Panopticon – Tijdschrift voor strafrecht, criminologie en forensisch welzijnswerk – 2026 nr. 1 (Jaargang 47)

Dit themanummer verkent de vraag hoe de huidige tendensen in migratiecontrole zich in
België manifesteren. Deze vraag is alsmaar relevanter nu Belgische politici aangeven te streven
naar “het strengste asiel- en migratiebeleid ooit” (Struys, 2025). De aandacht gaat hierbij voor-
namelijk uit naar interne migratiecontrole, ofwel de statelijke en niet-statelijke strategieën,
prakijken en technieken met als doel om de mobiliteit van migranten die zich reeds op het
grondgebied bevinden, te monitoren, controleren en beheren met als uiteindelijke doel hen
het land te laten verlaten (Doomernik & Jandl, 2008). In deze introductie plaatsen we het the-
manummer binnen de bestaande inzichten over migratietoezicht en laten we zien hoe de ver-
schillende bijdragen hierop voortbouwen. Hiermee willen we inzicht bieden in hoe grenzen in
België functioneren en worden ervaren, waarbij we tegelijkertijd blootleggen hoe deze prak-
tijken zelf botsen op de rechtsstatelijke grenzen die hun werking zouden moeten reguleren.

De huidige ontwikkelingen in migratiecontrole, evenals de vormen van weerstand die
daartegen ontstaan, werpen dringende vragen op die de noodzaak van verder onderzoek
onderstrepen. De rol van onderzoekers bestaat daarbij niet enkel uit het verdiepen van het
begrip van grenspraktijken en de effecten ervan, maar ook uit het kritisch analyseren van
de politieke en institutionele condities die het overschrijden van rechtsstatelijke normen
mogelijk maken. Op die manier kan onderzoek bijdragen aan een publiek debat waarin
mensenrechten, politieke rechten en solidariteit opnieuw centraal komen te staan.