Immanuel Kant over de ziekten van het hoofd. “Versuch über die Krankheiten des Kopfes”. Nederlandse vertaling met annotaties en commentaar

Het essay Versuch über die Krankheiten des Kopfes, dat Immanuel Kant (1724-1804) in het jaar 1764
in de Königsbergsche Gelehrte und Politische Zeitungen liet verschijnen, is een literair gezien ongewone,
voor wat zijn intentie betreft merkwaardige en zeer korte tekst, die door filosofen en Kant-vertalers nog
steeds op een opmerkelijke wijze wordt verwaarloosd. In dit boek wordt een Nederlandse vertaling van
deze kantiaanse vingeroefening gepresenteerd met annotaties en een verhelderende commentaar. Het
probeert een antwoord te geven op de vraag, of de hierin toegeleverde indeling van “geesteszwakten”
(“Gebrechen des Kopfes”) en “geestesstoornissen” (“Krankheiten des Kopfes”) als prefiguratorisch kan
worden opgevat ten aanzien van de in het begin van de negentiende eeuw tot ontwikkeling gekomen
psychiatrische ziekteleer en classificatie van geestesstoornissen, dan wel of dit geschrift, méér dan bij
eerste aanblik lijkt, een verband heeft met Kants beroemd kritisch of transcendentaal idealisme, zoals
dit in zijn drie grote Kritieken, de Kritik der reinen Vernunft (1781), de Kritik der praktischen Vernunft
(1788) en de Kritik der Urteilskraft (1790), wordt gearticuleerd. Tegelijk wordt de relatie onderzocht
tussen dit werkje en een aantal andere kantiaanse teksten, zoals de Beobachtungen über das Gefühl des
Schönen und Erhabenen (1764), de Träume eines Geistersehers (1766) en de Anthropologie in pragmatischer
Hinsicht (1798). Het laat een andere Kant zien, die wellicht iets minder streng en droog is dan de Kant
van de kritische filosofie.

Jan Godderis is gewoon hoogleraar aan de Faculteit der Geneeskunde van de K.U.Leuven. Hij doceert
er de vakken psychiatrie, geschiedenis van de geneeskunde en cultuurgeschiedenis van de seksualiteit.
Van hem verschenen onder meer: Gerontopsychiatrie (1985), Galenos over psychische stoornissen
(1988), Antieke geneeskunde over lichaamskwalen en psychische stoornissen van de oude dag (1989),
Bijdragen tot de geschiedenis van de begripsontwikkeling in de psychiatrie en de geneeskunde (1990),
Handboek geriatrische psychiatrie (cs., 1992), De beste arts zij ook een filosoof? Plato’s opvattingen
over de geneeskunde (1997), Naar de sterren kijken. Plato – De menselijke dwaasheid en haar medicijn
(1997), “Een arts is vele andere mensen waard”. Inleiding tot de antieke geneeskunde (1999), Kan men
een hemel klaren, even zwart als drek? Historische, psychiatrische en fenomenologisch-antropologische
beschouwingen over depressie en melancholie (2000), Bestaan dingen alleen als men ze ziet? Historische,
fenomenologisch-psychiatrische en metapsychologische reflecties inzake de waarneming, de verbeelding
en het hallucineren (2001), En mijn verrukking neemt geen end. Cultuurhistorische reflecties over drugs,
roes, verbeelding en creativiteit (2004), Eed van Hippokrátês. Historische beschouwingen inzake de
opdracht en de begrenzingen van het medisch handelen (2005), De Hippocratische geneeskunde in al
haar staten. Reflecties over gezondheid en ziekte onder ’t zachte fluisteren van de plataan (2005) en
“Weer siddert in mij de liefde die het lichaam sloopt”. Sapph&#244 van L&#233sbos blijft brandend (2006).