij het kompas en de psychoanalytisch psychotherapeut
de gids. Casusmateriaal van therapeuten en analytici illustreert hoe deze kennis
toegepast wordt in de praktijk.
Lili Philippe is master in de wiskunde en in de klinische psychologie en psychoanalytisch
psychotherapeut. Zij is bestuurslid van de Vlaamse Vereniging voor Psychoanalytische
Psychotherapie en afgevaardigde voor de European Federation for Psychoanalytic
Psychotherapy.
Marc Hebbrecht is psychiater, psychoanalytisch psychotherapeut en psychoanalyticus.
Hij is opleidingspsychoanalyticus bij de Belgische Vereniging voor Psychoanalyse en lid
van de International Psychoanalytical Association.
Van verdringen tot vergeten. Een psychoanalytische herwerking van het geheugen (Reeks Psychoanalytisch Actueel, nr. 19)
Is vergeten een belangrijker ingrediënt om gelukkig te kunnen zijn dan herinneren? Hebben
baby’s een geheugen? Is de pubertijd een herbeleving van de kleutertijd? Kunnen we
de verdringing neurofysiologisch verklaren? Hoe wordt er vandaag in een psychoanalytische
psychotherapie gewerkt met herinneringen? Worden in een droom verdrongen
herinneringen verwerkt? Hoe zijn impliciete relatiepatronen in het geheugen opgeslagen?
Het werken met herinneringen in de psychoanalytische praktijk heeft, in de honderd jaar
sinds Freud zijn spraakmakende ideeën hierover ontwikkelde, grote veranderingen ondergaan.
Teksten van psychoanalytisch geschoolde auteurs uit verschillende domeinen,
neurofysiologie, psychologie, filosofie, psychiatrie en theologie, bieden inzicht in de
nieuwste ontwikkelingen in het psychoanalytisch denken over het geheugen.
Het spanningsveld tussen herinneren en vergeten fascineert sinds mensenheugenis. Dit
boek biedt de lezer een ontdekkingstocht die de verdringing als vertrekpunt heeft en dan,
via herinneren en herwerken in dit spanningsveld, de kracht van het vergeten als doel
stelt. Het psychoanalytisch kader is hierbij het kompas en de psychoanalytisch psychotherapeut
de gids. Casusmateriaal van therapeuten en analytici illustreert hoe deze kennis
toegepast wordt in de praktijk.
Lili Philippe is master in de wiskunde en in de klinische psychologie en psychoanalytisch
psychotherapeut. Zij is bestuurslid van de Vlaamse Vereniging voor Psychoanalytische
Psychotherapie en afgevaardigde voor de European Federation for Psychoanalytic
Psychotherapy.
Marc Hebbrecht is psychiater, psychoanalytisch psychotherapeut en psychoanalyticus.
Hij is opleidingspsychoanalyticus bij de Belgische Vereniging voor Psychoanalyse en lid
van de International Psychoanalytical Association.
Supervisie. Van psychoanalyse en psychoanalytische therapie (Reeks Psychoanalytisch Actueel, nr. 18)
Elke opleiding in de psychoanalytische therapie of de psychoanalyse kent drie pijlers: de theoretisch-technische vorming, het persoonlijke leerproces in psychoanalyse en de supervisie. Al van in de beginjaren van de psychoanalyse is het vanzelfsprekend dat de eerste behandelingen die een psychoanalyticus uitvoert onder de supervisie of controle van een meer ervaren collega gebeuren. De psychotherapeut of psychoanalyticus bespreekt het klinisch materiaal en het verloop van het analytisch proces met een collega die door de beroepsgroep voor het uitoefenen van deze functie erkend is. Naast de supervisie als inherent onderdeel van de opleiding, is het ook gebruikelijk dat ervaren psychoanalytici en psychotherapeuten met een gerespecteerde collega een complexe casus bespreken en dit met een vaste regelmaat, dus buiten het kader van de opleiding. Analytici en psychotherapeuten verenigen zich daarnaast in kleine intervisiegroepen die regelmatig samenkomen om na te denken over of commentaar te leveren op elkaars werk. In dit boek worden verschillende aspecten van psychoanalytische supervisie besproken. Het gaat om supervisie zoals ze werd onderzocht èn ondervonden zowel door opleiders als door supervisanten.
Met bijdragen van Marc Hebbrecht, Mark Kinet, Ton Stufkens, Hilde Van Pelt, Ilse
Vansant, Paul Verhaeghe, Ann Verhaert, Rudi Vermote, Nicole Vliegen, Hans Wiersema
en Anders Zachrisson.
Marc Hebbrecht (psychiater en psychoanalyticus) en Nicole Vliegen (psychodynamisch kindertherapeut en psychoanalytica) zijn beiden past-presidents van de Vlaamse Vereniging voor Psychoanalytische Therapie.
Zie ook www.psychoanalytischactueel.eu.
Supervisie. Van psychoanalyse en psychoanalytische therapie (Reeks Psychoanalytisch Actueel, nr. 18)
Elke opleiding in de psychoanalytische therapie of de psychoanalyse kent drie pijlers: de theoretisch-technische vorming, het persoonlijke leerproces in psychoanalyse en de supervisie. Al van in de beginjaren van de psychoanalyse is het vanzelfsprekend dat de eerste behandelingen die een psychoanalyticus uitvoert onder de supervisie of controle van een meer ervaren collega gebeuren. De psychotherapeut of psychoanalyticus bespreekt het klinisch materiaal en het verloop van het analytisch proces met een collega die door de beroepsgroep voor het uitoefenen van deze functie erkend is. Naast de supervisie als inherent onderdeel van de opleiding, is het ook gebruikelijk dat ervaren psychoanalytici en psychotherapeuten met een gerespecteerde collega een complexe casus bespreken en dit met een vaste regelmaat, dus buiten het kader van de opleiding. Analytici en psychotherapeuten verenigen zich daarnaast in kleine intervisiegroepen die regelmatig samenkomen om na te denken over of commentaar te leveren op elkaars werk. In dit boek worden verschillende aspecten van psychoanalytische supervisie besproken. Het gaat om supervisie zoals ze werd onderzocht èn ondervonden zowel door opleiders als door supervisanten.
Met bijdragen van Marc Hebbrecht, Mark Kinet, Ton Stufkens, Hilde Van Pelt, Ilse
Vansant, Paul Verhaeghe, Ann Verhaert, Rudi Vermote, Nicole Vliegen, Hans Wiersema
en Anders Zachrisson.
Marc Hebbrecht (psychiater en psychoanalyticus) en Nicole Vliegen (psychodynamisch kindertherapeut en psychoanalytica) zijn beiden past-presidents van de Vlaamse Vereniging voor Psychoanalytische Therapie.
Zie ook www.psychoanalytischactueel.eu.
Depressie. Actuele psychoanalytische benaderingen (Reeks Psychoanalytisch Actueel, nr. 15)
Depressie is een vaak voorkomende aandoening. Epidemiologische studies suggereren zelfs dat één op vijf vrouwen en één op tien mannen er in de loop van hun leven mee te maken krijgen. Hoewel deze cijfers het voorkomen van depressie misschien overschatten, is en blijft depressie een belangrijk probleem. Depressie hangt immers samen met een hoge persoonlijke, maatschappelijke en economische kost.
Bestaande farmaceutische en psychotherapeutische behandelingen hebben slechts een beperkt effect bij een aanzienlijke subgroep van depressieve patiënten. Recente richtlijnen voor de behandeling van depressie beklemtonen dan ook de nood aan een langetermijnvisie waarin de nadruk wordt gelegd op terugvalpreventie, wat heeft geleid tot een hernieuwde interesse in psychodynamische theorieën en behandelvormen van depressie. Vanuit psychoanalytische hoek bestaat er dan ook een rijke traditie inzake depressie en de behandeling ervan. Dat hoeft niet te verbazen: veruit het merendeel van patiënten die hulp zoeken van psychoanalytisch geschoolde therapeuten kampt immers met ernstige depressieve klachten, vaak in combinatie met andere problemen.
In dit boek bieden een aantal gerenommeerde binnen- en buitenlandse psychoanalytisch georiënteerde auteurs een overzicht van recente theorievorming en onderzoek over depressie bij zowel kinderen en adolescenten als volwassenen. Samen met de groeiende evidentie uit systematisch onderzoek voor de effectiviteit van psychoanalytische therapie, tonen deze bijdragen aan dat psychoanalytische behandelingen voor depressie hun plaats hebben binnen onze gezondheidszorg.
Zie ook www.psychoanalytischactueel.eu.
Patrick Luyten is verbonden aan de Onderzoekseenheid Psychologie van de K.U.Leuven en aan het Research Department of Clinical, Educational, and Health Psychology, University College London. Hij is ook privé werkzaam.
Wim Vanmechelen, psychiater en psychoanalytisch psychotherapeut, is lid van de Vlaamse Vereniging voor Psychoanalytische Therapie en participant aan de Belgische School voor Psychoanalyse. Hij werkt in een privé-praktijk in Haacht en is als consulent verbonden aan Thuisbegeleidingsdienst Oikonde in Mechelen en Lier. Hij is tevens verbonden als supervisor aan het Postgraduaat Psychoanalytische Psychotherapie van de K.U.Leuven.
Marc Hebbrecht is psychiater, psychotherapeut en psychoanalyticus. Hij is werkzaam in de Psychiatrische Centra Sint-Truiden en verbonden aan de psychoanalytische dienst van het UC K.U.Leuven - Campus Kortenberg. Hij is opleidingsanalyticus van de Belgische Vereniging voor Psychoanalyse en huidig voorzitter van de Vlaamse Vereniging voor Psychoanalytische Therapie.
In de media:
LAPP-Leuvense Afgestudeerde Psychologen en Pedagogen: Boekentip
Depressie (...) is een lezenswaardig boek geworden met een breed en gevarieerd aanbod en een prettige afwisseling tussen theorie en praktijk.
Tijdschrift voor Psychoanalyse, jrg. 18, nr. 2, blz. 143-145
Depressie. Actuele psychoanalytische benaderingen (Reeks Psychoanalytisch Actueel, nr. 15)
Depressie is een vaak voorkomende aandoening. Epidemiologische studies suggereren zelfs dat één op vijf vrouwen en één op tien mannen er in de loop van hun leven mee te maken krijgen. Hoewel deze cijfers het voorkomen van depressie misschien overschatten, is en blijft depressie een belangrijk probleem. Depressie hangt immers samen met een hoge persoonlijke, maatschappelijke en economische kost.
Bestaande farmaceutische en psychotherapeutische behandelingen hebben slechts een beperkt effect bij een aanzienlijke subgroep van depressieve patiënten. Recente richtlijnen voor de behandeling van depressie beklemtonen dan ook de nood aan een langetermijnvisie waarin de nadruk wordt gelegd op terugvalpreventie, wat heeft geleid tot een hernieuwde interesse in psychodynamische theorieën en behandelvormen van depressie. Vanuit psychoanalytische hoek bestaat er dan ook een rijke traditie inzake depressie en de behandeling ervan. Dat hoeft niet te verbazen: veruit het merendeel van patiënten die hulp zoeken van psychoanalytisch geschoolde therapeuten kampt immers met ernstige depressieve klachten, vaak in combinatie met andere problemen.
In dit boek bieden een aantal gerenommeerde binnen- en buitenlandse psychoanalytisch georiënteerde auteurs een overzicht van recente theorievorming en onderzoek over depressie bij zowel kinderen en adolescenten als volwassenen. Samen met de groeiende evidentie uit systematisch onderzoek voor de effectiviteit van psychoanalytische therapie, tonen deze bijdragen aan dat psychoanalytische behandelingen voor depressie hun plaats hebben binnen onze gezondheidszorg.
Zie ook www.psychoanalytischactueel.eu.
Patrick Luyten is verbonden aan de Onderzoekseenheid Psychologie van de K.U.Leuven en aan het Research Department of Clinical, Educational, and Health Psychology, University College London. Hij is ook privé werkzaam.
Wim Vanmechelen, psychiater en psychoanalytisch psychotherapeut, is lid van de Vlaamse Vereniging voor Psychoanalytische Therapie en participant aan de Belgische School voor Psychoanalyse. Hij werkt in een privé-praktijk in Haacht en is als consulent verbonden aan Thuisbegeleidingsdienst Oikonde in Mechelen en Lier. Hij is tevens verbonden als supervisor aan het Postgraduaat Psychoanalytische Psychotherapie van de K.U.Leuven.
Marc Hebbrecht is psychiater, psychotherapeut en psychoanalyticus. Hij is werkzaam in de Psychiatrische Centra Sint-Truiden en verbonden aan de psychoanalytische dienst van het UC K.U.Leuven - Campus Kortenberg. Hij is opleidingsanalyticus van de Belgische Vereniging voor Psychoanalyse en huidig voorzitter van de Vlaamse Vereniging voor Psychoanalytische Therapie.
In de media:
LAPP-Leuvense Afgestudeerde Psychologen en Pedagogen: Boekentip
Depressie (...) is een lezenswaardig boek geworden met een breed en gevarieerd aanbod en een prettige afwisseling tussen theorie en praktijk.
Tijdschrift voor Psychoanalyse, jrg. 18, nr. 2, blz. 143-145
Empathie. Hoeksteen of struikelblok in psychoanalytische psychotherapie (Reeks psychoanalytisch Actueel, nr. 8)
Empathie verwijst naar het vermogen zich in de plaats te stellen van de ander, empathie is meeleven met en voelen wat de ander voelt.
Empathie is een fenomenologisch en een psychotherapeutisch concept maar het blijft de vraag of empathie verzoenbaar is met analytische neutraliteit. Vaak in het begin van hun carrière gaan psychotherapeuten er ten onrechte vanuit dat empathie de garantie betekent voor therapeutisch succes en dat dit de noodzakelijke en voldoende voorwaarde vormt voor het welslagen van een therapie.
Empathie is in de eerste plaats een intermenselijke vaardigheid die zich in de loop van het leven progressief ontwikkelt.
In de cognitieve psychologie is vooral het ontwikkelingstraject van de empathie tijdens de lagere schoolperiode beschreven, in de psychodynamische psychologie komen eerder de voorlopers van de empathie-ontwikkeling èn de conflicten rondom empathie in de adolescentie aan bod. Ook uit het psychotherapieonderzoek komt empathie naar voor als een belangrijke variabele.
Op basis van meta-analyses van outcome-onderzoek blijken specifieke behandelvormen en technieken slechts maximaal vijftien procent van de outcome variantie te verklaren. Zij liggen hiermee in een nek-aan-nek race met de placebo-effecten ‘verwachting, hoop en geloof in verandering’. Veertig procent is toe te schrijven aan factoren buiten de therapie zoals spontaan herstel, toevallige factoren in het leven van de cliënt en sociale ondersteuning. De overige dertig procent tenslotte is toe te schrijven aan ‘gemeenschappelijke factoren’, dit zijn relatiefactoren die in de meeste therapieën een rol spelen, zoals: empathie, betrokkenheid, aanvaarding van de cliënt, eigenschappen van cliënt en therapeut en van de therapeutische alliantie.
Empirisch onderzoek van de jaren 1950 tot nu heeft aangetoond dat empathie tussen zeven en tien procent van de outcome variantie verklaart: minstens evenveel en waarschijnlijk meer dan het percentage dat verklaard wordt door specifieke interventies.
In het boek wordt de betekenis van het concept ‘empathie’ voor de psychotherapie genuanceerd belicht.
Er gaat veel aandacht naar het belang van empathie in psychoanalytische psychotherapie. Het geheel wordt geïllustreerd met klinische gevallen. Ook de neurobiologische aspecten en de ontwikkelingsgeschiedenis van empathie worden beschreven.
In een apart hoofdstuk wordt de centrale rol van empathie in de experiëntiële psychotherapie belicht. Aan dit boek hebben gerenommeerde en internationaal bekende psychoanalytici en psychotherapeuten meegewerkt.
Marc Hebbrecht (psychiater en psychoanalyticus) en Ingrid Demuynck (psychologe en psychoanalytica) zijn bestuursleden van de Vlaamse Vereniging voor Psychoanalytische Psychotherapie.
Met bijdragen van Stefano Bolognini, Ingrid Demuynck, Marc Hebbrecht, Mark Kinet, Patrick Meurs, Greet Vanaerschot, Michèle Van Lysebeth-Ledent en Ton van Strien.
Zie ook www.psychoanalytischactueel.eu.
Empathie. Hoeksteen of struikelblok in psychoanalytische psychotherapie (Reeks psychoanalytisch Actueel, nr. 8)
Empathie verwijst naar het vermogen zich in de plaats te stellen van de ander, empathie is meeleven met en voelen wat de ander voelt.
Empathie is een fenomenologisch en een psychotherapeutisch concept maar het blijft de vraag of empathie verzoenbaar is met analytische neutraliteit. Vaak in het begin van hun carrière gaan psychotherapeuten er ten onrechte vanuit dat empathie de garantie betekent voor therapeutisch succes en dat dit de noodzakelijke en voldoende voorwaarde vormt voor het welslagen van een therapie.
Empathie is in de eerste plaats een intermenselijke vaardigheid die zich in de loop van het leven progressief ontwikkelt.
In de cognitieve psychologie is vooral het ontwikkelingstraject van de empathie tijdens de lagere schoolperiode beschreven, in de psychodynamische psychologie komen eerder de voorlopers van de empathie-ontwikkeling èn de conflicten rondom empathie in de adolescentie aan bod. Ook uit het psychotherapieonderzoek komt empathie naar voor als een belangrijke variabele.
Op basis van meta-analyses van outcome-onderzoek blijken specifieke behandelvormen en technieken slechts maximaal vijftien procent van de outcome variantie te verklaren. Zij liggen hiermee in een nek-aan-nek race met de placebo-effecten ‘verwachting, hoop en geloof in verandering’. Veertig procent is toe te schrijven aan factoren buiten de therapie zoals spontaan herstel, toevallige factoren in het leven van de cliënt en sociale ondersteuning. De overige dertig procent tenslotte is toe te schrijven aan ‘gemeenschappelijke factoren’, dit zijn relatiefactoren die in de meeste therapieën een rol spelen, zoals: empathie, betrokkenheid, aanvaarding van de cliënt, eigenschappen van cliënt en therapeut en van de therapeutische alliantie.
Empirisch onderzoek van de jaren 1950 tot nu heeft aangetoond dat empathie tussen zeven en tien procent van de outcome variantie verklaart: minstens evenveel en waarschijnlijk meer dan het percentage dat verklaard wordt door specifieke interventies.
In het boek wordt de betekenis van het concept ‘empathie’ voor de psychotherapie genuanceerd belicht.
Er gaat veel aandacht naar het belang van empathie in psychoanalytische psychotherapie. Het geheel wordt geïllustreerd met klinische gevallen. Ook de neurobiologische aspecten en de ontwikkelingsgeschiedenis van empathie worden beschreven.
In een apart hoofdstuk wordt de centrale rol van empathie in de experiëntiële psychotherapie belicht. Aan dit boek hebben gerenommeerde en internationaal bekende psychoanalytici en psychotherapeuten meegewerkt.
Marc Hebbrecht (psychiater en psychoanalyticus) en Ingrid Demuynck (psychologe en psychoanalytica) zijn bestuursleden van de Vlaamse Vereniging voor Psychoanalytische Psychotherapie.
Met bijdragen van Stefano Bolognini, Ingrid Demuynck, Marc Hebbrecht, Mark Kinet, Patrick Meurs, Greet Vanaerschot, Michèle Van Lysebeth-Ledent en Ton van Strien.
Zie ook www.psychoanalytischactueel.eu.
