Praten over seks. Methode voor het ondersteunen van mensen met een verstandelijke beperking bij hun seksuele ontwikkeling – Begeleidersboek

Seksualiteit en intimiteit zijn bespreekbare onderwerpen geworden voor mensen met een verstandelijke beperking. Hun seksuele behoeftes worden onderkend.
In de praktijk blijkt dat het praten over seks met mensen met een verstandelijke beperking voor veel cliëntbegeleiders toch niet vanzelfsprekend is. Welke woorden gebruiken, welke onderwerpen bespreken, in welke volgorde moet dat,…?
Uit onderzoek blijkt dat mensen
met een verstandelijke beperking een achterstand in kennis hebben, dat ze niet weten hoe
ze seksualiteit moeten waarderen en in de praktijk kunnen vormgeven.

Praten over seks is een methode voor cliëntbegeleiders en bestaat uit een Begeleidersboek
en een Werkmap voor cliënten. Het centrale onderwerp is seksualiteit in de breedste zin
van het woord: van lichaamsbesef tot geslachtsgemeenschap. Met deze methode kan
maatwerk aan mensen met een matige tot lichte verstandelijke beperking worden geleverd,
omdat hun beleving en ervaring een vertrekpunt is. De methode biedt een logisch aanbod
van thema’s met een basisgedeelte en een facultatief gedeelte. Het materiaal geeft op een
aansprekende en begrijpelijke manier uitleg over de verschillende onderwerpen in relatie tot
seksualiteit. Het Begeleidersboek geeft per thema een heldere instructie. De Werkmap
bevat per thema werkbladen om het verder uit te diepen. De bijgeleverde tekeningen en
stickers dragen bij tot het zo veel mogelijk visualiseren van de onderwerpen.

De methode is geschreven voor cliëntbegeleiders, omdat hiermee seksualiteit een normaal
onderdeel kan worden van de ondersteuning en begeleiding. Het doel van de methode is
om de cliënt zich bewust te laten worden van eigen wensen, interesse en mogelijkheden
en om informatie, waarden en normen, grenzen en regels op maat aangereikt te krijgen.
Zo kan een positief zelfbeeld worden ontwikkeld en kan een positieve houding tegenover
seksualiteit gestimuleerd worden.

Paulien van Doorn, seksuoloog, is verbonden aan De Plaatse, Eindhoven en de Kempen, een
woon- en werkorganisatie voor mensen met een verstandelijke beperking.
Anja Janssen, GZ-psycholoog, heeft een eigen praktijk in ’s-Hertogenbosch.
Beiden zijn gespecialiseerd op het gebied van seksualiteit en intimiteit, vooral bij mensen
met een verstandelijke beperking.